خواب آشفته د‌ر بازار موسیقی

روزنامه ایران: این روزها بازارموسیقی و آلبوم‌های موسیقی درسکوت و بی‌خبری است و گویا انگیزه واشتیاقی دراین حوزه وجود ندارد. شاید هم شرایط اقتصادی و هزینه بالای تولید یک آلبوم و نبودن قانون کپی رایت در به‌وجود آمدن این مسأله بی‌تأثیر نبوده، هر‌چه هست از شروع بیماری کرونا شرایط فروش بازارمحصولات فرهنگی و هنری تقریباً نیمه تعطیل شده و تا به امروز همچنان بازار آلبوم‌های موسیقی راکد است.‌

بازار موسیقی راکد شده، نه تولیدی است و نه فروش

مدیر انتشارات و مرکز موسیقی بتهوون براین نظراست: «بیش از 7 ماه است که هیچ آلبومی تولید نشده و درطول یکسال گذشته به‌خاطر نوسان قیمت دلارحتی کارهایی که انتشارآنها به اتمام رسیده بازتولید نشده‌اند و این تنها مربوط به شرایط امروز و گسترش ویروس کرونا نیست بلکه بعد ازآبان ماه سال گذشته، این رکود در بازار وجود دارد و می‌توان گفت اکثریت نمایشگاه‌های عکس، بازار کنسرت‌های موسیقی و تولیدات آثار هنری چون آلبوم‌های موسیقی به‌طور کلی راکد است چرا که افرادی که تولید کننده، مصرف کننده یا دست اندرکار این آثار هستند جزو افرادی‌اند که اتفاقات این ماه‌های اخیر برایشان مهم بوده و همین امرموجب شده طی 10 ماه گذشته آلبومی که تأثیرگذاربوده و بازار موسیقی را به اصطلاح تکان داده و مخاطب را جذب خود کرده منتشر نشود.

حتی آلبوم «خراسانیات» اثر استادان شجریان و زنده یاد پرویز مشکاتیان هم که زمستان سال گذشته منتشر شد به این خاطر که در کوران اخبار کرونا بود نتوانست اثرگذاری موفقی داشته باشد، ضمن اینکه کسانی که علاقه‌مند به این نوع موسیقی هستند و به‌عنوان کلکسیونر این کارها را جمع‌آوری می کنند پیش‌تر این آلبوم را خریداری کرده‌اند.» به‌گفته بابک چمن‌آرا «شرایط این دوران موجب شده اکثریت مردم رو به فضای مجازی بیاورند وازطریق پلتفرم‌های دیجیتال عرضه صدا و تصویر به فیلم یا موزیک مورد علاقه خود دسترسی پیدا کنند. سایت‌های خارجی که کلاً بسته شده است و درحال حاضر تنها سایت‌های داخلی فعالیت دارند که به نظر من وقوع چنین اتفاقاتی را پیش‌بینی نمی‌کردند و آمادگی ارائه کار با حجم بسیار و اینترنت ضعیف را نداشتند؛ کما اینکه مشابه آن در کنسرت‌هایی که به‌صورت لایو برگزار شد قابل پیش‌بینی بود.»

ازدیدگاه مدیر انتشارات «آوا خورشید» در دورانی که مردم هیچ استقبالی از نشر موسیقی نمی‌کنند و رو به نشر دیجیتال آورده‌اند، تهیه کنندگان هم آلبوم‌هایی که از قبل آماده بوده از طریق دیجیتال منتشر کرده‌اند، این درحالی است که نشر دیجیتال هنوز هم در شرایط و امکاناتی نیست که بتواند پوشش انتشار این آثار را داشته باشد و حتی بتوان به آن اتکا کرد. وقتی اثری تنها به‌صورت دیجیتال منتشر می شود خیلی زود از رده خارج و فراموش می‌گردد.

از سوی دیگر در وضعیتی قرار داریم که نمی‌توانیم چاپ فیزیکی داشته باشیم چون هم قیمت‌ها افزایش پیدا کرده و هم بازار دچار نوسان است و فروشگاهی وجود ندارد که این آثار به فروش برسد و نشر فیزیکی هم رمق و توان گذشته را ندارد و ماندگاری اثرهم آرام‌آرام رو به فراموشی است. البته این اتفاق تنها مربوط به آثار موسیقی نیست بلکه شرایط فیلم‌های سینمایی و فیلم‌های مستند هم به‌همین صورت است. درواقع نه فرهنگ آن را داریم که کار به‌صورت دیجیتال منتشر شود و نه تعداد ناشران دیجیتال آنقدر چشمگیراست که بخواهند با هم رقابت داشته باشند تا هر روز یک اثر خوب پخش کنند. گویا فقط یک باشگاه فوتبال وجود دارد و قرار است تمامی بازیکنان ازهافبک، دفاع و فوروارد از این تیم یا باشگاه معرفی شوند و قاعدتاً فضایی برای دیده شدن دیگربازیکنان نیست و آرام آرام فراموش می‌شوند.

