جهش شهریه مدارس غیردولتی به بهانه کرونا

همشهری: باز هم داستان ثبت‌نام زودهنگام دانش‌آموزان در مدارس غیردولتی و مطالبه شهریه‌های غیرمتعارف و نجومی این مدارس از والدین در سال جدید در حال تکرار است، اما این بار با قید و بندهای فراوان و شرط و شروط‌های متعدد که ویروس کرونا محور آن شده و دست مدیران این مدارس را برای دریافت شهریه بیشتر و خارج از ضابطه باز گذاشته است.

آنطور که والدین دانش‌آموزان می‌گویند برخی از مدیران مدارس غیردولتی حین ثبت‌نام برای آنها قید گذاشته‌اند که اگر آموزش مدارس در سال تحصیلی آینده حضوری شود، باید شهریه بیشتری از نرخ مصوب آموزش و پرورش پرداخت شود و در قرارداد اولیه هم این ماده قانونی را لحاظ کرده‌اند. این جدا از شهریه امکانات جانبی مانند سرویس مدرسه، غذا، کتاب و کلاس‌های کمک‌آموزشی و لباس مشترک است که والدین باید پول جداگانه‌ای بابت‌شان بپردازند.

علی وکیلی، از والدینی است که هفته گذشته فرزندش را در پایه هفتم متوسطه یکی از مدارس غیردولتی شمال تهران ثبت‌نام کرده است. او می‌گوید که در ثبت‌نام اولیه، 14میلیون چک برای پایان مرداد‌ماه به‌حساب مدرسه کشیده، ضمن اینکه آنها به او گفته‌اند که این رقم تا 23میلیون تومان هم افزایش پیدا خواهد کرد؛

«توضیح دادند که اگر مدارس حضوری برگزار شود، آنها مجبورند که برای رعایت پروتکل‌های بهداشتی مثل فاصله‌گذاری اجتماعی، دانش‌آموزان کمتری را در مدرسه ثبت‌نام کنند و همین هم باعث شده که شهریه را افزایش دهند. بعد هم گفتند که رقم نهایی هزینه‌های جانبی دیگر مثل کلاس فوق‌برنامه و تغذیه و... بعدا مشخص می‌شود که باید آنها را هم جدا بپردازیم.»

والدین معترض می‌گویند که اگر کیفیت آموزش در مدارس دولتی بالا بود، آنها ترجیح می‌دادند که فرزندانشان را در این مدارس ثبت‌نام کنند، اما حالا مجبورند که به خواسته‌های بعضا بی‌ضابطه و تمام‌نشدنی مدارس غیردولتی تن بدهند. وکیلی در این‌باره می‌گوید: «در بعضی از محله‌های مناطق تهران مانند منطقه یک و 2دیگر مدرسه دولتی وجود ندارد. آنجایی هم که مدرسه هست یا به‌علت ظرفیت بالا ثبت‌نام نمی‌کنند یا کیفیت آموزش پایین است که برای والدین چاره‌ای جز ثبت‌نام در مدرسه غیردولتی نمی‌گذارد.»

ندا قاضیان، مادر حسنی، دانش‌آموز مدرسه غیردولتی در مرکز تهران است که می‌گوید، شهریه ثبت‌نام فرزندش در پایه دهم متوسطه فعلا 25میلیون تومان شده است؛ «گفته‌اند بسته به انتخاب رشته تحصیلی‌ دخترم این شهریه ممکن است تا 28میلیون تومان هم افزایش پیدا کند. یک تعهد هم گرفته‌اند که اگر تورم افزایش پیدا کرد، آنها اجازه دارند هزینه‌های جانبی را هر موقع سال که خواستند، افزایش دهند و ما والدین نباید نسبت به آن معترض شویم.

بعد هم مدیر مدرسه شفاهی اعلام کرد که اگر احیانا قصد شکایت به آموزش و پرورش را داشته باشیم، دانش‌آموز را حتی شده وسط سال اخراج خواهد کرد. ما نسبت به شهریه مصوب آموزش و پرورش اعتراضی نداریم، نقد ما بر آن بخش از قانون است که دست مدیران این مدارس را باز گذاشته که هرطور می‌خواهند درباره شهریه متغیر تصمیم بگیرند.»

مدیران مدارس غیردولتی چه می‌گویند؟

آن سوی داستان یعنی مدیران مدارس غیردولتی هم دلایل متعددی برای افزایش شهریه خود می‌آورند؛ از اجاره‌بهای بالای ملک و پول آب و گاز و برق می‌گویند و حقوق بالای معلمان مجرب و خوب که باید به‌نحوی آنها را در مدرسه نگه داشت. استدلال می‌آورند که شهریه‌ها را مطابق با تورم افزایش می‌دهند و کمترین سود را از مدرسه‌داری می‌برند.
مژگان الف، مؤسس یکی از مدارس غیردولتی تبریز در این‌باره به همشهری گفت: «ملک اغلب مدارس خصوصی اجاره‌ای است. مالک هم مطابق با شرایط روز، اجاره را افزایش می‌دهد. در ۲سال گذشته رقم اجاره‌ها در برخی شهرها مانند تبریز، تهران، اصفهان، شیراز و... تا ۴برابر برای ملک‌های با موقعیت تجاری افزایش پیدا کرده است. فعالیت مدرسه هم طوری نیست که به‌راحتی بتوانیم تغییر مکان بدهیم.

