عفو اخیر رهبری شامل چه کسانی می‌شود؟

روزنامه اعتماد نوشت: «محکومان اعتراضات آبان‌ ماه ۹۸»، «معلمان محکوم»، «محکومان کارگری» و «محکومان اهل تسنن» ازجمله کسانی هستند که همزمان با ولادت حضرت محمد(ص) مورد عفو قرار گرفته و در آینده نزدیک آزاد می‌شوند.

روز چهارشنبه به مناسبت فرا رسیدن میلاد با سعادت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ولادت حضرت امام جعفر صادق(علیه‌السلام)، رهبر معظم انقلاب اسلامی با پیشنهاد عفو و تخفیف مجازات ۳ هزار و ۷۸۰ نفراز محکومان محاکم عمومی و انقلاب، سازمان قضایی نیرو‌های مسلح و تعزیرات حکومتی موافقت کردند؛ نزدیک به ۴ هزار زندانی که حالا اسامی محکومان امنیتی و سیاسی نیز میان‌شان دیده می‌شود.

از زمان حضور سید ابراهیم رییسی بر مسند ریاست دستگاه قضایی تا حالا که یک سال و ۸ ماه می‌گذرد ۱۴ نوبت عفو و آزادی به ‌مناسبت‌های گوناگون صورت گرفته اما نکته مهم در میان تمامی این عفوها این است که «محکومان اعتراضات آبان‌ ماه ۹۸»، «معلمان محکوم»، «محکومان کارگری» و «محکومان اهل تسنن» از جمله کسانی هستند که همزمان با ولادت حضرت محمد(ص) مورد عفو قرار گرفته و در آینده نزدیک آزاد می‌شوند.

روز چهارشنبه به مناسبت فرا رسیدن میلاد با سعادت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ولادت حضرت امام جعفر صادق(علیه‌السلام)، رهبر معظم انقلاب اسلامی با پیشنهاد عفو و تخفیف مجازات ۳ هزار و ۷۸۰ نفر از محکومان محاکم عمومی و انقلاب، سازمان قضایی نیرو‌های مسلح و تعزیرات حکومتی موافقت کردند؛نزدیک به ۴ هزار زندانی که حالا اسامی محکومان امنیتی و سیاسی نیز میان‌شان دیده می‌شود.

از زمان حضور سیدابراهیم رییسی بر مسند ریاست دستگاه قضایی تا حالا که یک سال و ۸ ماه می‌گذرد ۱۴ نوبت عفو و آزادی به ‌مناسبت‌های گوناگون صورت گرفته اما نکته مهم در میان تمامی این عفوها این است که در ۳ دوره از این عفوها به‌ شکلی بی‌سابقه نام برخی محکومان امنیتی و فعالان سیاسی و کنشگران مدنی و رسانه‌ای که این سال‌ها به زندان رفته‌اند نیز در جمع عفوشدگان به چشم می‌خورد.

حالا در دور سوم از سری عفوهایی که محکومان امنیتی نیز پس از سال‌ها از آن بهره‌مند شدند به نظر می‌رسد این محکومان سهمی قابل‌ توجه را به خود اختصاص داده‌اند.

پیگیری‌ها و بررسی‌های خبرنگار روزنامه اعتماد حاکی از آن است که این عفو شامل معلمان و شامل اکثریت محکومان اعتراضات آبان ‌ماه ۹۸ و تعدادی محکومان کارگری، تعدادی از محکومان اهل تسنن همچنین چند خبرنگار و روزنامه‌نگار و کنشگر سیاسی و چند نفر از شهروندان و کنشگرانی سیاسی- مدنی شده که در جریان انهدام هواپیمای مسافربری اوکراینی و کشته شدن تمامی سرنشینان این پرواز نافرجام در پی شلیک سهوی موشک‌های پدافند هوایی سپاه پاسداران به‌ منظور همدردی با خانواده جان‌باختگان دست به تجمع زده بودند. حالا اما آنها و چندین نفر دیگر از زندانیان امنیتی مشمول عفو یا تخفیف مجازات شده‌اند؛ نکته‌ای که می‌توان آن را رویکردی تازه و متفاوت در دستگاه قضایی تحلیل کرد.

