میلانی: سینمای ایران باز هم خواهد درخشید

روزنامه شرق: تهمینه میلانی، ‌فیلمنامه‌نویس و کارگردان سینمای ایران، رییس هیات داوران جشنواره بین‌المللی اربیل کردستان شد. در این جشنواره بین‌المللی که از ۹ تا ۱۶ خرداد در شهر اربیل کردستان برگزار می‌شود، داورانی از کشور‌های سوریه، ترکیه، مصر، سوئد و کردستان او را جهت داوری فیلم‌هایی از سراسر جهان همراهی خواهند کرد. تاکنون میلانی داوری جشنواره‌های مختلف را به عهده داشته از جمله جشنواره بین‌المللی فیلم نوجوان آذربایجان، جشنواره بین‌المللی فیلم ازمیر کشور ترکیه، رییس هیات داوران فستیوال بین‌المللی مالاتیا، شیکاگو، گوا و کرالا در هند، کلن آلمان، استرالیا، روسیه، استونی، ترکیه و تونس. به بهانه حضورش درجشنواره اربیل با او گفت‌وگویی انجام داده‌ایم..

بار دیگر یک هنرمند زن از سینمای ایران داوری جشنواره‌ای خارجی را به عهده گرفت. چطور این اتفاق افتاد؟

گردانندگان جشنواره، فیلم‌های من را در فستیوال‌های دیگر از جمله جشنواره ترکیه دیده بودند و مرا به‌عنوان فیلمساز فیلم‌های اجتماعی دعوت به همکاری کردند. طبعا سوابق من به‌عنوان داور در جشنواره‌های دیگر هم بی‌تاثیر نبوده است.

آیا سایر داوران را هم شما به‌عنوان رییس هیات داوران انتخاب می‌کنید؟

خیر. دبیر و مسوولان جشنواره داوران را انتخاب کرده‌اند. به‌طورکلی جز چند جشنواره محدود در جهان، داوران توسط دبیر جشنواره برگزیده می‌شوند. البته فراموش نباید کرد که وقتی از شخصی به‌عنوان رییس هیات داوران یاد می‌شود، ‌به این معنی نیست که یک نفر رییس است و دیگر داوران باید از او تبعیت کنند! یا دست‌کم در جشنواره‌هایی که من رییس هیات داوران بوده‌ام، چنین برداشتی نداشته‌ام. رییس هیات داوران در واقع، به دلیل تجربه، نقش جهت‌دهنده و هماهنگ‌کننده را دارد و اگر اختلاف نظر در مورد برخی فیلم‌ها وجود داشته باشد، نقش تصمیم‌گیرنده نهایی را بازی می‌کند.

معیارتان معمولا در داوری‌ها چیست؟

خب هر جشنواره‌ای قوانین و معیار‌های خاص خودش را دارد و بر این اساس، فیلم‌هایی را برای بخش مسابقه انتخاب می‌کنند که مطابق با این معیارها باشد. بنابراین داوران با فیلم‌هایی روبه‌رو هستند که در انتخاب اولیه ایشان، دخالتی نداشته‌اند فقط باید برای انتخاب بهترین‌ها از میان آنها تمرکز کنند. به‌هرحال از آنجا که جشنواره‌های متفاوت، قوانین و مقررات خاص خود را دارند، طبعا فیلم‌های بخش مسابقه و البته فیلم‌های سایر بخش‌ها و داوران هم متناسب با این قانونمندی انتخاب می‌شوند. مثلا بیشتر جشنواره‌های اروپایی، گرایش به فیلم‌های هنری و به قولی فیلم‌هایی دارند که ریتم کند و شبیه به زندگی داشته باشند. طبعا چنین جشنواره‌هایی طرز تفکر و سلیقه مرا برای فیلمسازی نمی‌پسندند. اما جشنواره‌های آسیایی و آمریکایی برعکس بسیاری از جشنواره‌های اروپایی به‌ نوع فیلم و فیلمسازی کارگردانانی شبیه من علاقه نشان می‌دهند. مثلا‌ وقتی چند سال پیش که در جشنواره شیکاگو به‌عنوان داور حضور داشتم از «مایکل کورس»، رییس جشنواره، که شخصا شناختی از او نداشتم پرسیدم که چطور شد مرا برای داوری انتخاب کردید؟ پاسخ داد که فیلم‌های من به‌ویژه فیلم «دو زن» را دیده و بسیار پسندیده است.

چگونه با جشنواره «اربیل» آشنا شدید؟

بعد از دعوتی که از من شد. فکر می‌کنم امسال نخستین دوره بین‌المللی این جشنواره برگزار می‌شود و میهمانان بسیاری از سراسر جهان در آن شرکت خواهند کرد، از جمله سینمای ایران که به قولی بیش از ۲۰ میهمان در آن شرکت خواهند داشت.

