آخرین وضعیت واردات کالاهای اساسی به ایران

خراسان: کارنامه واردات گندم در سالی که در آن هستیم نشان از خرید گران تر گندم از خارج نسبت به قیمت خرید تضمینی از کشاورزان داخلی دارد. البته پیش از این برخی از مسئولان دلیل واردات گندم را به صرفه بودن آن اعلام کرده بودند. به همین دلیل امروز قصد داریم به این موضوع بپردازیم و ببینیم جدا از مسائل استراتژیکی و امنیت غذایی آیا واردات گندم به صرفه است یا نه؟

آخرین وضعیت واردات

میزان نیاز سالانه کشور به گندم طبق گفته وزیر جهاد کشاورزی درنشست علنی مجلس در ۱۹ شهریور امسال معادل ۹.۹ میلیون تن است که از این مقدار طبق آمار منتشر شده از نسیم آنلاین از گمرک ،در سال ۹۹ دولت حدود دو میلیون و۳۱۲ هزار تن گندم به ارزش ۶۴۳ میلیون دلار از گمرک های مختلف وارد کشور کرده است.

حالا اگر این ۶۴۳ میلیون دلار رابا قیمت دلار ۲۱ هزار و ۵۰۰ تومان محاسبه کنیم می بینیم مبلغی حدود ۱۳ هزار میلیارد تومان وارد کردن گندم برای دولت هزینه داشته است .

حالا کافی است که کل مقدار گندم وارداتی را تقسیم بر۱۳ هزارمیلیاردتومان کنیم تا ماشین حساب قیمت تمام شده این محصول را کیلویی ۵۹۰۰ نشان بدهد. بله درست حدس زدید. البته کیلویی ۶ هزار تومان را اگر با دلار ۲۵ هزار تومانی حساب کنیم مبلغی حدود ۷ هزار تومان قیمت هر کیلوگرم گندم می شود.

در حالی که دولت قیمت خرید تضمینی گندم را از کشاورز خودمان ۴۰۰۰ تومان اعلام کرده است. این موضوع را هم ‌نباید فراموش کنیم که این مقدار هزینه دولت برای واردات در شرایطی صورت گرفته که دولت معتقد است خرید گندم از داخل که صرفه اقتصادی ندارد و همواره مسئولان مختلف دولتی مثل سازمان بودجه منت خرید تضمینی گندم را که سال های درازی است به صورت سنت درآمده است بر سر کشاورزان بی‌نهاده، می گذارند. البته در صورتی که قیمت ارز را همان 4200 در نظر بگیریم که رانت و فسادهای زیادی هم دارد قیمت گندم وارداتی ارزان تر از تولید داخل تمام می شود. ولی هم اکنون گندم از فهرست کالاهایی با ارز 4200 خارج شده است.

قیمت جهانی گندم

البته دعوای بین کشاورزان و دولت به این جا محدود نمی شود. شروع ماجرا زمانی بود که دولت از ابتدای اسفند پارسال قیمت خرید تضمینی گندم را برای سال بعد ۲هزارتومان تعیین کرد که تا زمان خرمن‌کوبی به ۲۷۰۰ تومان افزایش یافت که البته با توجه به افزایش شدید نهاده ها باعث نارضایتی بین کشاورزانی شد که خیلی ها هنوز معوقات خود را دریافت نکرده بودند.

بعد از آن مهر امسال دولت برای خرید تضمینی قیمت رسمی 4000 تومان را پیشنهاد داد که باز هم با اعتراض برخی کشاورزان رو به رو شد. البته همه این قیمت گذاری ها زمانی جالب توجه می شود که بدانیم قیمت هر تن گندم بر اساس اعلام سازمان جهانی فائو ۳۰۰ دلار است که با دلار 25 هزار تومانی به کیلویی 7500 تومان می رسد . این قیمت خرید تضمینی پایین گندم داخلی مصداق بارزی برای این جمله است که همه گندم ها با هم برابرند ولی بعضی گندم ها برابرترند!

