معمای «ام اچ ۳۷۰» تراژدی می‌شود

روزنامه قانون: «گم شدن یک بوئینگ ۷۷۷» در ابتدا شاید یک لطیفه به نظر بیاید اما زمانی که پای جان ۲۳۹ مسافر و خدمه آن در میان باشد از حالت کمدی خارج شده و شبیه تراژدی می‌شود.

تراژدی‌اي که تا به امروز و حداقل تا زمان تنظیم این گزارش در هاله‌ای از ابهامات مرموز قرار گرفته است. هنوز کسی نتوانسته ثابت کند دقیقا چه اتفاقی برای پرواز«‌‌ام اچ ۷۳۰» افتاده است.

تنها امید وابستگان مسافران این هواپیما جعبه سیاهی است که با گذشت روز‌ها بیم آن می‌رود که توان کم شده باطری عاقبت تمام شود و با از بین رفتن تنها سرنخ موجود، پرواز«‌ام اچ ۷۳۰»، برای همیشه به تاریخ معماهای حل نشده جهان اضافه شود.

داستان این تراژدی با اعلام خبری باور نکردنی از سوی هواپیمایی مالزی شروع شد. صبح روز شنبه ۱۷ اسفندماه سال گذشته هواپیمایی مالزی اعلام کرد پرواز شماره ‌ام. اچ۷۳۰ را در ساعت ۲ و ۴۰ دقیقه بامداد روز شنبه به وقت محلی گم کرده است. این هواپیما ساعت ۳۰ دقیقه بامداد از فرودگاه کوالالامپور به مقصد پکن پرواز کرد و تا ساعت ۲و ۴۰ دقیقه در ۲۰۰ کیلومتری یکی از جزایر ویتنام در دسترس رادار بود و از آن لحظه به بعد تمامي تماس‌هایش با فرودگاه قطع شد.

در این پرواز ۱۲ خدمه، ۲۲۷ مسافر که ۱۵۳ نفر از آن‌ها چینی بودند همچنین دو کودک از ۱۳ کشور جهان حضور داشتند.

این دولت حرف نمی‌زند

تا ساعت ۸ صبح دولت مالزی هیچ عملی انجام نمی‌دهد. ساعت ۶ و ۲۰ دقیقه بامداد فرودگاه پکن، در صفحه اطلاعات پرواز، عبارت تاخیر در مقابل این پرواز را نشان می‌دهد. ساعت ۶ و ۳۰ دقیقه عبارت تاخیر به عبارت کنسل تبدیل می‌شود. تا اینکه عاقبت ساعت ۷ و ۲۰ دقیقه وزیر امور خارجه چین با دولت مالزی تماس می‌گیرد! در این زمان هواپیمایی مالزی مجبور می‌شود خبری که موجب سقوط ۱۸ درصدی سهامش در روزهای آینده شده را اعلام کند.

پس از این اعلام دولت مالزی در خواست رسمی خود را از کشور‌ها برای پیدا کردن هواپيما اعلام کرد. همزمان با این اعلام دولت چین از در اختیار گذاشتن اطلاعات چندین ماهواره این کشور برای کشف رد پرواز‌ام‌اچ۷۳۰ خبر داد. در اولین تصاویر ماهواره‌ای دو لکه نفتی بزرگ در اطراف جزایری در ویتنام مشاهده شد اما با بررسی‌های بیشتر معلوم شد که این لکه‌های نفتی ربطی به هواپیمای گمشده ندارد. روز‌ها گذشت و هر روز اثری جدید در دریاهای اطراف پیدا می‌شدند که هیچ کدام از آن‌ها ربطی به پرواز نداشتند. تا اینکه روز چهارم فروردین ماه نجیب رزاق، نخست وزیر مالزی اعلام کرد که قصد دارد آخرین وضعیت هواپیما را در یک کنفرانس رسمی خبری اعلام کند.