عفو در دوران تحول قضایی

حالا و در آستانه سالگرد اعتراضات آبان ‌ماه ۹۸ که به «اعتراضات بنزینی» معروف است، منابعی در دستگاه قضایی در واکنش به پیگیری‌های روزنامه اعتماد در ارتباط با هویت برخی از عفوشدگان اخیر، خبر داده‌اند که اکثریت اعضای فهرست محکومان امنیتی عفو شده را محکومان آبانی به خود اختصاص داده‌اند. قصه آبانی‌ها حدود یک سال پیش از ۲۴ آبان‌ ماه ۹۸ آغاز شد و البته دامنه آن تا همین حالا ادامه داشته است.

نیمه‌شب پنجشنبه همین‌ که بیست‌وسومین روز آبان تمام و روز بیست‌وچهارم آغاز شد، خبر گرانی بنزین منتشر شد و نگرانی‌هایی تازه را برای مردمی به وجود آورد که گرانی دلار، تحریم‌ها و به ‌تبع آن افزایش تورم و وخاومت اوضاع معیشتی‌شان، همان زمان هم زندگی را بر آنها سخت و گذرانش را دشوار کرده بود. فردای آن روز اما اعتراضات مردم به گرانی بنزین از شهرهای مختلف کشور شروع شد؛ اعتراضاتی که روزبه‌روز گسترده‌تر و جدی‌تر شد و درنهایت منجر به مرگ تعدادی از شهروندان ایرانی و بازداشت گسترده معترضان شد.

اگرچه تا مدت‌ها آمار دقیقی از تعداد کشته‌شدگان در دست نبود اما بالاخره ۸ ماه پس از واقعه عددی به این عنوان رسانه‌ای شد که از ۲۳۰ کشته حکایت داشت. ۲۳۰ کشته و البته صدها بازداشتی، تنها نتیجه اعتراضات به افزایش قیمت بنزین نبود و اگرچه اعتراضات آبان ‌ماه پس از چند روز آرام‌آرام به پایان رسید اما نتایج آن ادامه داشت و هنوز هم تعداد بسیاری از بازداشتی‌‌های آن اعتراضات در زندان هستند؛ زندانیانی که گروهی حکم گرفته‌اند و گروهی منتظر دریافت حکم‌شان هستند.

در این میان بودند زندانیانی که با حکم سنگین اعدام مواجه شدند و امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی که از بازداشتی‌های آبان‌ ماه بودند به اعدام محکوم شدند. ۳ جوان دهه هفتادی که البته احکام‌شان درنهایت پس از به راه افتادن کارزاری مردمی با شعار «اعدام نکنید» و تلاش وکلای پرونده و البته بسیاری از کنشگران مدنی و درنهایت با همکاری و نگاه مثبت دستگاه قضایی، متوقف و پرونده برای بررسی‌های بیشتر به دیوان عالی کشور ارجاع شد؛ هر چند فشار بر خانواده این ۳ جوان چنان بود که اوایل مهر ماه، پیرو آنچه تلاش یک رسانه خارجی برای مصاحبه با او اعلام شد، پدر امیرحسین مرادی در زیرزمین منزلش دست به خودکشی زد و جانش را از دست داد.

ماجرای آبان‌ ماه ۹۸ اگرچه حالا ۱۱ ماه و ۲۱ روز از آن می‌گذرد اما همچنان ادامه دارد. هنوز هم برخی محکومان آبان‌ ماه در زندان‌اند و هنوز هم هرازگاهی یکی از محکومان این اعتراضات برای اجرای حکمش به زندان فراخوانده می‌شود. حالا اما ۱۰ روز مانده به سالگرد آغاز آن اعتراضات، خبر عفو تعداد بسیار زیادی از محکومان که منابع روزنامه اعتماد از آن با عنوان «اکثریت محکومان آبان» یاد می‌کند، نور امیدی است برای پایان دادن به این قصه تلخ. اگرچه جان‌هایی در این حوادث از دست رفته و اگرچه مادرانی سیاه‌پوش فرزندان در خاک خفته‌شان شده‌اند اما می‌توان عفو زندانیانی را که بنابر بسیاری از گزارش‌ها در شرایط سخت معیشتی روزگار می‌گذراندند به فال نیک گرفت و از آن خوشحال و خرسند بود. اقدامی که نتیجه دوران «تحول قضایی» است که سیدابراهیم رییسی از زمان حضورش در دستگاه قضایی وعده آن را داده بود؛ وعده‌ای که حالا با عفو گسترده محکومان سیاسی و امنیتی که تا پیش از دوره تحول، هرگز جایی در فهرست عفوشدگان نداشتند، محقق شده است.