سایه روشنِ مالیات از درآمد میلیاردی اینفلوئنسرها

خراسان: یکی از موضوعاتی که در سال های اخیر سرعت بالایی به خود گرفته مجازی شدن بخش بزرگی از واقعیت های زندگی است که بیشتر در بستر شبکه‌های اجتماعی صورت گرفته و عده‌ای که اصطلاحاً به آن ها اینفلوئنسر می گوییم، به دلیل شهرت یا دنبال‌کننده بالایی که در شبکه های اجتماعی دارند درآمدهای چند صد میلیونی و حتی میلیاردی برای خود رقم زده اند.

اما نکته ای که وجود دارد این است که یک کارگر ساده قبل از دریافت حقوقش باید مالیاتش را پرداخت کند اما این اینفلوئنسرها که درآمدهای نجومی هم دارند تاکنون مالیاتی پرداخت نمی کردند که البته با مصوبه مجلس در روزهای آخر سال ۱۳۹۹ از این پس آن عده ای از آن ها که بیش از ۵۰۰ هزار دنبال کننده دارند باید مالیات پرداخت کنند تا شاید کمی از این تبعیض ناعادلانه کاسته شود.

البته موضوع پرداخت مالیات اینفلوئنسرها ملاحظاتی هم دارد که در ادامه گزارش به آن اشاره کرده ایم و به نظر می رسد دستگاه های مسئول و سازمان امور مالیاتی آن ها را لحاظ کند. در ادامه می خواهیم ضمن مرور تجربه دیگر کشورها و چگونگی گرفتن مالیات از کاربران حرفه ای شبکه های اجتماعی خود،از تعداد افرادی که تا این لحظه مشمول این قانون مالیاتی می شوند و میزان درآمد آن ها بنویسیم.

قانونی برای اینفلوئنسرها

برای این که بیشتر در جریان مصوبه مجلس درباره مالیات اینفلوئنسرها قرار بگیرید بد نیست بدانید، نمایندگان مجلس طی بررسی جزئیات لایحه بودجه ١۴٠٠ با الحاق بندی به تبصره ۶ ماده واحده این لایحه، اینفلوئنسرها را مکلف به پرداخت مالیات کردند. براساس این بند الحاقی، درآمدهای کاربران دارای بیش از ۵۰۰ هزار دنبال‌کننده رسانه‌های کاربر محور از محل تبلیغات مشمول مالیات بر درآمد خواهد بود.

همچنین این قانون سازمان امور مالیاتی را مکلف کرد ظرف دو ماه پس از لازم الاجرا شدن این بند ،دستورالعمل اجرایی مربوط به دریافت مالیات از درآمدهای کاربران حرفه‌ای رسانه‌های کاربر محور از محل تبلیغات را تهیه کند و به تایید وزیر اقتصاد و امور دارایی برساند. به گفته محمود علیزاده معاون فنی و حقوقی سازمان امور مالیاتی میزان این مالیات 3 درصد از درآمد اینفلوئنسرها خواهد بود. البته درباره چگونگی شناسایی و نحوه دریافت این مالیات ابهام هایی وجود دارد که در گزارش های دیگری به آن خواهیم پرداخت.

تعداد اینفلوئنسرهای مشمول این قانون

بررسی های انجام شده در مراکز متعدد رصد فضای مجازی ایرانی ها از وجود بیش از 50 پیج با بیش از 3 میلیون دنبال کننده و ۳۰۰ اینفلوئنسر ایرانی با بیش از یک میلیون دنبال کننده حکایت دارد. این اطلاعات از سایت heepsy استخراج شده که یک ابزار جست وجو در حوزه بازاریابی در اینستاگرام است. این سایت اعلام می کند که هم اینک تعداد ۳۵۱ کاربر حرفه ای تنها در اینستاگرام با موقعیت ایران (فعال در داخل کشور) و دنبال کننده بیش از یک میلیون نفر و همچنین ۹۳۵ کاربر حرفه ای با ۵۰۰ هزار تا یک میلیون دنبال کننده در کشور وجود دارد.

