انتخابات ۱۴۰۰؛ چاره چیست، اقتدار یا انعطاف؟

روزنامه اعتماد: كمي بيش از ۲۵۰ روز مانده تا برگزاري انتخابات رياست‌جمهوري و حالا اخبار انتخاباتي آرام و آهسته از گمانه‌زني صرف به سوي اخباري دقيق‌تر و اعلام ‌موضع و اظهارنظرهايي رسمي‌تر مي‌رود.

چنانكه همين يكي، دو روز پيش خبرگزاري تسنيم در گزارش انتخاباتي خود درحالي اقدام به «بررسي شايعات درباره ۱۵ شخصيت سياسي كشور» كرد و سعي داشت به اين پرسش پاسخ دهد كه «چه كساني نامزد ۱۴۰۰ مي‌شوند؟» كه برخلاف بسياري از گزارش‌هاي انتخاباتي چند ماه گذشته صرفا به گمانه‌زني صرف سخن اتكا نشده بود و اگرچه خبرهايي كه درباره اغلب اين ۱۵ گزينه كه اين خبرگزاري اصولگرا به ‌دنبال بررسي احتمال ورودشان به انتخابات رياست‌جمهوري سيزدهم بود به نقل از «منابع آگاه» و «نزديكان» آنها و در عمده موارد بدون اشاره به نام منبع خبر، منتشر شده اما در اين ميان بودند چند نفري كه از قول آنها درباره كانديداتوري و نحوه ورودشان به مهم‌ترين رقابت انتخابات نخستين سال سده آينده، چند خطي منتشر و صراحتا اعلام شد كه آمدني هستند يا نه!

با اين همه اما در ميان ۱۵ گزينه‌اي كه اين خبرگزاري اصولگرا به بررسي وضعيت حضورشان در انتخابات پرداخته تنها سه، چهار نفر با صراحت و قطعيت از كانديداتوري خود سخن گفته‌اند و باز از بين آنها صريح‌ترين و قاطع‌ترين پاسخ‌ها را حسين دهقان داده و عباس آخوندي. چنانكه تسنيم از قول دهقان نوشته «مردم را بايد نجات داد؛ با قدرت مي‌آيم» و به نقل از آخوندي هم آورده «مي‌آيم؛ ايده هم دارم!»

در اين ميان حسين دهقان، وزير پيشين دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح را كه به عنوان يك سردار سپاه، سال‌ها در سطوح ارشد نظامي و دفاعي جمهوري اسلامي نقش‌آفريني كرده و حالا مدتي است ازجمله مشاوران رهبر انقلاب نيز محسوب مي‌شود، مي‌توان يكي از آن چندين و چند كانديداي احتمالي با سابقه نظامي برشمرد كه طي ماه‌هاي گذشته صحبت‌هاي بسياري درباره كانديداتوري‌شان و حضورشان در راس قوه مجريه مطرح بوده است. بحثي پردامنه كه همچون چند دوره انتخابات رياست‌جمهوري قبل، اين‌ بار هم از چند ماه مانده به برگزاري انتخابات، دوباره به يكي از موضوعات انتخاباتي در فضاي سياسي- رسانه‌اي كشور تبديل شده و هر از گاه، خبر و نظري درباره اين احتمال روي خروجي رسانه‌ها مي‌رود. حالا اما دهقان فراتر از گمانه‌زني‌ها و احتمالات رسانه‌اي، وارد ميدان سياست شده و در نخستين گام در جمع اعضاي يك تشكل سياسي اصولگرا كه به دبيركلي محمدرضا باهنر به عنوان يكي از مهم‌ترين احزاب اصولگرايان ميانه‌رو و سنتي شناخته مي‌شود از سياست خارجي دولتي انتقاد كرده كه تا همين سه، چهار سال پيش خود يكي از اعضاي كابينه‌اش بود.

