سینما در دوراهی قانون و سانسور

روزنامه شهروند: شنیده می‌شود که موضوع پرسروصدا و جنجالی «حذف مجوز ساخت سینمایی» که هفته گذشته در روز ملی سینما به‌عنوان مطالبه اصلی سینماگران مطرح شده بود، با جدیت در حال پیگیری است و موافقان و مخالفان این بحث در تلاشند تا خواسته خودشان را در ماه‌های باقی‌مانده دولت پی بگیرند. عده‌ای با پیش کشیدن قانون سینما و عده‌ای دیگر نیز با ایجاد فشار روی امضاکنندگان بیانیه ضدسانسور…

هفته گذشته در اوج درگیری سینمای ایران با رکود کرونا ٣١٣ سینماگر ایرانی با انتشار بیانیه‌ای علیه سانسور و صدور مجوز پیش از ساخت فیلم خبرساز شدند. در این بیانیه که بیست‌ویکم شهریور، روز ملی سینما منتشر شد، سینماگران ایران خواهان برچیده‌شدن نظام سانسور در ایران و حذف هر نوع پروانه فیلمسازی شدند. خواسته‌ای که به‌شدت در شبکه‌های اجتماعی مورد توجه مخاطبان سینما نیز قرار گرفت و تا چند روز با هشتگ‌های # روزملی‌سینما و # نه ‌به ‌سانسور دست‌به‌دست می‌شد.

حالا شنیده می‌شود که دو گروه مختلف این بیانیه را دستمایه قرار داده‌اند و آن را به شدت دنبال می‌کنند. گروهی در تلاشند تا با مطرح‌کردن دوباره قانون سینما و لزوم پاسخگویی سینماگران صدور مجوزهای ساخت و حتی نمایش را بلاموضوع و قانونی تصویب کنند که طبق آن هر فیلمی می‌تواند به نمایش عمومی درآید و در این میان اگر با شکایت خصوصی (و حتی شکایت مدعی‌العموم) مواجه شود، باید پاسخگو باشد و به مجازات‌هایی که در قانون تصریح خواهد شد، گردن نهد. گروهی دیگر اما از فردای انتشار بیانیه روی امضاکنندگان آن فشار آورده‌اند تا نام و امضای خود را پس بگیرند و به بیانی دیگر تعلق خاطرشان را به بیانیه تکذیب کنند…

به نظر می‌رسد نتیجه رقابت این گروه‌ها خبر مهم بعدی سینما را شکل خواهد داد: حذف پروانه ساخت یا ادامه آن که نتیجه هر کدام باشد، بمب رسانه‌ای بزرگی در فضای سینمای ایران خواهد بود.

تاریخچه اعتراض

بیانیه روز ملی سینما اولین اعتراض علنی سینما و سینماگران ایران به سانسور نبود. درواقع این بیانیه در شرایطی صادر شد که در چند‌ سال اخیر سینماگران ایران بارها و بارها به انواع سانسورهای سلیقه‌ای اعتراض کرده بودند که آخرینش آبان ماه‌ سال گذشته بود که بیش از ٣٠٠ سینماگر ایرانی در بیانیه‌ای ١٠ماده‌ای که بسیار خبرساز شد، علیه ممیزی و سانسور اعتراض‌کردند.

در این سال‌ها البته برخی اعتراضات صنفی نیز به این قضیه صورت گرفته و شماری از فیلمسازان و تهیه‌کنندگان از دولت خواسته‌اند با حذف پروانه ساخت گامی در کاهش روند فرساینده بوروکراتیک سینمای ایران بردارند و دست هنرمندان را در خلق آثارشان بازتر کنند. دولت اما تاکنون توجهی به این درخواست‌ها نشان نداده است…

بیانیه روز ملی سینما

سینماگرانی که بیانیه اعتراض سینمای ایران به صدور مجوز ساخت را امضا کرده بودند، اغلب فیلمسازانی بودند که در سال‌های اخیر با این قضیه درگیر بوده‌اند.

درواقع کسانی مانند کیومرث پوراحمد، کیانوش عیاری، علیرضا داوودنژاد، ابوالحسن داوودی، رضا درمیشیان، تهمینه میلانی، کامبوزیا پرتوی، جعفر پناهی، عبدالرضا کاهانی، همایون اسعدیان، علی‌رضا رئیسیان، محمد رسول‌اف، کامران قدکچیان، علی مصفا، فاطمه معتمدآریا، مهتاب کرامتی،‌ ترانه علیدوستی،‌ مهناز افشار و حمید نعمت‌الله که این بیانیه را امضا کرده بودند، اغلب در سال‌های اخیر با ممیزی درگیر بوده‌اند. در این میان عده‌ای با ممنوع‌الکاری مواجه بوده‌اند، عده‌ای فیلم توقیفی داشته‌اند و عده‌ای نیز به تعداد زیاد و موارد سلیقه‌ای ممیزهای واردشده اعتراض کرده‌اند…

ادامه یک نبرد

می‌توان گفت که سینما و تلویزیون ایران در سال‌های اخیر محل منازعه سینماگران مخالف سانسور با کسانی بوده که ممیزی و سانسور را برای سینمای ایران لازم می‌دانند. این مبارزه و اعتراض اما کمترین تأثیری نداشته و هنوز و همچنان این ماجرا ادامه دارد و حتی برخی بر این باورند که در سال‌های اخیر شدت و عمق بیشتری نیز گرفته و به مواردی چون آرایش چهره بازیگران در سریال‌های تلویزیونی نیز رسیده است.

اتفاقی که چند روز پیش سر سریال «سرزده» رخ داد که چهره بازیگران زن این سریال بی‌رنگ شده بود و سریال با دو طیف رنگی مختلف (یکی برای بازیگران مرد و دیگری برای بازیگران زن) به نمایش درآمد…ماجرای حذف یکی از اپیزودهای نمایش جدید محمد رحمانیان نیز یکی دیگر از جلوه‌های جدید موضوع ممیزی‌های سلیقه‌ای در عرصه هنرهای نمایشی است که به‌خصوص در فضای مجازی انتقادات زیادی را موجب شده است…