بدون جایگزین، نمی‌توان اینستاگرام را فیلتر کرد

خبرگزاری ایسنا: به گفته رییس مرکز ملی فضای مجازی، مردم به ارتباط و شبکه‌های اجتماعی نیاز دارند و تا زمانی که جایگزین مناسبی برای اینستاگرام وجود نداشته باشد، نمی‌توان آن را فیلتر کرد

به گفته رییس مرکز ملی فضای مجازی، مردم به ارتباط و شبکه‌های اجتماعی نیاز دارند و تا زمانی که جایگزین مناسبی برای اینستاگرام وجود نداشته باشد، نمی‌توان آن را فیلتر کرد.

سید ابوالحسن فیروزآبادی -رییس مرکز ملی فضای مجازی- در نشست محفل هم‌اندیشی فعالان فضای مجازی پاک (مهافمپ)، با اشاره به مسئله قدرت و حکمرانی فضای مجازی، به موضوع قدرت هژمونیک یا پلتفرمی پرداخته و خصوصیات این نوع حکمرانی را که از سوی قدرت های بزرگ جهانی اعمال می‌شود، شبکه‌ای، جهانی و انحصاری ارزیابی کرد.

وی سیاست‌گذاری بر بستر فضای مجازی را در مقیاس جهانی، به دو سطح فراحکمرانی و حکمرانی تقسیم کرد و افزود: فراحکمرانی اعمال اقتداری است که از سوی صاحبان پلتفرم‌ها یعنی شرکت‌های بزرگ گوگل، فیس‌بوک، مایکروسافت، آمازون و اپل بر فضای مجازی اعمال می‌شود و به واسطه در اختیار داشتن اختیار کامل در کنترل پلتفرم‌ها، سطحی بالاتر از دیگر بازیگران این عرصه دارد و از خصوصیات این نظام حکمرانی می‌توان به گسترش عدم پاسخگویی، عدم مسئولیت‌پذیری و نقش زیربنایی اقتصاد بر سیاست اشاره کرد. حکمرانی نیز نوعی از سیاستگذاری است که توسط دولت‌ها و با مشارکت ذی‌ربطان دیگر چون شرکت‌ها و جامعه مدنی اعمال می‌شود.

دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به تفاوت عصر حاضر و قرن گذشته، گفت: بر خلاف قرن بیستم، به عنوان دوره مسلم ظهور علم‌گرایی بود و شکل‌گیری گفتمان‌ها حول محور علم، در دوره جدید و عصر توسعه فضای مجازی شاهد گسترش نسبی‌گرایی، بی‌نظمی و دولت‌گریزی بر این بستر هستیم.

فیروزآبادی با اشاره به تداوم انحصارگری آمریکا در حوزه حکمرانی فضای مجازی، رشد تضادهای موجود میان قدرت‌های بزرگ جهانی بر سر حکمرانی بر این فضای نوظهور را موید همین امر دانست و در تکمیل بحث خود به چالش‌های میان اروپا، چین و روسیه با ایالات متحده آمریکا در این مورد پرداخت و در ادامه به شرح وضعیت ایران در این کشمکش جهانی پرداخت.

وی توضیح داد: توصیه ما در حال حاضر این است که به جای آغاز برنامه‌های کلان، بهتر است فعلا بر پلتفرم‌ها تمرکز کنیم. ایران باید با پیروی از الگوی قدرت سخت خود، که به جای تولید و خرید هواپیماهای گران‌قیمت، در آن به توسعه توان موشکی خود پرداخته و توازن قدرت را از این طریق ایجاد کرده است، در فضای مجازی نیز بر توسعه پلتفرم‌ها به عنوان ابزاری کم‌هزینه و کارآمد، تمرکز کند. ایران باید ترکیبی از قدرت سخت و نرم را داشته باشد و با هزینه‌های کم می‌توانیم امید داشته باشیم که در یک دهه آینده شرایط را تغییر دهیم.

دبیر شورای عالی فضای مجازی در پاسخ به پرسشی در مورد کاربرد فیلترینگ در حکمرانی فضای مجازی و با اشاره به الگوی آمریکا در مدیریت محتوای منتشرشده در رسانه‌های اجتماعی، گفت: فیلتر ابزار اعمال قدرت سخت است. پیش از این شدنی نبوده و در آینده نیز باید مبنا را بر عدم کارآمدی فیلترینگ بگذاریم. اقدامات آمریکا در محدودسازی شبکه‌های اجتماعی، فیلترینگ نیست و باید عنوان سیاستگذاری بر آن نهاد. حکمرانی می‌تواند در لایه کلان و با توافق کشور و پلتفرم در قالب سیاستگذاری اعمال شود.

فیروزآبادی در پاسخ به سوالی در مورد کارنامه مرکز ملی و اقدامات صورت‌گرفته در حوزه ساماندهی فضای مجازی به تقسیم کار جدی میان نهادهای متولی با وجود تعداد کم جلسات شورای عالی فضای مجازی، سندهای تدوین شده در مرکز، توسعه پیامرسان‌ها و زیرساخت‌ها، ارتقای نظام بانکی، ایجاد پلتفرم آموزشی، ارتقای سطح دیپلماسی سایبری و افزایش تعامل متولیان فضای مجازی با حوزه علمیه در قالب برگزاری کلاس‌های درسی فقه فضای مجازی، اشاره کرد.

وی در پاسخ به سوالی در مورد سرانجام اینستاگرام، گفت: گرچه بحث‌های بسیاری پیرامون مسئله اینستاگرام وجود دارد؛ اما تا زمانی که آلترناتیو مناسبی برای آن نداشته باشیم، با فیلتر آن دچار برخی مشکلات می‌شویم. مردم به ارتباط و شبکه‌های اجتماعی نیاز دارند و نمی‌توانیم بدون یافتن جایگزینی مناسب، یک شبکه‌ اجتماعی را ببندیم. برخی فقط به مشکلات اخلاقی اینستاگرام می‌اندیشند، اما من مشکلات خیلی فراتری را می‌بینم. اینستاگرام مخاطب را در حباب اطلاعاتی قرار می‌دهد، خودشیفتگی را در کاربران دامن می‌زند و اراده پلتفرم را بر افراد تحمیل می‌کند. با این وجود، عده زیادی در این بستر زیست می‌کنند و ما نمی‌توانیم به راحتی این بستر را مسدود کنیم.