آن‌ طور كه عليرضا خجسته‌پور، قائم‌مقام دبيركل جامعه اسلامي مهندسين به خبرگزاري فارس خبر داده، حضور دهقان در نشست هفتگي شوراي مركزي اين تشكل اصولگرا به بهانه هفته دفاع مقدس صورت گرفته اما آنچه به نقل از اين سردار سابق سپاه منتشر شده، فراتر از مباحث مربوط به دفاع مقدس به موضوعات روز كشور از بحث كرونا تا تحريم اختصاص داشته است. نكته جالب در اين سخنراني دهقان اما آنجاست كه او سعي كرده با استفاده از چند عدد و رقم درباره رشد اقتصادي و نرخ توسعه، خود را در عين حال چهره‌اي آشنا به مباحث اقتصادي نشان دهد. چراكه به هر حال به باور بسياري از تحليلگران و ناظران، رييس‌جمهوري بعدي مهم‌تر از اينكه اصلاح‌طلب باشد يا اصولگرا و حتي نظامي باشد يا غيرنظامي، لازم است به اقتصاد و راهكارهاي اقتصادي مسلط و مجهز باشد. آنچه اما بيش از ديگر نكات مورد اشاره دهقان، حائز اهميت است، انتقاد او از «رويكرد سياست خارجي كشور» است:«متاسفانه سياست خارجي‌مان هم فقط ۲ نقطه را مي‌بيند، امريكا و سازمان ملل و از ساير دنيا دور است.

درحالي كه مي‌توانستيم با ديپلماسي فعال با بسياري از كشورهاي جهان روابط محكمي برقرار كنيم اما از اين ظرفيت استفاده نكرديم.» دهقان همچنين به گلايه روساي جمهوري سابق نسبت به اختيارات‌شان انتقاد كرده و جمله‌اي گفته كه اگر آنچه حالا در ذهن اوست، رنگ واقعيت بگيرد و او روزي صاحب مهم‌ترين كرسي ساختمان رياست‌جمهوري در ميدان پاستور شود، مي‌تواند دستمايه نقد منتقدانش باشد. دهقان گفته كه «به روساي‌جمهور گفته‌ام شما كه با فضاي كشور آشنا بوديد، مي‌دانستيد كه چه تحويل مي‌گيريد و چه اختيارات و امكاناتي داريد. پس چرا الان نسبت به اختيارات و امكانات شكوه مي‌كنيد. باورم اين است كه با همين قانون اساسي و رهبري آقا مي‌توان مشكلات كشور را حل كرد. يادمان باشد كه كشور امروز به دو چيز نياز دارد؛ نظام و اقتدار.»

حسين دهقان اما درحالي اكنون به عنصر «اقتدار» كنار «نظام» به عنوان آنچه كشور به آن نياز دارد، تاكيد كرده كه حسام‌الدين آشنا چندي پيش در يك گفت‌وگو با ماهنامه انديشه پويا، آنجا كه با پرسشي درباره احتمال كانديداتوري دهقان مواجه شد ضمن تاكيد بر اينكه دهقان «از توان تعامل با رهبري و قواي ديگر و نيرو‌هاي مسلح برخوردار است» تلويحا مهم‌ترين نقطه مثبت در شخصيت او را همين «اقتدار كاريزماتيك» دهقان عنوان كرده بود. عنصري كه احتمالا آنها كه طرفدار كانديداتوري فردي با سابقه نظامي براي رياست‌جمهوري و اداره امور اجرايي كشور در شرايط سخت اين سال‌ها هستند اغلب بر آن تاكيد داشته و بر اين تصورند كه مشكل نبود «اقتدار» است.

حال آنكه حسن روحاني رييس‌جمهوري فعلي با سابقه طولاني امنيتي و البته نقشي كه در فرماندهي جنگ ۸ ساله برعهده داشت، اگرچه ايرادهايي دارد اما بعيد است بتوان چنين اشكالي به او وارد كرد. چه آنكه از قضا اين سال‌ها، آنچه بارها و بارها از سوي منتقدان روحاني به او گوشزد شده، اين بوده پيرو شعارهايي كه در هر دو انتخابات ۹۲ و ۹۶ در ارتباط با لزوم انعطاف سياسي در عرصه سياست خارجي و داخلي مي‌داد، اقدام كند و به ‌جاي مشت گره كرده و بستن درها، دست تعامل و آشتي از آستين خود بيرون بكشد.