شاید ۵سال طول بکشد که یک مدرسه در منطقه شناخته شود و دانش‌آموز جذب کند یا تعداد ملک‌هایی که به درد مدرسه‌داری بخورد، خیلی کم است و تمام این مسائل در کنار هم باعث می‌شود که ما تن به اجاره‌های سنگین بدهیم یا مثلا هزینه‌های جانبی مانند پول مواداولیه غذای دانش‌آموزان، سرویس مدرسه، هزینه آب و برق و گاز مدرسه، نگهداشت ساختمان، نگهبان و...افزایش چشمگیری داشته و مجموعه این عوامل باعث می‌شود که شهریه برخی مدارس غیردولتی بالاتر از نرخ مصوب آموزش و پرورش شود.»

محمد دیانی، مدیر مدرسه غیردولتی در مرکز تهران هم می‌گوید که هزینه جذب معلمان مجرب و موفق در مدارس بالاست و همین موضوع باعث شده شهریه‌ها بالاتر از نرخ مصوب باشد؛ «معلمان خوب که کارنامه موفقی در قبولی کنکور یا المپیادها و آزمون‌های مدارس تیزهوشان داشته باشند، بابت هر ساعت تدریس رقم‌های بالایی از ما مطالبه می‌کنند و چون تعهد رسمی به ما ندارند، اگر پرداخت نکنیم خیلی راحت به مدرسه دیگری می‌روند. اصلا بین بسیاری از مدارس غیردولتی رقابت سنگینی برای جذب این معلمان شکل گرفته و همین باعث شده که آنها نرخ تدریس خود را بالا ببرند. از طرفی دیگر والدین هم از ما چنین معلمانی را می‌خواهند، پس نباید برایشان شهریه بالاتر عجیب باشد. باید برای معلم باکیفیت و معتبر هزینه کنند.»

او افزود: «سود حاصل از مدرسه‌داری چندان نیست؛ چون اکثر مدارس غیردولتی، رقم معینی از ثبت‌نامی‌ها در هر سال ندارند؛ مثلا در سال تحصیلی که گذشت، با ریزش شدید دانش‌آموزان روبه‌رو بودیم؛ کسانی که والدین‌شان ترجیح دادند که در مدارس دولتی ثبت‌نام‌شان کنند. مالک هم کاری نداشت که ما چقدر زیان می‌دهیم، او اجاره‌اش را سر موقع دریافت می‌کرد. مجموع این عوامل در کنار هم باعث شده که ما به‌رغم میل باطنی‌مان شهریه‌ها را افزایش دهیم.»

تعیین‌تکلیف نرخ شهریه مدارس تا نیمه‌خرداد

شهریه هر یک از دوره‌های تحصیلی توسط مؤسسان مدارس با توجه به الگوی تعیین شهریه پیشنهادی و پس از بررسی و تصویب در شورای تعیین شهریه شهرستان/ منطقه/ ناحیه به تأیید نهایی شورای نظارت استان می‌رسد و از طریق سامانه مربوطه ابلاغ می‌شود.

طبق مصوبه شورای استانی، شهریه پایه دوازدهم دوره دوم متوسطه نظری و مهارتی با ضریب افزایش ۱۵درصدی شهریه پایه دهم و یازدهم همان مدرسه محاسبه می‌شود. شهریه پیش‌دبستانی‌های ضمیمه مدارس ابتدایی غیردولتی ۸۰درصد شهریه دوره ابتدایی همان مدرسه تعیین می‌شود.

شهریه پیش‌دبستانی‌های غیردولتی دایر در فضای مازاد مدارس دولتی نیز مطابق الگوی تعیین شهریه و از طریق سامانه مشارکت‌ها محاسبه می‌شود و نباید از ۷۰درصد میانگین شهریه پیش‌دبستانی‌های مستقل غیردولتی آن منطقه بیشتر باشد. مؤسسان این واحدهای آموزشی نیز موظف به ثبت و تکمیل اطلاعات حقوق و بیمه پرسنل، دانش‌آموزان، شهریه و... در سامانه هستند.

سعید صالح، سرپرست اداره کل مدارس و مراکز غیردولتی وزارت آموزش و پرورش در گفت‌وگو با همشهری گفت: شهریه مدارس غیردولتی برای سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰طبق قانون بررسی و به سازمان حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان ابلاغ شده، به محض اینکه آنها شهریه را تأیید کنند، جدول را منتشر می‌کنیم. احتمالا این اتفاق تا نیمه خرداد‌ماه محقق شود؛ بنابراین والدین دانش‌آموزان تا آن تاریخ ثبت‌نام فرزندان خود را عقب بیندازند.

او افزود: شهریه امسال مدارس غیردولتی براساس نرخ تورم سالانه تعیین شده و مسئله کرونا بر میزان نرخ‌ها تأثیری نداشته و مؤسسان به ما اعلام نکردند که به‌خاطر فاصله‌گذاری اجتماعی مجبور به کاهش تعداد دانش‌آموزان خود هستند.

صالح اضافه کرد: والدین دانش‌آموزان با مراجعه به سایت آموزش و پرورش استان‌ها می‌توانند نرخ مصوب هر مدرسه را ملاحظه و براساس آن برای ثبت‌نام اقدام‌کنند.