نیم ساعت قبل از این کنفرانس شرکت هواپیمایی مالزی پیامکی برای اعضای خانواده مسافران هواپیمای ناپدید شده فرستاد و به آن‌ها اطلاع داد تقریبا تردیدی وجود ندارد که هیچ یک از
سرنشینان هواپیما زنده نمانده‌اند.

کمی بعد نجیب رزاق در بیانیه‌ای با ابراز همدردی و تاسف اعلام کرد که بر خلاف انتظارات هواپیما مسیر غرب را در پیش گرفته و موقعیت نهایی آن در غرب بندر پرت استرالیا بوده و برای همین هواپیما امکان فرود سالم در اختیار نداشته است.

با این حال برخی از بستگان ۱۵۳ مسافر چینی هواپیما حرف‌های مقامات مالزی را درباره وقایع مربوط به این هواپیما قبول نداشتند و مقامات این کشور را به پنهان کردن اطلاعات متهم کردند. وابستگان مسافران تحلیل داده‌های ماهواره‌ای را به عنوان مدرک مرگ بستگانشان نپذیرفتند و با عصبانیت به دنبال شواهد محكم‌تری برای قبول این واقعیت می‌گشتند

از همه جا، از همه رنگ

اولین و دم دست‌ترین فرضیه برای حل معمای گم شدن هواپیما رفتن به سمت و سوی فرضیات تروریستی است. زمانی که مشخص شد دو نفر از مسافران ایرانی این هواپیما با پاسپورت جعلی قصد رفتن به اروپا را داشتند آتش این فرضیه زبانه کشید. پوریا نورمحمدِ ۱۸ ساله، قصد داشت با پاسپورت جعلی ایتالیایی در فرانکفورت آلمان به مادرش ملحق شود. محمد رضا دلاوری ۲۹ ساله نیز همانند پوریا پاسپورت جعلی اتریشی‌اش را از فرودگاه کوالالامپور تهیه کرده بود. مادر پوریا در مصاحبه‌ای مکتوب با سی ان ان با اعلام اینکه از اقدام غیر قانونی فرزندش در سوار شدن به هواپیما با پاسپورت جعلی آگاه بوده، گفت: «خواسته من تحقق خوشبختی فرزند جوانم بوده است.» با اعلام رسمی تروریست نبودن مسافران ایرانی این فرضیه به سایر مسافران هواپیما سرایت کرد. اما بررسی اجمالی مسافران و اهداف آن‌ها از سفر نشان می‌دهد که انگیزه آنچنانی برای از بین بردن هواپیما در میان مسافران وجود نداشته است.

مشخصات مسافران پرواز‌ام اچ ۳۷۰:

شهروند چیني ۱۵۳ نفر

شهروند مالزی ۳۸ نفر

شهروند اندونزی ۷ نفر

شهروند استرالیايي ۶ نفر

شهروند هندي ۵ نفر

شهروند فرانسوي ۴ نفر

شهروند آمریکايي ۳ نفر

دو نفر از هر یک از کشورهای زلاند نو، اوکراین و کانادا

یک نفر از هر یک ازکشورهای روسیه، تایوان و هلند

دو نفر با پاسپورت‌های جعلی و به سرقت رفته ایتالیایی و اتریشی سفر می‌کردند که ایرانی بودن آن‌ها تایید شده است

خلبان مقصر است؟!

این بار سر نیزه تحقیقات خلبان کاپیتان زاهاری احمدشاه و کمک خلبان فریق عبدالحمید را نشانه گرفته بود. در جریان تحقیقات حقایق مشکوکی کشف شد که به دست آوردن یک دستگاه شبیه ساز پرواز در خانه کاپیتان احمدشاه از جمله آن‌ها بود. اگرچه به گفته برخی کار‌شناسان حضور چنین دستگاهی در خانه یک خلبان چیز عجیب و غیرمترقبه‌ای نیست. دومین نکته مشکوک طرفداری و ارتباط خویشاوندی کاپیتان احمدشاه با انور ابراهیم، رهبر مخالفان دولت مالزی بود که ظن عملیات تروریستی از سوی او را تقویت می‌کرد.

