متولی سینمای دفاع مقدس کیست؟!

خبرگزاری ایسنا: مدیرعامل انجمن سینمایی انقلاب و دفاع مقدس با تاکید براینکه انجمن متبوعش مسئول تولید اثر (در حوزه دفاع مقدس) نیست، از وزارت ارشاد و نیز صدا و سیما پرسیده که چرا تکلیف سینمای دفاع مقدس را مشخص نمی‌کنند! این سوالی است که به نظر می‌رسد به شکلی دیگر باید از خود این انجمن هم پرسیده شود.

با اعلام برگزیده‌ها و برگزاری بخش دوم جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، شانزدهمین دوره این رویداد سینمایی که در شرایط سخت کرونایی و به صورت آنلاین برپا شد، به پایان رسید.

این جشنواره در دو مرحله با دو هفته گرامیداشت دفاع مقدس و بسیج همزمان بود و آثار آن از طریق دو پلتفرم برای مخاطبان پخش شدند.

جشنواره فیلم مقاومت با توجه به عنوانی که دارد از رویدادهای ویژه سینمایی کشور است که به طور مشخص بخاطر همان عنوان «مقاومت» و نیز ارجاع به هشت سال «دفاع مقدس» ایران در مقابل حمله عراق، از سوی سینماگران این حوزه و علاقه‌مندان بیشتر رصد و نقد شده است. در برخی از انتقادها کیفیت برگزاری جشنواره و کارکرد و نتیجه‌ی آن مورد اشاره بوده و این گزاره بارها شنیده شده است که در دوره‌های متوالی، جشنواره فیلم مقاومت بیشتر مصرف‌کننده‌ی محصولاتی است که پیش‌تر در جشنواره‌های دیگر مثل فجر نمایش داده‌ شده‌اند و نمونه آن هم در اختتامیه آن مشخص است.

درواقع منتقدان براین باورند که این رویداد نتوانسته چنان جایگاهی را برای خود کسب کند که یک فیلمساز مطرح ترغیب شود اولین نمایش فیلم سینمایی دفاع مقدسی خود را برای این جشنواره حفظ کند؛ اتفاقی که شرایط برعکس آن برای جشنواره فجر مشاهده می‌شود.

با این حال این مسئله خیلی مورد تایید دبیر دوره شانزدهم جشنواره - مهدی عظیمی میرآبادی - نیست. او که مدیریت انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس را هم برعهده دارد، به تازگی در برنامه «افق سینما» تاکید کرده است «اینکه می‌گویند جشنواره در حوزه تولید ورود کند، غلط است، چرا که وظیفه جشنواره‌ها جریان سازی است که به نظرم جشنواره مقاومت توانست تا حد زیادی به این وظیفه اساسی جامعه عمل بپوشاند.»

البته ورود یک جشنواره در حوزه تولید با نمایش تولیدهای تازه تفاوت دارد، ولی در مقابل این گفته‌ی عظیمی که «جشنواره مقاومت توانست تا حد زیادی به وظیفه اساسی جریان سازی جامعه عمل بپوشاند.» باید پرسید معیار سنجش این جریان‌سازی چیست؟

دبیر این جشنواره بارها در ماه‌های گذشته و در صحبت‌های خود به بهانه برگزاری این دوره با نگاهی آماری از این رویداد گزارش ارائه کرده است؛ همان طور که در گفت‌وگوی اخیر خود هم گفته است: «از 10 هزار اثر رسیده به دبیرخانه جشنواره فیلم مقاومت، 45 درصد آثار جشنواره از خارج از کشور بودند و 55 درصد آثار ملی، که در مجموع از 135 کشور رسیده بودند. جالب است که بیشترین اثر از کشور هند ارسال شده و آمریکا نیز رتبه دوم را به خود اختصاص داده است.» این ارقام از آثار جشنواره در حالی مدام تکرار می‌شوند که آمار دقیقی از بازخورد این جشنواره و آثار نمایش دهنده در آن در میان سینماگرها و مردم علاقه‌مند به سینما وجود ندارد.

فیلم‌های این دوره از جشنواره در دسته‌بندی‌های مختلفی مثل "فیلمسازان بسیجی" نمایش داده شدند که البته همین عنوان‌ها مورد انتقاد برخی سینماگرها قرار گرفتند، چرا که برخی معتقدند وقتی برچسب به کاری زده شود نوعی خط‌کشی صورت می‌گیرد. با این حال این‌ آثار به صورت آنلاین در دو پلتفرم عماریار و نمافیلم نمایش داده شدند که برای مخاطب عمومی و حتی پیگیر سینما جدید یا نهایتا آشنا بودند و مشخص نیست چه تعداد مخاطب فیلم‌ها را تماشا کرده تا شاید از این طریق بتوان میزانی حدودی از استقبال مخاطب از جشنواره را به دست آورد. گرچه شفاف‌نبودن آمار مخاطبان در VODها موضوعی است که پیش‌تر هم مطرح شده است.

