پیش‌واکنش بازارها به شوک وین

همشهری: افزایش امیدواری به احیای برجام، درپی آغاز مذاکرات وین، همه بازارهای دارایی را در نخستین‌ماه از سال‌جاری تحت‌تأثیر قرار داد و به افت قیمت‌ها منجر شد. تحلیلگران می‌گویند شیب نزولی بازارها با انتشار خبرهای قطعی از انجام یک توافق سیاسی احتمالا و دست‌کم برای مقطعی کوتاه بیشتر خواهد شد.

یک سر اقتصاد ایران این روزها به وین متصل است. فعالان اقتصادی با دقت روند مذاکرات را در وین دنبال می‌کنند و به هر خبری که از نتایج این نشست برگزار می‌شود واکنش نشان می‌دهند. به همین دلیل انتشار خبرهای امیدوار‌کننده از رسیدن طرفین به توافق و احیای برجام ظرف چند روز گذشته تأثیر زیادی بر بازارها داشته و به افت قیمت‌ها به‌ویژه در بازارهای طلا و ارز منجر شده است.

آن‌طور که از خبرها بر می‌آید چشم‌انداز مذاکرات امیدبخش است و احتمال دستیابی طرفین به توافق بیشتر شده است. چنان‌که روزنامه واشنگتن‌پست درباره مذاکرات وین نوشت: ایران و آمریکا در حال حرکت به سمت بازگشت همزمان و با گام‌های متوالی به برجام هستند. مذاکره‌کنندگان در وین، تهیه پیش‌نویس طرح‌هایی برای اجرای کامل برجام از سوی ایران و آمریکا را آغاز کرده‌اند. سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امورخارجه ایران هم گفت:

پیشرفت‌های خوبی درباره چگونگی بازگشت ایالات‌متحده به تعهدات برجامی‌اش داشته‌ایم. تحلیلگران می‌گویند؛ چنانچه مذاکرات سیاسی به نتیجه برسد و برجام احیا شود شیب نزولی قیمت‌ها در بازار‌های دارایی، دست‌کم در کوتاه‌مدت، افزایش خواهد یافت اما پایداری قیمت‌ها در بلندمدت به متغیرهای اقتصادی متعددی وابسته است.

نزول قیمت‌ها

از ابتدای امسال و همزمان با انتشار خبرهای امیدبخش درباره احیای برجام بازار‌های دارایی با نزول مواجه شده‌اند اما شیب روند نزولی قیمت‌ها از 2هفته پیش شدت گرفته و ظرف چند روز گذشته سرعت نزول بیشتر شده است.

محاسبات نشان می‌دهد، در فروردین‌ماه امسال قیمت هر دلار آمریکا 5.2درصد و نرخ سکه امامی 7.5درصد افت کرده است با این حال ظرف چند روز گذشته قیمت هر دلار آمریکا هزارتومان یعنی معادل 4.2درصد افت کرده و دیروز قیمت هر دلار آمریکا پس از مدت‌ها به کانال 23هزار تومان نزول کرد و به 23هزارو 800تومان هم رسید. همگام با نزول دلار، قیمت سکه هم ظرف چند روز گذشته 500هزار تومان افت کرده، در مبادلات دیروز نرخ سکه بعد از مدت‌ها به زیر 10میلیون تومان سقوط کرد.

این روند نزولی به بازارسهام هم سرایت کرده و به تداوم نزول در بازار سهام منجر شده است. افت قیمت ارز به‌طور مستقیم بر روند شاخص‌های بورس اثر می‌گذارد. قیمت ارز از طریق کاهش درآمد‌زایی شرکت‌های صادرات‌محور، که بخش بزرگی از ارزش بازار سهام را در اختیار دارند، شاخص‌های بورس را با نوسان مواجه می‌کند. شاخص کل بورس تهران از ابتدای سال تاکنون 7درصد افت کرده است.

چشم‌انداز پیش‌رو

قیمت دلار به‌عنوان پیشران و محرک اصلی نزول قیمت‌ها در سایر بازارها در یک‌ماه گذشته عمل کرده است. روند قیمت در سایر بازار‌ها ازجمله بورس و طلا به قیمت ارز وابسته است. برآورد‌ها نشان می‌دهد هر نوع توافق سیاسی در وین شوک روانی کوتاه‌مدتی به بازار وارد کرده و زمینه افت قیمت‌ها را فراهم می‌کند. با این حال تحلیلگران می‌گویند پس از پشت سر گذاشتن این شوک روانی، آنچه اهمیت پیدا می‌کند متغیر‌های اقتصادی ازجمله تورم، کسری بودجه و ناترازی منابع و مصارف ارزی است.

یوسف کاووسی، کارشناس بازار ارز، فضای مثبت مذاکرات وین را عامل نزول قیمت طلا و ارز دانست و گفت: همیشه مسائل سیاسی مانند مذاکرات با اثر روانی خود تغییراتی را در بازار ارز به همراه داشته است. او افزود: این مذاکرات در روزهای گذشته بدون خروجی بود و بازار را تغییر نداد. با این حال پس از اعلام عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه ایران درباره شکل‌گیری یک تفاهم جدید، از روز شنبه، بازارها ریزش کردند و این موضوع نشان‌دهنده غلبه فضای روانی مذاکرات بر سیاست‌های بانک مرکزی است.

او با بیان اینکه قیمت طلا و سکه هم به‌دلیل افت قیمت دلاردر حال نزول است، توضیح داد: به‌دلایل زیادی ازجمله وضعیت بازارهای داخلی، قیمت دلار از حد مشخصی پایین‌تر نمی‌آید. او گفت: در بدترین حالت نیز اگر توافقی انجام نشود، دلار نرخ‌های بالاتر از ۲۵هزار تومان را نخواهد دید؛ چنان‌که در شرایط فشار حداکثری نیز فقط برای یک یا دو روز، نرخ دلار بالای ۳۰هزار تومان بود و در مجموع در محدوده ۳۰هزار تومان قرار داشت.

رضا خادمی، تحلیلگر مالی، اما نظر دیگری دارد؛ به‌گفته او این احتمال که رفع تحریم‌ها از جنس معافیت‌های فروش نفت باشد زیاد است.با توجه به این موضوع و همینطور درنظر گرفتن میزان کسری بودجه احتمال تداوم روند نزولی قیمت دلار در بلندمدت ضعیف است.

او اضافه کرد: اما قیمت دلار می‌تواند در کوتاه‌مدت به‌صورت هدایت‌شده نزول کند. سینا سلیمانی تحلیلگر بازار‌های مالی نیز با این عقیده هم نظر است. به‌گفته او کف قیمت دلار در محدوده 20تا 21هزار و 600تومان خواهد بود، هرچند احیای برجام می‌تواند در کوتاه‌مدت بازار ارز راتحت‌تأثیر شدید قرار دهد.