سیاست بایدن در مقابل ایران چگونه خواهد بود؟

اردوان امیراصلانی‎ ‎‏ در بخشی از یادداشتی با عنوان سیاست بایدن در مقابل ایران ضمن اشاره به چالش‌های پیش روی بایدن در ‏آمریکا از چالش او در قبال ایران در روزنامه اعتماد نوشت: چالش او درهم شکستن جبهه ضد ایرانی عربستان سعودی و اسراییل ‏و مهیا کردن شرایط برای تجدید گفتگو با جمهوری اسلامی و آرامش بخشیدن به خاورمیانه است که دایما در آستانه درگیری ‏قرار دارد.

جو بایدن با صراحت استراتژی ترامپ در مورد ایران را فاجعه‌آمیز خوانده است. جو بایدن قبلا نشانه‌هایی از ‏گشاده‌رویی در مورد ایران که برای امریکا به یک معمای ژئواستراتژیک تبدیل شده را نشان داده است. جو بایدن باید شکست دو ‏استراتژی متضاد باراک اوباما با برنامه جامع اقدام مشترک که وعده‌های اقتصادی آن میسر نشد و فشار حداکثری ترامپ که چاره‌ای ‏جز تسلیم یا جنگ برای ایران باقی نگذاشت را سنجیده و نتیجه بگیرد که در چنین شرایطی رویکرد ظریف و محتاطانه مطلوب ‏است. کاندیدای دموکرات با آموختن درس از این دو نمونه به طور هماهنگ با متحدان اروپایی خود بار‌ها خواستار از سرگیری ‏مبادلات دیپلماتیک با تهران و بازگشت ایالات متحده در چارچوب برنامه جامع اقدام مشترک شده است به شرط آنکه تهران نیز ‏تعهدات جدید را رعایت کرده و نفوذ خود در منطقه را مهار کند.

بازگشت به میز مذاکره توسط همه طرفین ذی‌ربط برای دستیابی ‏به توافقنامه جدید وین لزوما با رفع تحریم‌های اقتصادی علیه ایران همراه خواهد بود و امکان صادرات نفتی بدون محدودیت برای ‏ایران را به دنبال خواهد داشت. با این حال رفع تحریم‌ها برای طرف مقابل بدون جبران نخواهد بود. از نظر امریکا برجام جدید ‏قادر به نادیده گرفتن ۳ موضوعی که دولت اوباما باز گذاشته یعنی فعالیت منطقه‌ای ایران، برنامه موشکی و برنامه غنی‌سازی ‏هسته‌ای پس از سال ۲۰۲۵ نخواهد بود. اما تعهدات نمی‌تواند یک‌طرفه باشد. تنها یک توافقنامه جدید که این بار پایبند به وعده‌های ‏اقتصادی باشد و ایران را مجددا به جوامع بین‌المللی ملحق کند، می‌تواند بر موضع ایران در مورد این موضوعات مهم تاثیرگذار ‏باشد. ‏

مطمئنا نزدیکی با ایران با منافع عربستان و اسراییل که در همراهی با ترامپ علیه تهران متحد شده‌اند در تضاد خواهد بود. به نظر ‏می‌رسد که پیش‌نویس نخستین برنامه نامزد دموکراتیک مبتنی بر دوری از سیاست‌های ملی‌گرایانه بنیامین نتانیاهو باشد. اگرچه در ‏این سند یادی از اشغال فلسطین نمی‌شود، اما جو بایدن به وضوح خود را از «برنامه صلح برای خاورمیانه» که توسط ترامپ در ‏ژانویه گذشته ارایه شد، دور می‌کند و با پروژه الحاق کرانه باختری مخالف است. با دستیابی امریکا به خودکفایی در زمینه انرژی ‏و کاهش چشمگیر تعهدات این کشور برای حمایت از عربستان بر اساس پیمان کوئینسی، نگرانی‌های عربستان روز به روز بیشتر ‏می‌شود.

همه چیز حاکی از آن است که دولت احتمالی آینده امریکا تمایل دارد، سیاستی با چشم‌انداز بلند را دنبال کرده و به دنبال ‏حفظ تعادل بین دفاع از منافع خود و گزینه‌های هم‌پیمانانش در منطقه باشد. ایران و کل خاورمیانه مترصد بهره‌برداری از تغییر ‏نظام در واشنگتن هستند. اما در حال حاضر احتیاط شرط عقل است زیرا به نظر می‌رسد، سال ۲۰۲۰ با مسائل غیرقابل پیش‌بینی ‏زیادی همراه باشد. ‏