آثار سیاسی - مذهبی سفر پاپ به عراق

سیدعلی خرم استاد دانشگاه حقوق بین‌الملل در آرمان ملی نوشت: سفر پاپ رهبر کاتولیک‌های جهان به عراق دارای وجوه گوناگون است. از دید مذهبی، پاپ می‌خواهد نشان دهد که واتیکان فقط به کشورهای کاتولیک ثروتمند در غرب عنایت ندارد بلکه هر کجا مسیحیان به مرارت بیفتند، پاپ توجه کافی دارد و در اولین فرصت به اقلیت ۵/۱ میلیون نفری مسیحی عراق می‌پردازد.

مسیحیانی که از ترس داعش اکثرا از عراق فرار نمودند و یک‌سوم آنها کماکان در این کشور به‌سر می‌برند. سفر پاپ می‌تواند همین عده مسیحی را در عراق ماندگار و امیدوار سازد و شاید بقیه هم به‌تدریج برگردند. اگر چنین نشود عراق ظرف چند دهه از اقلیت مسیحی تهی شده درحالی‌که سابقه مسیحیان در این کشور به زمان‌های دور برمی‌گردد. در نگاه وسیع‌تر، پاپ به‌عنوان رهبر جهان مسیحی قصد دارد با ملاقات با آیت‌ا... العظمی سیستانی مبنای وحدت و همکاری بین ادیان را پایه‌گذاری نموده و به‌نوعی بخشی از مسیحیت با بخشی از مسلمانان قرار دوستی و مودت گذاشته تا شاید به نزدیکی و همکاری بین همه مسیحیت با همه اسلام و مسلمانان بینجامد.

این خواست همه کشورهای اروپایی است که هرگونه سوءتفاهم بین مسلمانان و مسیحیان کاهش یابد تا جهان شاهد ترورهایی در فرانسه، بریتانیا و دیگر کشورهای اروپایی نباشد. پاپ سعی خواهد کرد یکی بودن همه ادیان الهی را به نمایش بگذارد و از آیت‌ا... سیستانی به‌عنوان یک رهبر میانه‌رو مسلمانان شیعه کمک بگیرد. وحدت یا نزدیکی پیروان همه ادیان الهی از اهداف دیرینه آیت‌ا... العظمی سیستانی بوده و هست لذا از ملاقات با پاپ استقبال می‌نماید. بعد از این سفر یقینا جایگاه آیت‌ا... سیستانی نه‌تنها در میان شیعیان بلکه در میان غیرمسلمانان هم بیشتر تحکیم می‌یابد. آثار مستقیم چنین دیداری بر جامعه عراق، کاهش خشونت و تبلیغ همکاری و همبستگی همه مردم عراق خواهد بود که علاوه بر مردم عراق، دولت عراق و نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا از آن بهره‌مند می‌گردند.

از همین جا می‌توان به بحث دستاوردهای سیاسی سفر پاپ پرداخت. این سفر چندمنظوره و دیدار با رهبر شیعیان می‌تواند به کاهش تنش و تشنج در خاورمیانه بینجامد و داعش سرکوب‌شده را در خانه خود منزوی ساخته و عراق را آرام‌تر نماید. شاید در این میان موضع شیعیان عراقی نزدیک به ایران نظیر حشدالشعبی محل سوال و نگرانی باشد ولیکن براساس اعلام استاندار نجف کلیه اقدامات حفاظتی و امنیتی با هماهنگی حشدالشعبی انجام گرفته که آرامش و امنیت پاپ در سفر به نجف تضمین گردد که این علامت مثبتی برای وحدت و همکاری همه شیعیان عراق است.

یقینا تمام بازیگران این صحنه به کاربردهای سیاسی این سفر می‌اندیشند و سعی می‌نمایند اهداف خود را به منصه ظهور برسانند. الکاظمی، نخست‌وزیر عراق به تحکیم جایگاه خود و برنامه‌هایش در عراق می‌اندیشد و این سفر می‌تواند چنین مساعدتی به وی نماید. آثار و تبعات این سفر برای جمهوری اسلامی می‌تواند به کاهش نقش و نفوذ در میان گروه‌های عراق بینجامد و گروه‌های متعادل تقویت بیشتری شوند. اما تاثیر این سفر بر وضعیت بحرانی خصومت ایران و آمریکا، نقش متوازن‌کننده می‌تواند داشته باشد.