بازار ارز با عرضه مدیریت نمی‌شود

سید محمد بحرینیان در سرمقاله امروز روزنامه رسالت نوشت: هفته پیش، یکی از شرکت‌های بزرگ تولید روغن که سهم عمده‌ای ‏از بازار این ماده خوراکی دارد، در اطلاعیه‌ای اعلام کرد به دلیل عدم تخصیص ارز توسط بانک مرکزی جهت واردات روغن ‏خام و عدم عرضه آن توسط شرکت بازرگانی دولتی ایران، عملیات تولید خود را برای مدت معینی متوقف خواهد کرد. این یعنی ‏شرکتی که در خردادماه ۲۷۵۰۰ تن روغن تولید کرده و نزدیک به یک‌سوم تقاضای بازار را پوشش داده است، عملا کناره گرفته و ‏توان ادامه دادن ندارد. چنین اطلاعیه‌ای از جهات مختلف کم‌نظیر است.

دراین‌باره گفتنی‌هایی هست:‏

یک. رئیس محترم جمهور، در تبلیغات انتخاباتی خود، وضعیت بی‌ثبات عرضه و قیمت ارز در دولت پیش را بار‌ها مورد کنایه ‏قرارداد و حتی آن را حاصل عدم درک صحیح از مسائل و خودشیفتگی دانست. از آن روز که ایشان دولت را تحویل گرفته، نرخ ‏ارز بیش از ۴ برابر شده و بدتر آن‌که بار‌ها در نوسانات چند هزارتومانی قرارگرفته است. این میزان از بی‌ثباتی، نوسان و پرش ‏در سقف قیمتی ارز در تمام دولت‌های پس از انقلاب اسلامی کم‌نظیر است. دولت از همان ابتدا، مسیر تعامل با غرب را پیش ‏گرفت و راه‌حل‌های داخلی و درون‌زا را وانهاد، نتیجه آن‌که امروز، حتی از تأمین ارز برای برخی مواد اولیه خوراکی عاجز مانده ‏است. ‏

دو. رئیس بانک مرکزی، در ابتدای دوره مسئولیت، خط قرمز خود را ارزش پول ملی و ثبات نرخ ارز عنوان کرد. چندی پیش، ‏دکتر همتی اعلام کرد سیاست اصلی بانک مرکزی، تأمین ارز برای کالا‌های اساسی است، این یعنی اولویت حساس‌تری برای ‏دولت پیش‌آمده و عملا، سیاست اصلی از حفظ نرخ ارز به تأمین کالا‌های اساسی حتی به قیمت گران شدن ارز تغییر کرده است. ‏همان روز، تحلیل فعالان اقتصادی بر این قرار گرفت که دولت عملا سیگنال خرید ارز داده است. ‏
‏

از همان روز، نه‌تن‌ها نرخ ارز ثابت نماند و روند افزایشی پیدا کرد، تأمین ارز برای کالا‌های اساسی هم به خطر افتاد. هرچند ‏بانک مرکزی تلاش دارد تا باعرضه‌های سنگین در بازار، نرخ ارز را ثابت نگاه دارد، اما چنین سیاستی در بلندمدت، قطعا پایدار ‏نخواهد ماند و با تنگنا‌های ارزی کشور، شدنی هم نیست. ‏

سه. شاید کمی عجیب به نظر برسد، اما ویروس کرونا، در حوزه مدیریت بازار ارز به کمک دولت آمده است. در شرایط فعلی، به ‏دلایل مختلف ازجمله کاهش مبادلات تجاری و قطع کامل سفر‌های خارجی، تقاضای واقعی ارز در بازار پایین‌تر از سطح عادی ‏است و اگر دولت نمی‌تواند چنین وضعیتی را مدیریت کند، معلوم نیست که اگر تقاضای ارز از سوی مردم و فعالان اقتصادی به ‏وجود بیاید، چه خواهد کرد. هرچند باید گفت دکتر همتی نسبت به اسلاف خود، عملکرد بهتری داشته، اما حفظ ارزش پول ملی و ‏ثبات ارز، تابع عوامل متعددی است که برخی از آن‌ها از عهده بانک مرکزی خارج است. تأسف‌آور این‌که دولت فعلی، آنچه را در ‏‏۷ سال گذشته کاشته، امروز درو می‌کند. ‏