تبعات مقایسه اسرائیل و ارمنستان؟

آرمان ملي: علي‌اکبر ولايتي در گفت‌وگويي با روزنامه کيهان مشخصا بيان داشته که ارمنستان بايد مناطق اشغالي آذربايجان را تخليه کند؛ ما همان‌طور که با اشغال خاک فلسطين توسط رژيم اسرائيل مخالفيم، اينجا نيز همان موضع را داريم.

اين شايد دومين حمايت از جمهوري آذربايجان در موضع‌گيري برخي مسئولان باشد. نخستين موضع‌گيري مقامات زماني بود که چهار نفر از ائمه‌جمعه؛ يعني سيدمهدي قريشي، نماينده ولي‌‌فقيه در استان آذربايجان‌غربي، سيد‌محمدعلي آل‌هاشم، نماينده ولي‌فقيه در استان آذربايجان‌شرقي، سيدحسن عاملي، نماينده ولي‌فقيه در استان اردبيل و علي خاتمي، نماينده ولي‌فقيه در استان زنجان با صراحت از جمهوري آذربايجان حمايت کرده و نوشتند: «هيچ ترديدي در تعلق قره‌باغ به آذربايجان و اشغال آن و لزوم بازگشت اين اراضي به آذربايجان، کشور اهل‌بيت نيست و دولت آذربايجان در بازپس‌گيري اين اراضي کاملا قانوني و شرعي عمل کرده است».

اما موضع‌گيري علي‌اکبر ولايتي و اين قياس با رژيم اسرائيل از ديد برخي قطعا مي‌تواند ابعاد تازه‌اي به ماجراي قره باغ بدهد.

آنچه ارامنه اعتقاد دارند

ارامنه معتقدند اگرچه قبل از فروپاشي شوروي منطقه قره‌باغ تماما ارمني‌نشين بوده اما بعد از فروپاشي به لحاظ جغرافيايي به جمهوري آذربايجان تعلق داشته است، در حالي‌که قره‌باغ دراين مدت به نوعي دولت مستقل بوده که نه به ارمنستان و نه آذربايجان تعلق داشته است.

ارمنستان اعتقاد دارد که مردم قره‌باغ همواره دوست داشتند به اين کشور (ارمنستان) بپيوندند، از اين رو هميشه ميان دو کشور آذربايجان و ارمنستان کشمکش‌هايي وجود داشته است. اما در شرايط فعلي اين ترکيه و آذربايجان هستند فرصت را غنيمت شمرده‌اند.

ارامنه براين باورند که اين حملات هدفي بالاتر از قره‌باغ دارد؛ چرا که ارمنستان درميان آذربايجان و قره‌باغ قرار مي‌گيرد. ترکيه و آذربايجان متوجه اين موضوع هستند که از سويي روسيه با دولت کنوني ارمنستان چندان رابطه خوبي ندارد و در موقعيت فعلي واکنش ويژه‌اي به نفع ارمنستان از خود نشان نخواهند داد. آمريکا نيز که غرق در انتخابات داخلي خود و البته ماجراي کروناست و کاملا درقبال قره‌باغ منفعل است. برخي مي‌گويند به دليل شرايط کشور ايران و گروه‌هاي قوميتي، اساسا ايران هم قرار نيست موضع‌گيري داشته باشد.

پيامد يک موضع

اما موضع‌گيري تمام و کمال مسئولان ايراني عليه ارمنستان در شرايط فعلي ممکن است چه پيامدهايي با خود به همراه داشته باشد؟

علي بيگدلي، کارشناس مسائل بين الملل دراين باره مي‌گويد: آنچه درباره ماجراي قره‌باغ و ايران مي‌توان گفت، پراکندگي اظهارنظرهاي مسئولان ماست؛ اظهارنظرهايي که خيلي از آنها به دور از عرف ديپلماسي هستند. امام جمعه، استاد حوزه، نماينده مجلس و اين بار هم علي‌اکبر ولايتي هر يک سخني به زبان مي‌آورند، اين در حالي است که کانال صحيح اظهار‌نظرهاي اين‌چنيني وزارت خارجه است که البته خود وزارت خارجه نيز کمي به افزايش پراکندگي اظهارنظرها دامن زده است.

قطعا اظهارنظرهاي خارج از چارچوب وزارت خارجه به روابط ديپلماتيک ضربه مي‌زند. وي مي‌افزايد: اين در حالي است که برخي کشورها زمينه‌ را طوري فراهم مي‌کنند که ايران وارد اين مسائل بشود. دولت‌هاي دور و نزديک تهران را به اين سمت سوق مي‌دهند و تداوم اظهارنظرهاي برخي مقامات غيررسمي، مي‌تواند موانعي براي ما درست کند.

از همين روست که دود اظهارنظرهاي غير‌دپيلماتيک مي‌تواند به چشم خود ما برود. بيگدلي ادامه مي‌دهد: مقامات سياسي‌ و امنيتي راجع به روند به وجود آمده بايد تصميم‌گيري کنند، شوراي امنيت بايد بگويد هيچ مقام غير‌مسئولي حق اظهار‌نظر در اين‌گونه مسائل را ندارد و قطعا وزارت خارجه است که بايد در اين باره از خود واکنش نشان دهد.

پراکندگي گفتار و تعدد کانون‌هاي مختلف سياسي و تصميم‌گير باعث تضعيف کانال‌هاي ديپلماتيک شده است. بيگدلي در ادامه مي‌گويد: حمايت امروز برخي مقامات ايراني از آذربايجان درحالي است که آذربايجان روابط با رژيم رژيم صهيونيستي و آمريکا برقرار کرده است.

رژيم صهيونيستي بخش عمده انرژي خود از جمله نفت را از اين کشور خريداري مي‌کند و از سويي اسلحه و جنگ‌افزار به اين کشور مي‌فروشد. اما جمهوري آذربايجان يک شريک تجاري مهم براي ايران است و براي کشورمان خريدار بزرگي محسوب مي‌شود.

اين کارشناس مسائل بين‌الملل اضافه مي‌کند: در مورد ارمنستان بايد گفت ما با آنها يک نقطه مشترک علاوه بر تبادلات تجاري داريم و آن گرايش به روسيه است. بيگدلي ادامه مي‌دهد: در هر صورت بايد مقامات ذي‌ربط و مسئول درباره اين جنگ سخن بگويند؛ نه سايرين. بديهي است در شرايط فعلي کشورمان بايد به دور از هرگونه مساله‌اي بر ترک مخاصمه و درگيري و لزوم گفت‌وگو و يافتن راه‌حل در جريان قره‌باغ تاکيد کرده و از مقايسه‌هاي غير‌ضرور لااقل در اين مقطع اجتناب کنيم.