بنا بر شواهد، روز قبل از پرواز کاپیتان زاهاری احمدشاه در دادگاه انور ابراهیم شرکت کرده بود. افشای این نکته موجب شد که بعضی از گزارش‌ها از دزدیده شدن هواپیما برای ابراز مخالفت با این حرکت حکایت کنند. در مقابل خودِ انور ابراهیم یک چنین گزارش‌ها و ادعاهایی را رد کرد و آن را نمایشی برای بدنام کردن خلبان و حزب مخالف دولت توصیف کرد.

فریق عبدالحمیدِ ۲۷ ساله، کمک خلبان، آخرین فردی بود که در تماس با برج مراقبت با تکنسین‌ها صحبت کرده بود. بر اساس گزارش‌ها ۱۲ دقیقه بعد از خاموش شدن اولین سیستم ارتباطی هواپیما و درست ۲ دقیقه قبل از خاموش شدن سیستم ارتباطی دوم او در تماس با برج مراقبت گفته بود: «خیلی خوب، شب بخیر.» عبدالحمید فرزند یک کارمند ارشد ادارات دولتی بود که تا زمان پرواز با«‌ام اچ ۷۳۰ »چیزی حدود ۲ هزار و ۷۰۰ ساعت پرواز در کارنامه کاری خودش ثبت کرده بود.

10 فرضیه محتمل

1-فرود در جزایر اندامان

این جزایر که بخشی از آن در قلمرو هند است ۵۷۰ جزیره را در بر می‌گیرد که تنها ۳۶ تای آن‌ها سکنه دارد. به دلیل ضعف رادارهای نظامی در این منطقه یکی از فرضیات این است که این هواپیما در این منطقه فرود آمده است.

۲-فرود در صحرای تاکلاماکان در چین

با توجه به وجود ۱۵۳ مسافر چینی این هواپیما حدس و گمان‌هایی پیرامون این فرضیه هست که جدایی‌طلبان منطقه اویغور این هواپیما را از مسیر خارج کرده و دزدیده‌اند. تاکلاماکان یک صحرای بسیار بزرگ در آسیای میانه و یکی از بزرگ‌ترین صحراهای شنی در جهان و نقطه‌ای بسیار دور افتاده است که کسی نمی‌تواند آن را کنترل کند. اما مطابق با این فرضیه این هواپیما باید حریم هوایی چندین کشور را رد کند تا به این صحرا وارد شود.

۳-پرواز به سمت جنوب

مطابق با آخرین علائم صوتی و تصویری این هواپیما ۵ تا ۶ ساعت پس از خروج از رادار همچنان در حال پرواز بوده است. بر اساس فرضیه نورمن شنکس، استاد امنیت پرواز در دانشگاه‌های انگلستان و ازمسئولان سابق یک شرکت ایمنی فرودگاه‌های بریتانیا، در گفت‌وگو با بی‌بی سی عنوان کرد که جست‌وجو برای یافتن این هواپیما باید درست از‌‌ همان نقطه‌ای که هواپیما آخرین بار رصد شده آغاز شود و مسیرهای احتمالی آن را باید قسمت به قسمت مورد بررسی قرار داد. مسیری که هواپیما می‌توانسته به سمت جنوب در پیش بگیرد به یک فضای باز و نامحدود بر فراز اقیانوس هند می‌رسد و بعد از آن به مناطق شمالی و خالی از سکنه شمال استرالیا منتهی می‌شود.

۴-پرواز به سوی قزاقستان

این یک فرضیه محال است اما قزاقستان شمالی‌ترین نقطه در مسیر احتمالی پرواز این هواپیماست. بر این اساس فرود در سطح مناطق کویری و یا صحرایی ممکن و بدون شک از فرود آمدن در نوار ساحلی ساده‌تر است.

