گروگانگیری دلار‌های ایران پایان می‌یابد؟

روزنامه همشهری: دلارهای ایرانی، عمدتا به‌دلیل تحریم‌های یکجانبه آمریکا، در برخی بانک‌های کشورهای دور و نزدیک بلوکه و به گروگان گرفته شده است. تلاش‌های دست‌کم ۲سال اخیر بانک مرکزی و دولت برای آزاد کردن این دارایی‌ها با دشواری‌های زیادی همراه بوده؛ این ماجرا هزینه تجارت و تامین کالاها را هم افزایش داده است.

عراق، کره‌جنوبی، ژاپن، چین و البته لوکزامبورگ تنها بخشی از کشورهای دنیا هستند که میلیاردها دلار از دارایی‌های ارزی ایران را به‌دلیل فشارهای دولت آمریکا حبس کرده‌اند و دسترسی به این دلارها پرهزینه و مشروط شده است. ایران اما امیدوار به برداشته شدن هرچه زودتر تحریم‌هاست و اینکه دست‌کم در گام نخست کره‌جنوبی و عراق پیشگام شوند.

رئیس اتاق مشترک ایران و کره‌جنوبی درباره مانع جدی دسترسی به دلارهای ایران نزد بانک‌های کره‌جنوبی می‌گوید: کره‌جنوبی مشکلی برای پرداخت نقدی مطالبات ارزی خود به ایران ندارد، اما نمی‌خواهد مشمول تحریم‌های آمریکا شود. پویا فیروزی توضیح می‌دهد: دولت کره‌جنوبی به واسطه تحریم‌ها و محدودیت در انتقال ارز پیشنهاد خرید کالا را به ایران داده است. او می‌افزاید: دولت کره‌جنوبی در آخرین بیانیه خود اعلام کرده برای پرداخت نقدی مطالبات خود به ایران مشکلی ندارد، اما چون نمی‌خواهد مشمول تحریم‌های آمریکا شود، پیشنهاد داده که ایران به جای مطالبات خود کالا خریداری کند.

رئیس اتاق مشترک ایران و کره‌جنوبی می‌گوید: پیشنهاد کره‌جنوبی برای پرداخت مطالبات خرید کالا‌ در دسته غذا، دارو و تجهیزات پزشکی است و طبق بررسی‌هایی که از سوی بازرگانان ایرانی از نیاز‌های داخل صورت گرفته، در کشور به برخی از دارو‌ها و تجهیزات پزشکی نیاز داریم، اما مقدار آن به میزان مطالبات نیست. به‌گفته او، همچنین در کشور به برخی تجهیزات در زمینه دندانپزشکی و کیت تشخیص بیماری کرونا نیازمندیم که می‌توانیم از این طریق آنها را تامین کنیم و علاوه بر این نیازها، به منابع ارزی نیز نیازمندیم که باید برای برگشت این مطالبات راهی اتخاذ شود.

بانک تجارت عراق چه کرد؟

همزمان با گره خوردن کار آزادسازی منابع ارزی از کره‌جنوبی، خبرگزاری فارس هم فاش کرده براساس آخرین توافق‌ها قرار شد پول بلوکه شده ایران در کره‌ به‌صورت حواله واردات کالاهای اساسی آزاد شود، اما تا این لحظه طرف کره‌ای اقدامی در جهت اجرای توافق انجام نداده است. فارس در عین حال تأکید کرده، تنها بخش اندکی از ۳.۵میلیارد دلار موجود در حساب ایران در بانک تجارت عراق، صرف واردات کالای اساسی به‌صورت محدود شده است. ۲روز پیش سیدحمید حسینی، عضو هیأت‌مدیره اتاق بازرگانی ایران و عراق از آزادسازی ۳میلیارد دلار از منابع ایران در عراق، کره‌جنوبی و عمان خبر داده و گفته بود: دولت آمریکا با آزادسازی پول‌های ایران در بانک تجارت عراق موافقت کرده است.

فارس مدعی شده ایران در عراق پول بلوکه شده ندارد و حساب ایران در این کشور مسدود نیست و مسئله اصلی در عراق همکاری نکردن بانک عراقی برای انتقال پول ایران به‌دلیل فشارهای دولت آمریکاست. طبق ادعای فارس، کل منابع ارزی در حساب ایران نزد بانک عراقی معادل ۳.۵میلیارد دلار است؛ البته علاوه بر این مبلغ، دولت ایران مبالغ دیگری نیز از دولت عراق بابت صادرات برق و گاز طلبکار است که هنوز به‌حساب ایران نزد بانک عراقی واریز نشده است.
این خبرگزاری همچنین به نقل از رئیس‌کل بانک مرکزی می‌افزاید: ایران در عمان پول بلوکه شده ندارد و بنابراین پولی هم واریز نشده است. به‌گفته مقام‌های بانک مرکزی عمان درواقع در مقاطعی کانال نقل و انتقالات ارزی ایران بوده که البته فشارهای شدید آمریکایی‌ها استفاده از این مسیر را دشوار کرده است.

اطلاعاتی که تا پیش از این چندان توجهی به آن نمی‌شد، موضوع پول‌های بلوکه شده ایران در لوکزامبورگ است. دیروز عضو هیأت‌رئیسه اتاق بازرگانی ایران و هلند گفت: دارایی‌های کمتری از ایران در اتحادیه اروپا بلوکه شده است که در این میان می‌توان به 1.7میلیارد دلار از منابع ارزی ایران در لوکزامبورگ اشاره کرد. محمدحسن دیده‌ور افزود: به‌دلیل فروش بخش اعظم نفت ایران به کشورهای آسیایی همانند ژاپن، چین و کره‌جنوبی، بیشترین میزان پول‌های بلوکه‌شده ایران نیز در این کشورها قرار دارند.

او افزود: هرچند استقرار دولت جدید آمریکا قدمی مثبت و رو به جلو در رفع تحریم‌های یکجانبه دولت قبلی (ترامپ) است، ولی باید به این نکته توجه کرد که با خواسته‌های دولت بایدن و شروط ایران، بازگشت به برجام زمان‌‌بر بوده و به‌سادگی امکان‌پذیر نخواهد بود، اما امیدواریم پس از رفع مشکل تحریم‌ها و همچنین پیوستن ایران به FATF تجارت خارجی افزایش چشمگیری داشته باشد.