سرکوب قیمت

بسیاری معتقدند که این دعوای بین دولت و کشاورزان ریشه در نوسانات ارزی کشور دارد. صحت این ادعا را می توان در صحبت های «جعفر حسینی» مشاور عالی نظام صنفی کشاورزان در گفت وگو با مهر جست که گفته بود: با توجه به افزایش ۵ تا ۷ برابری قیمت کودهای شیمیایی فسفاته و پتاسه، افزایش ۵ برابری قیمت سموم که ناشی از تخصیص ارز نیمایی به آن هاست، افزایش افسار گسیخته نرخ دلار و تاثیر مستقیم و غیر مستقیم آن بر نهاده‌های کشاورزی، افزایش تورم بی سابقه پنج ماه اول امسال، قیمت اعلامی از سوی دولت1500 تومان زیر قیمتی است که وزارت جهاد کشاورزی برآورد کرده است.

کارشناسان پیش بینی می کنند با ادامه این روند با توجه به این که قیمت تضمینی اعلامی از سوی دولت نه با هزینه‌های واقعی مطابقت دارد، نه با تورم موجود و نه با تورم انتظاری تا زمان برداشت باید شاهد کاهش رغبت کشاورزان به تولید این محصول و تبعات آن باشیم.

یعنی فاجعه

به اعتقاد بسیاری از کارشناسان حوزه اقتصاد حمایت نکردن دولت از کشاورزان و برعکس می‌تواند تبعات زیادی داشته باشد کما این که در چند سال اخیر تا حدودی شاهد بودیم. از مهم ترین تبعات سیاست های دوگانه و تبعیض آمیز دولت کاهش تمایل کشاورزان و دیم کاران به کاشت محصول حیاتی و استراتژیکی مثل گندم می شود که در دراز مدت می تواند امنیت غذایی کشور را به مخاطره بیندازد.

به اعتقاد کارشناسان یکی دیگر از تبعاتی که پایین بودن قیمت خرید تضمینی گندم می تواند به وجود بیاورد پدیده قاچاق گندم به کشور های همسایه است. همان طور که در بسیاری از محصولات دیگر مثل محصولات دامی شاهد آن بوده ایم‌. حالا تمام این آسیب هایی را که نام بردیم منهای آسیب های اجتماعی و فرهنگی و پدیده مهاجرت به شهر ها و حاشیه نشینی و... کنید یعنی فاجعه.

تجربیات خودکفایی

چین

کشور چین در دهه ۶۰ میلادی که درگیر قحطی بزرگی بود توانست با مدیریت درست دولتی و اصلاح الگو های کشت تنها بعد از چند سال از قحطی بزرگی که جان میلیون ها نفر را تهدید می کرد عبور کند و اکنون به بزرگ ترین تولید کننده گندم جهان تبدیل شود. کارشناسان یکی از بزرگ‌ترین دلایل موفقیت چین در کسب رتبه نخست در تولید گندم را حمایت های دولتی از مکانیزاسیون و کشت گلخانه‌ای می دانند.

کانادا

کشور کانادا یکی از پهناور ترین کشور های دنیاست که ظرفیت مناسبی برای کشاورزی و دامپروری دارد. از همین رو سال های پیش دولت کانادا تصمیم گرفت با ارائه بسته های تشویقی و حمایتی مثل اهدای زمین به مهاجران تازه وارد آن ها را ترغیب به سکونت در دشت های بی کران این کشور کند. از جمله این بسته ها اهدای زمین به کسانی بود که در دشت های مرکزی ساکن شدند. گفته می شود سیاست اخیر دولت در پذیرش مهاجرانی که تحصیل کرده رشته کشاورزی هستند نیز ادامه سیاست های چند دهه گذشته دولت است.

آمریکا

برنامه حمایتی ایالات متحده با هدف خودکفایی در محصولات مهم کشاورزی برمی گردد به سال های استقلال آمریکا از انگلستان. مردمی که سلطه عده ای در سرزمینی بسیار دور را نپذیرفتند دریافتند که اولین قدم استقلال از بریتانیا خودکفایی در تولید گندم است .

جنگ داخلی آغاز شد و آمریکا بعد از جنگ گرسنه بود. بعد از جنگ داخلی آمریکا این سیاست حمایتی از محصولات کشاورزی با جدیت زیادی تا امروز توسط دولت ها پیگیری شد . از جمله این سیاست ها می توان به ارائه آموزش به کشاورزان سنتی برای کشت بیشتر و بهتر و با کیفیت تر و همچنین پیش خرید تمامی محصولات غله با نرخ روز اشاره کرد و تخصیص منابع آب برای کشاورزانی که به کشت محصولات مهم مثل گندم می پردازند.