۵-هواپیما در پاکستان است

این فرضیه بر گرفته از فرضیه رابرت مورداک غول بزرگ رسانه‌ای است. او در توئیترش نوشته بود «به نظر می‌رسد که جهان از ماجرای این هواپیما در حیرت مانده، شاید حادثه و ربودنی در کار نباشد و آن را مخفی کرده باشند. شاید در شمال پاکستان باشد، مثل بن لادن.» در مقابل دولت پاکستان با قاطعیت چنین احتمالی را رد کرده است. معاون نخست وزیر پاکستان در امور هواپیمایی کشوری در مصاحبه‌ای گفت: «رادارهای هواپیمایی کشور پاکستان هیچگاه این هواپیما را ندیده‌اند. بنابراین چطور ممکن است که در نقطه‌ای در پاکستان پنهان باشد؟»

۶-پرواز به سمت جزایر لانگ کوای

بر اساس این فرضیه قطع تماس و محو هواپیما از صفحه رادار می‌تواند نتیجه وقوع یک آتش سوزی در این هواپیما باشد. از این رو تغییر جهت دادن این هواپیما در سمت چپ مسیر اصلی آن به سوی چین نشان می‌دهد که شاید قصد داشته به سرعت خود را به یک نقطه امن برای فرود برساند. فرود در جزایر لانگ کوای که یک فرودگاه کوچک با یک باند فرود ۴۰۰۰ متری دارد و حتی در طول شب نیز با عبور از روی آب دریا نزدیک شدن به محل فرود می‌تواند خیلی امن و ساده باشد.

۷-پنهان شدن هواپیما در سایه یک هواپیمای دیگر

مطابق این فرضیه هواپیمای گمشده مالزیایی خود را در سایه یک هواپیمای مسافربری دیگر، پرواز شماره ۶۸ خطوط هوایی سنگاپور، مخفی کرده که در آن لحظات در‌‌ همان مناطق پرواز می‌کرده است.

۸-وقوع کشمکش در هواپیما

یکی از نکاتی که تاکنون برای آن پاسخی پیدا نشده این است که هواپیمای مالزیایی در بخشی از مسیر خود خیلی نامنظم حرکت می‌کرده است. در یک مقطع از سقف محدوده پرواز خود بسیار بالا‌تر رفته و به ارتفاع حدود ۱۳ هزار متری صعود کرده و بعد ناگهان ارتفاع خود را به شدت کاهش داده است. تغییرات شدید در ارتفاع پرواز این احتمال را مطرح کرده که شاید در داخل هواپیما و حتی اتاق خلبان کشمکش و درگیری روی داده است.

۹-مسافران با کاسته شدن عمدی فشار هوا به قتل رسیده‌اند

شاید دلیل پرواز در ارتفاع بالا‌تر از ۱۳ هزار متری این بوده که با کاستن از فشار هوای موجود در کابین مسافران به طور عمدی کشته شوند. انگیزه‌ای که برای این اقدام عنوان می‌شود این است که به این شکل می‌خواستند از تماس تلفنی مسافران جلوگیری کنند.

۱۰-استفاده از هواپیما در یک عملیات تروریستی

آخرین فرضیه حکایت از این دارد که این هواپیما برای استفاده در یک عملیات تروریستی در جایی امن فرودآمده و به وقتش از لانه امن خود خارج خواهد شد.

با وجود تمامی این نظرات و فرضیات تنها حرف منطقی قابل پذیرش حرفی است که شبکه دیسکاوری در یک مستند یک ساعته پیرامون چرایی سقوط این هواپیما عنوان کرده است.مهم‌ترین حرف این مستند این بود که در این احتمالات سقوطِ هواپیما، بوئینگ هیچ تقصیری نداشته و مقصر انسان‌هایی هستند که کاملا به آن اطمینان می کنند و برای آن حق اشتباهی قائل نمی شوند.