چمن آرا به بازار راکد اشاره دارد: «علاوه بر بازار راکد و نوسان قیمت، انتشار تک آهنگ‌ها هم انگیزه مردم را در خرید یک آلبوم کمتر کرده و البته انجام این کارها هم آنقدر توان ندارد که بتواند خود را سرپا نگه ندارد و در چارت پرفروش‌ها باقی بمانند مگردرمواقع خاص.» او درادامه بیان کرد: «از تابستان سال گذشته تا به امروز هیچ آلبومی منتشر نکرده‌ایم و اگر اشتباه نکنم دیگر ناشران موسیقی همچون هرمس، ایران گام و... همین مسأله را دارند و تنها یک نشر وجود دارد که به شیوه گذشته و مشخصات خود حدود 15 آلبوم منتشر کرده است.»

مدیر خانه موزه بتهوون درباره استقبال مردم از آلبوم‌های موسیقی گفت: «مدت زمان اندکی است که نگرانی مردم کمی کمتر شده و به خیابان‌ها و فضای پر جمعیت آمده‌اند و دراین مدت سراغی هم از فروشگاه‌های ما گرفته‌اند اما کار جدیدی برای معرفی و فروش نداشتیم. درکنار این اتفاقات همکارانی هم هستند که چندین آلبوم آماده به انتشار دارند و مجوز آن هم دریافت شده است؛ هنرمندانی چون حمید حامی، سیروان خسروی، همایون شجریان، علیرضا قربانی، سالار عقیلی، محمد اصفهانی و.... اما بنا به دلایلی فکر می‌کنند امروز زمان انتشار آلبوم نیست و این چرخه به دست تهیه کنندگان و خوانندگان متوقف شده و نمی‌خواهد ریسک سود احتمالی در بازار موسیقی را داشته باشند و باید بگویم همه ضرر کرده‌ایم و این صدمات همچنان ادامه خواهد داشت.»

ورشکستگی صنعت موسیقی

نیما جوان مدیر نشر و پخش جوان هم گلایه مند از شرایط امروز بازار موسیقی است: «از اواخر اردیبهشت ماه که شهرکتاب‌ها فعالیت خود را آغاز کردند تا به امروز خرید چندانی نداشته‌اند به‌طور مثال آلبومی از آقای فردین خلعتبری با عنوان «نوروزآیینه» توزیع کردیم که اثری از هنرمند نام آشنای موسیقی ایران است، در نتیجه انتظار فروش بالایی از آن می‌رفت، اما توانستیم تنها 13 نسخه از این کار را وارد فروشگاه‌ها کنیم و بسیاری از شهر کتاب‌هایی که فعال بودند خریدی نداشتند چرا که مراجعه کننده‌ای نیست. با این حساب اگر قبلاً می‌گفتیم مارکت فروش فیزیکی آثار موسیقی رو به ورشکستگی است امروز باید بگوییم ورشکسته شد.»

به‌گفته او «هیچ حمایت دولتی تا به امروز نبوده و وعده وعید‌هایی که داده شد شامل ناشران موسیقی نبوده و نخواهد بود. این درحالی است که در تمام دنیا دولت‌ها به‌دلیل توان مالی بالا یک جریانی را حفظ کنند، این امر موجب ناامیدی و بی‌انگیزه شدن آرتیست‌ها هم شده است و اگر آلبوم هم آماده انتشار باشد هیچ ناشری هزینه آن را متقبل نمی‌شود چرا که صرفه مالی ندارد وعملاً این چرخه و صنعت موسیقی در حال نابودی است. این درحالی است که اگر این صنعت نابود شود فرهنگ ما از بین خواهد رفت. البته این شرایط شامل 99 درصد ناشران و پخش کننده‌ها خواهد بود.»

او درادامه افزود: «اردیبهشت ماه امسال دولت وعده کرد از سوی صندوق حمایت از هنرمندان و وزارت ارشاد یک وام 10 میلیون تومانی به صنوف و مشاغل آسیب دیده اختصاص پیدا کند- که البته رقم ناچیزی در مقابل این مشکلات است- اما همین مبلغ هم تا به امروز به دست ما نرسیده است و چندین بار پیگیری کردیم و نزدیک 7 ماه زمان برد. متأسفانه جریانات دولتی به سمتی است که ابتدا به اولویت‌هایی که مد نظرخودشان است رسیدگی می‌شود. در کشور ما فرهنگ اولین کالایی است که از سبد خانوار‌ها حذف شده و دراولویت قرار ندارد چرا که هرگز دغدغه هیچ فردی نبوده و نیست.»