درآمد اینفلوئنسرها چقدر است؟

می‌رسیم به یک بحث همیشه جذاب! احتمالا شما هم تا به حال با دیدن اشخاص و اکانت های پرمخاطب در پلتفرم هایی مثل اینستاگرام به این موضوع فکر کرده اید که آن ها چقدر از تبلیغات درآمد دارند؟ کمتر کسی است که برای یک بار هم که شده یک حساب سرانگشتی در این باره نکرده باشد. این روزها ویترین پر زرق و برق تبلیغات در فضای مجازی مخصوصا در اینستاگرام توجه همه را به خود جلب کرده است.

روزنامه هفت‌صبح مدتی پیش در گزارشی به بررسی درآمد تیسترها و دیگر اینفلوئنسرها پرداخته بود. در این گزارش درباره درآمد یک اینفلوئنسر اینستاگرامی 30 ساله ‌که کارش گشت‌و‌گذار در رستوران‌ها و تبلیغ غذاهایشان است، آمده بود که او ماهیانه بین ۲۰۰ تا ۲۵۰میلیون تومان درآمد دارد. مرکز پژوهشی بتا که پلتفرم تحلیل داده‌های شبکه‌های اجتماعی است هم چندی پیش اعلام کرد فقط درآمد حاصل از تبلیغ و اطلاع‌رسانی توسط اینفلوئنسرهای اینستاگرامی در سال، مبلغی حدود هزار میلیارد تومان است. به‌طوری که دنیای اقتصاد در گزارشی درآمد اینفلوئنسرهای برتر اینستاگرام در ‌سال را چیزی حدود درآمدی که سازمان صدا و سیما از تبلیغات به‌دست می‌آورد، اعلام کرد.

نکته قابل تامل این جاست که آن ها برای این میزان از درآمد تا کنون مالیاتی پرداخت نکرده اند و از این پس باید 3 درصد آن را به عنوان مالیات پرداخت کنند که معادل 3 هزار میلیارد تومان خواهد شد.

در کشورهای دیگر از اینفلوئنسرها مالیات می گیرند؟

بررسی تجربیات کشورهای مختلف نشان می دهد که در سال های اخیر، بسیاری از کشورها درآمدهای حاصل از تبلیغات در فضای مجازی را به عنوان کسب وکار شناسایی کرده اند. بسیاری از کشورهای دنیا همگام با توسعه فناوری و همه گیری رسانه های اجتماعی با شناخت پدیده های اقتصادی حول این فضا و گردش مالی حاصل از تبلیغات بر بستر پلتفرم های اینترنتی، شروع به دریافت مالیات از درآمد حاصل از تبلیغات کاربران حرفه ای و افراد تأثیرگذار ( اصطلاحا بلاگر، ولاگر، اینفلوئنسر، کانال دار و...) شبکه های اجتماعی کرده اند.

در آمریکا، انگلستان، استرالیا، کشورهای اسکاندیناوی، آفریقای جنوبی، کره جنوبی، مالزی و هند و در همسایگی ما ترکیه و حتی در کشورهای پردرآمد حوزه خلیج فارس از جمله عربستان و امارات متحده عربی از کاربران حرفه ای شبکه های اجتماعی مالیات دریافت می شود.

ملاحظه ای بر اجرای این قانون

البته این نکته را هم نباید فراموش کرد که اجرای این قانون ملاحظاتی هم دارد که باید به آن ها توجه کرد. برخی کارشناسان معتقدند قاعده گذاری یک طرفه درباره دریافت مالیات از این افراد که با تولید محتوا و هزینه هایی به تعداد فالوور بالا رسیده اند می تواند تبعاتی چون زیرزمینی شدن فعالیت یا گرایش آن ها به سمت همکاری با پلتفرم های خارجی که در کنترل دستگاه های نظارتی نیست و ... در پی داشته باشد.

بنابراین باید مواردی چون تضمین سهم تولید محتوای آن ها از سوی پلتفرم ها و اپراتورها نیز دیده شود چرا که این افراد برای به دست آوردن دنبال کننده های میلیونی هزینه های زیادی برای تولید محتوا کرده اند همچنین هزینه های تولید محتوای این افراد هم برای تعیین سقف معافیت از مالیات لحاظ شود.

البته این نکته را هم نباید فراموش کرد که این مالیات باید بر اساس درآمد افراد از تبلیغات در فضای مجازی به دست آمده باشد و صرفا به خاطر تعداد دنبال کننده بالا نباید از آن ها مالیات گرفت.