ظریف: ما مزدور نمی‌خریم

روزنامه اعتماد با وزير امورخارجه گفتگو کرده است که بخشی از آن را می‌خوانید.

روزی معلوم می شود که من همه واقعیات را به مقامات گفته‌ام.

هزینه جنگیدن از هزینه دیپلماسی بسیار بیشتر است.

حتما منتقد بسیاری از سیاست های حقوق بشری هستم.

(به نظر من) باید تصویر نهایی روابط با آمریکا را مشخص کنیم.

مردم در انتخابات حضور پیدا کنند ، نتیجه متفاوت خواهد بود.

در تدوین سیاست های ایران در منطقه نقش کمتری داشتم اما مجری همه این سیاست‌ها بودم.

آقاي وزير، اين نقد را به ما هم وارد مي‌كنند. نه فقط در خارج بلكه برخي از هموطنان ما كساني كه در ايران زندگي مي‌كنند هم اين سوال را مي‌پرسند كه آيا ما به دنبال ايجاد نيروهاي نيابتي نبوديم؟ آيا ما در سوريه، عراق يا در جريان مقاومت نيروهاي نيابتي نداريم. اخيرا يك مقام فلسطيني از چمدان‌هاي دلاري كه ايران براي جريان مقاومت فرستاد، سخن گفته است. آيا اين هم به نوعي برون‌سپاري امنيت محسوب نمي‌شود؟

نوع ارتباط ما با دوستان منطقه‌اي از نوع نيابتي نيست. شما در نوع نيابتي گروهي را براي پيگيري منافع خود استخدام كرده و هزينه‌هايي هم در اين زمينه پرداخت مي‌كنيد. الان دولت عربستان سعودي براي اقدام‌هاي نيابتي‌اش، ميليارد‌ها دلار هزينه مي‌كند.

ما چقدر هزينه مي‌كنيم؟

من واقعا نمي‌دانم اما روزي جان كري به من گفت اگر ما پول‌هاي شما را آزاد كنيم شما مي‌توانيد آنها را در منطقه هزينه كنيد. من به او گفتم: «موضوع هزينه نيست. رفقاي شما در منطقه صدها برابر امكاناتي كه ما مي‌توانيم در هر زماني داشته باشيم هزينه مي‌كنند، اما چرا موفق نيستند؟ به اين دليل كه نگاه آنها به اين هزينه‌ها نگاه نيابتي است.» آنها صدام را استخدام كرده و 75 ميليارد دلار به او پول دادند تا عليه ايران اقدام كند. به القاعده، داعش، جبهه النصره كمك‌هاي مالي و تسليحاتي مي‌كنند تا عليه منافع ايران اقدام كنند. اين حركت‌ها در واقع خريدن مزدور است و خريدن مزدور كارايي ندارد.

كار ايران متفاوت است. ايران از نگرش مقاومت و ايستادگي در برابر زياده‌خواهي حمايت كرده و اين نگرش باعث قدرت شده است. ما تلاش نكرديم مرزهاي خود را گسترش بدهيم. يكي از كشورهاي همسايه ما كه در سوريه حضور دارد، در هرجا حتي در مناطقي كه به عنوان «حافظ صلح» هم فعال است، پرچم خود را بر فراز ساختمان‌هاي دولتي نصب كرده است. ايران پرچم خود را نصب نمي‌كند. ايران براي حمايت و نه براي دستور دادن، در سوريه است. ما به حزب‌الله نه دستور مي‌دهيم و نه مي‌توانيم اين كار را بكنيم. اگر مي‌خواستيم به اين روش عمل كنيم قطعا موفق نمي‌شديم بلكه ما هم تبديل به نيرويي مي‌شديم كه از مزدور استفاده مي‌كند.

هر نيرويي كه از مزدور استفاده كند اولا هزينه آن بسيار بسيار بالا مي‌رود كه تامين آن در توان ايران نيست. عربستان سعودي در سال ميلياردها دلار براي كساني هزينه كرده كه به دشمنان خود اين كشور تبديل شدند. القاعده، داعش، النصره و موج شديد وهابي‌گري تند افراطي در سراسر جهان را عربستان ايجاد كرده است. زماني كه شما با پول مزدور مي‌خريد و در كنار آن يك ايدئولوژي را هم براي توجيه اين مزدوري به آنها القا مي‌كنيد، يك روز مزدورها اين ايدئولوژي را باور كرده و عليه خود شما عمل مي‌كنند.

شما تاييد مي‌كنيد كه جمهوري اسلامي ايران به متحدان خود كمك نقدي مي‌كند؟

اين‌طور بگويم كه شما براي سياست خارجي همواره هزينه مي‌كنيد. ما هم جزو كشورهاي متعددي هستيم كه كمك‌هاي توسعه‌اي مي‌كنند. مثلا مجلس كومور يا جيبوتي را در دوره قبل ما ساختيم. در بسياري از كشورها ما درمانگاه يا بيمارستان ساختيم يا پروژه‌هاي توسعه‌اي داريم. ايران در اين زمينه هزينه‌اي نمي‌كند. امريكا، چين و حتي تركيه هزينه‌هاي بسياربسيار زيادي در كشورهاي خارجي مي‌كنند. مقداري از اين هزينه‌ها، كمك به احزاب و گروه‌هاي سياسي است كه بسياري از كشورها به صورت علني يا غيرعلني انجام مي‌دهند.

اين كمك براي ما محرمانه نگاه داشته مي‌شود؟

باز هم عرض مي‌كنم كاري كه ما مي‌كنيم، خريدن مزدور نيست و اين تفاوتي است كه بين ما و سايرين وجود دارد. ممكن است دوستان ما در شرايطي كه امكانات مالي جمهوري اسلامي ايران بسيار بيشتر بود درخواست‌هايي مي‌كردند و اين درخواست‌ها مورد قبول واقع مي‌شد. در دولت يازدهم و دوازدهم به خاطر محدوديت امكانات و اينكه اولويت با مردم ايران است و به قول معروف «چراغي كه به خانه روا است، به مسجد حرام است»، همه امكانات موجود هزينه مردم ما شد. اما قبول كنيد كه با ايجاد برخي همراهي‌هاي بين‌المللي بسياري از هزينه‌هاي شما كم مي‌شود. هزينه جنگيدن از هزينه ديپلماسي بسياربسيار بيشتر است. ما اكنون براي ديپلماسي هزينه بسيار كمي مي‌كنيم. يك بار مقام معظم رهبري- علي‌رغم اينكه ايشان در موقعيتي هستند كه مي‌فرمايند «من انقلابي هستم و ديپلمات نيستم»- فرمودند: هزينه ديپلماسي از درگيري بسيار كمتر است و بايد از مسير ديپلماسي استفاده شود. براي استفاده از مسير ديپلماسي، حتما بايد هزينه هم بشود و گوشه‌اي از اين هزينه‌ها كمك‌هايي است كه انجام مي‌شود.