تاثیر این قبیل جشنواره‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

فکر می‌کنم اگر مسوولان این قبیل جشنواره‌ها بر بین‌المللی‌بودن واقعی آن تاکید داشته باشند، تاثیر دوسویه‌ای هم بر رشد فیلمسازان بومی (با تماشای فیلم‌هایی از کشور‌های دیگر) و هم با معرفی فرهنگ کردستان از طریق نمایش فیلم‌های بومی بر جهان سینما خواهند داشت. به‌طور طبیعی برگزاری چنین جشنواره‌هایی، موجب می‌شود که توجه دنیا را به آنها جلب کند و از آنجا که پیام فرهنگی در دنیای امروز تاثیری به مراتب بیشتر از حوزه‌های دیگر دارد، تا جایی که امروزه کشورهایی که به‌لحاظ فرهنگی مطرح‌ترند، قدرت بیشتری دارند. از این‌رو مسوولان این جشنواره هوشمندانه تلاش می‌کنند تا از این طریق ارتباطات گسترده‌تری با سایر جشنواره‌های دنیا برقرار کنند و همچنین فرهنگ غنی و سینمای کردستان را معرفی کنند.

با این حال همین اتفاق و سایر اتفاقاتی که امروزه در خبرها می‌خوانیم، به این معنی نیست که سینمای ایران دست‌کم در خاورمیانه حضور موثری دارد؟

به نظرم سینمای ایران نه‌تنها در منطقه خاورمیانه، ‌بلکه در سراسر دنیا تاثیرگذار بوده است. اگر نگاه دقیقی به سینمای خاورمیانه و کشورهای همسایه ایران همچون ترکیه بیندازیم، درمی‌یابیم که سینمای این مناطق با درخشش سینمای ایران در جهان، شروع به فعالیت جدی در این زمینه کردند، اما متاسفانه در دو دولت قبل اراده‌ای وجود داشت که رشد سینمای ایران را کند کرد! که انگیزه این رفتار غیرمدنی، نیاز به بررسی دقیقی دارد! و متاسفانه در این امر، تا حدودی موفق هم شدند و این در حالی بود که سینمای ترکیه و خاورمیانه به‌ویژه سینمای اسراییل، با الگو قراردادن فیلمسازان ایرانی شروع به فعالیت جدی در این زمینه کردند، تا گوی سبقت را از کشورهای منطقه بربایند که می‌بینید تا حدود زیادی هم موفق شدند. اما با این همه ناامید نیستم و معتقدم به‌زودی مجددا شاهد درخشش جدی سینمای ایران در جهان خواهیم بود.

شما اخیرا‌ ساخت «آتش‌بس ۲» را به پایان رساندید. اما چندسالی بود فعالیتی در زمینه فیلمسازی نداشتید، ‌در این مدت چه می‌کردید؟

خوشبختانه رشته تحصیلی من سینما نیست و من آرشیتکت هستم. بنابراین با تکیه بر سوابقم در این رشته، متمرکز شدم و با همکاری همسرم در شرکت «آرتابین» چند بنای معماری از جمله موزه و سینما طراحی کردم. یک رمان ۵۰۰ صفحه‌ای نوشتم. چندین فیلمنامه به نگارش درآوردم که دوتای آنها «شهرزاد» به‌زودی توسط انتشارات کتابسرا و «عاشق‌کشی» توسط انتشارات روشنگران به چاپ خواهند رسید. علاوه بر اینها دو نمایشنامه نوشتم و بیش از ۱۰ تابلو با موضوعات اجتماعی و روانشناختی نقاشی کشیدم و قصد دارم همچنان به کشیدن تابلو‌های دیگر ادامه بدهم. (می‌خندد) البته در این میان وظیفه فرزندی، مادری و همسری را هم به نحو احسن انجام دادم.

در خبرها آمده که فیلم «آتش‌بس» توسط سینمای هند بازسازی می‌شود. می‌خواستم بدانم در چه مرحله‌ای است؟

در مرحله پیش‌تولید است و فکر می‌کنم همین ماه فیلمبرداری آن شروع خواهد شد.

آیا این اتفاق درباره « سوپراستار» هم افتاده؟

هنگامی که در جشنواره بین‌المللی «گوآ» داور بودم، ملاقاتی با «شاهرخ‌خان»، ‌بازیگر معروف هند و همچنین «جاوید خان جعفری» داشتم که آنها هر دو با دیدن فیلم «سوپراستار» ابراز تمایل کردند که امتیاز فیلم را بخرند و نسخه هندی آن را بسازند که هنوز به مرحله جدی نرسیده است. جالب است بدانید تهیه‌کننده مورد نظر «جاوید خان»، مایل است کارگردانی فیلم را هم خود من به عهده بگیرم.

آیا قصد دارید فیلم «آتش‌بس ۲» را پیش از جشنواره فیلم فجر اکران کنید؟

بله. پروانه نمایش فیلم را دریافت کرده‌ایم و بسیار امید داریم که در اکران عید فطر یا پس از آن فیلم را به نمایش بگذاریم.