با این وجود نقد جشنواره‌ی برگزار شده به دلیل شرایط خاص کشور و شیوع کرونا و بررسی لزوم برگزاری جشنواره‌ها در این اوضاع مجالی دیگر می‌خواهد، اما در ادامه به جاست به برخی گفته‌های مدیر عامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس اشاره و این پرسش‌ها را مطرح کرد که آیا سینمای دفاع مقدس تنها یک متولی مشخص دارد؟ آن متولی کیست؟ و نقش انجمن انقلاب و دفاع مقدس در این راستا چیست؟

این پرسش‌ها از آن جهت اهمیت دارد که امیر شاهین تقی‌خانی - سخنگو، معاون فرهنگی و روابط عمومی ارتش جمهوری اسلامی ایران - با اعلام فراخوانی از تمام هنرمندان و فیلمسازان کشور دعوت کرده که برای تبیین جامع‌تر خدمات ارتش در آثار سینمایی به ارتش مراجعه کنند و آن‌ها هم تمام تلاش خود را برای پشتیانی از امکانات خواهند کرد.

او همچنین اضافه کرده است: «ما جلسات مشترکی طی چند سال اخیر با ارکان دیگر نیروی مسلح از جمله سپاه، بسیج و نیروی انتظامی برای ساخت تولیدات مشترک داشته ایم که حتما در آینده خبرهای خوبی در این خصوص خواهید شنید.»

در این باره مدیرعامل "انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس" نیز از تشکیل شورایی برای تسهیل در روند تولید آثار سینمای انقلاب و دفاع مقدس در سطح ستاد کل نیروهای مسلح خبر داده و از سویی دیگر خواهان این است که نهادهای متولی پاسخگوی وضعیت سینمای دفاع مقدس باشند!

عظیمی در برنامه افق سینما «ارتقا و تثبیت سینمای دفاع مقدس به عنوان سینمای تراز انقلابی اسلامی» و «پشتیانی و معرفی سینماگران سینمای انقلاب و دفاع مقدس در سطح ملی و بین‌المللی» را از اهداف انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس دانسته و جشنواره فیلم مقاومت را هم بازوی رسیدن به این هدف‌ها عنوان کرده است.

به گفته وی «جشنواره مقاومت باید تلنگری باشد برای برخی مسئولین نهادهای اصلی که متولی ساخت فیلم‌های حوزه انقلاب و دفاع مقدس هستند که دریابند این سینما هم مخاطب دارد، هم فیلمساز جوان و مستعد و هم جریان ساز است.»

او که البته در این بخش اشاره مستقیم نکرده که منظورش از نهادهای اصلی متولی چه نهادهایی است، ادامه داده: «انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس از طریق جشنواره به عنوان یک ابزار مهم رسانه‌ای و جریان‌ساز می‌تواند یک تسهیل‌گر برای ارتباط بین نهادهای اصلی و سینماگران فعال در حوزه سینمای دفاع مقدس برای رسیدن به اهداف بزرگ‌تر باشد. این انجمن فقط یک تسهیل‌گر است و ما فقط در حوزه تولید اثر، امکان پشتیبانی لجستیکی داریم که می‌توانیم در اختیار سینماگران و فیلم‌ها قرار دهیم. البته انجمن در این سال‌ها همیشه محل مطالبه و مراجعه سینماگران این حوزه نیز بوده است.»

عظیمی تاکید کرده است: «این انجمن یک نهاد مسئول و پاسخگو که اختیار برای تولید اثر داشته باشد، نیست و من به عنوان مدیرعامل انجمن نیز از صدا و سیما، وزارت ارشاد و سازمان سینمایی مطالبه می‌کنم که چرا تکلیف سینمای دفاع مقدس را مشخص نمی‌کنید. ما در انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس فقط برای اینکه چراغ تولید آثار دفاع مقدس خاموش نشود، حمایتی فراهم می‌کنیم و چند فیلم محدود تولید می‌کنیم که به هیچ عنوان کافی نیست.»

او گفته است: «موضوع سینمای انقلاب و دفاع مقدس در سطح ستاد کل نیروی مسلح مطرح شده است و آن‌ها دو شورای قانونی را با حضور وزارت ارشاد و صدا و سیما فعال کردند که یک شورا وظیفه حمایت و دیگری وظیفه نظارت بر آثار را دارند که امیدواریم با هم اندیشی، راهکارهای اجرایی و قانونی را تبیین کنند تا بتوانیم سینمای دفاع مقدس را در ریل اصلی خودش قرار بدهیم.»

به این ترتیب با توجه به تاکیدهای فراوان عظیمی مبنی براینکه انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس متولی اصلی این نوع سینما نیست و خودش مطالبه‌گر است، شاید بتوان این انتظار را داشت که انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس- به عنوان دستگاهی که در این سال‌ها یکی از حامیان سینمای دفاع مقدس شناخته می‌شده و اتفاقا به زعم برخی سینماگرها از متولیان مهم این حوزه است - پیشقدم شده و درباره هر آنچه برای سینمای دفاع مقدس انجام داده شفاف‌سازی و نیز مطالباتی را که سینماگرها می‌خواهند، مطرح کند.