فرمول‌هایی برای بقای «کتاب‌باز»

روزنامه خراسان: فصل پنجم برنامه «کتاب‌باز» از نیمه شهریور آغاز شده است. سروش صحت مانند سه‌فصل قبل، اجرای این برنامه را برعهده دارد. یکی از اهداف «کتاب‌باز» تشویق مردم به کتاب‌خوانی است و در این روزها که کرونا معادله‌ها را جابه‌جا کرده است و افراد وقت بیشتری برای تماشای تلویزیون دارند، می‌تواند شانس بیشتری برای گسترش فرهنگ کتاب و کتاب‌خوانی داشته باشد. هرچند این برنامه بعد از گذشت پنج‌فصل، مخاطبان اصلی خود را پیداکرده است، اما با شروع فصل جدید بازهم می‌تواند دایره مخاطبان خود را افزایش دهد. در ادامه مطلب، به بررسی نقاط‌ ضعف و قوت این برنامه و راهکارهایی که می‌تواند باعث بقای بیشتر آن شود، پرداختیم.

دکور قابل‌قبول برای کتاب‌بازها

برنامه «کتاب‌باز» دو بخش اصلی دارد؛ در بخش اول سروش صحت میزبان یک مهمان است و بیشتر با او درباره کتاب‌های خوبی که خوانده است یا خاطره‌های جالبی که فصل مشترکی با کتاب دارند، گفت‌و‌گو می‌کند که معمولاً به یک معاشرت شنیدنی و شیرین تبدیل می‌شود. در بخش دوم که تخصصی‌تر است، صحت مقابل کارشناس ثابت برنامه می‌نشیند و درباره یک موضوع مشخص گفت‌وگو را ادامه می‌دهد. دکور «کتاب‌باز» هر فصل تغییر می‌کند که در برخی فصل‌ها، با استقبال و گاهی با نقد مواجه شده است. در این فصل، «کتاب‌باز» به سراغ ساخت دکوری رفته است که بتواند جهان کوچکی از المان‌های کتاب‌خوانی و دنیای کتاب را پیش چشم مخاطب بگذارد. هرچند در این فصل از رنگ تیره زیاد استفاده شده، اما در نهایت دکور قابل‌قبولی برای پاتوق کتاب‌بازهاست.

«نه» به مهمان‌های تکراری

بخش عمده زمان برنامه «کتاب‌باز» مربوط به حضور مهمان است. با مرور چهار فصل گذشته و چند قسمت جدید این برنامه، می‌توان متوجه شد که بیشتر مهمانانی که در این برنامه حضور داشتند، جزو اهالی سینما و تلویزیون بوده‌اند. هرچند همیشه در روی این پاشنه نچرخیده، اما این نکته‌ای است که می‌توان به آن خرده گرفت. به‌هرحال «کتاب‌باز» فصل مشترک کتاب‌خوان‌هاست و می‌تواند با گسترش دایره مهمان‌ها و معرفی ابعاد فرهنگی چهره‌های کمتر دعوت‌شده به تلویزیون، روی معادله تکراری‌بودن مهمان‌ها و موازی‌کاری با دیگر شبکه‌های تلویزیونی خط بکشد. حضور چهره‌های جدید، اما آشنا، می‌تواند در بیشتر قسمت‌ها لحاظ شود؛ نه این‌که به افتتاحیه و اختتامیه‌های هر فصل محدود باشد.

ضرورت استفاده از کارشناس جدید

حضور مسعود فراستی به عنوان کارشناس ثابت کتاب، در فصل جدید «کتاب‌باز»، قطعی شده است. او بیشتر به عنوان منتقد سینما در سطح جامعه شناخته می‌شود و هر چند به ادبیات مسلط باشد، انتخاب تعجب‌آوری است؛ وقتی قرار باشد فراستی از اخوان ثالث، فردوسی و دیگر بزرگان شعر بگوید، در حالی که ما کارشناس‌های مسلط و شیرین‌بیان در زمینه کتاب و ادبیات کم نداریم. این انتخاب علاوه بر تکرار حضور فراستی در بخش کارشناسی، این حس را به ذهن متبادر می‌کند که شاید دست‌اندرکاران به دنبال ایده جدیدی برای فصل جدید نبوده و تنها به جابه‌جایی کارشناس برای بقای برنامه کفایت کرده‌اند. منصوره مصطفی‌زاده کارشناس کتاب کودک و رشید کاکاوند، دیگر کارشناسان ثابت برنامه هستند که در فصل قبل درباره شاعران و نویسنده‌های دوره مشروطه صحبت کردند و قرار است در این فصل از شاعران و نویسندگان معاصر بگویند.