دو پالس متفاوت دولت بایدن به ایران

اصلاحات نیوز در یادداشتی به قلم صابر گل عنبری، کارشناس مسائل بین‌الملل موضوع لغو تحریم‌های آمریکا علیه سه مقام ایرانی را بررسی کرده است.

روز گذشته یک مقام آمریکایی که مایل نبود نامش فاش شود به رویترز گفت: دولت آمریکا تحریم‌ها علیه سه مقام دولتی سابق ایران و دو شرکتی که در تجارت محصولات پتروشیمی ایران مشارکت داشتند را لغو کرده است.

در همین رابطه لینک زیر را بخوانید:

توضیح درباره خروج نام ۳ ایرانی از فهرست تحریم‌ها

اقدام دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانه آمریکا یک اقدام روتین بوده و ارتباطی به مذاکرات اخیر برای احیای برجام ندارد.

وزارت خزانه داری آمریکا اعلام کرد دفتر کنترل داراییهای خارجی و وزارت خارجه سه مقام دولتی سابق ایران و دو شرکتی که پیش از این در خرید، فروش، حمل یا بازاریابی محصولات پتروشیمی ایران مشارکت داشتند را از فهرست تحریم‌ها خارج کرده است. این اقدام نتیجه تغییر بررسی شده در رفتار یا وضعیت اشخاص و نهادهای تحریم شده بود و الزام آمریکا به لغو تحریم‌ها در صورت تغییر رفتار یا وضعیت اشخاص تحریم شده را نشان می دهد. وزارت خزانه داری آمریکا به نام مقامات ایرانی سابق یا شرکتها اشاره نکرد.

صابر گل عنبری کارشناس مسائل بین‌الملل در این رابطه نوشت:

* دور ششم مذاکرات هنوز شروع نشده است. در روزهای اخیر، در پی گزارش جدید مدیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به شورای حکام درباره برنامه هسته‌ای ایران، بحث و جدالی چند سویه میان ایران از یک طرف و آمریکا، اروپا و خود آژانس از سوی دیگر درگرفت و هنوز هم ادامه دارد. رافائیل گروسی، ایران را متهم به عدم همکاری و پاسخ‌گویی به سوالات آژانس درباره چند سایت مظنون به انجام فعالیت هسته‌ای کرده و گفته است که ایران در سطحی، اورانیوم را غنی‌سازی می‌کند که کشورهای دارای سلاح اتمی این کار را می‌کنند. وزیر خارجه آمریکا نیز گفته است که زمان گریز هسته‌ای ایران کاهش یافته و حتی به چند هفته رسیده است. در آن سو نیز تروئیکای اروپایی بیانیه صادر کرده و خواهان بازگشت فوری ایران به تعهدات خود شده‌اند. در بحبوحه این جدال‌ها، نماینده روسیه نیز تاکید کرده است که اوضاع کنونی موجب نگرانی جدی است و دلیل آن را توقف اجرای برجام به دنبال خروج آمریکا از آن دانسته است.

* در چنین وضعیتی، ناگهان دولت بایدن طی ساعات گذشته دست به دو اقدام در قبال ایران زد که قابل تامل و بررسی و پرسش برانگیز است. اقدام نخست خارج ساختن سه مدیر نفتی و دو شرکت از لیست تحریم‌هاست و اقدام دوم اعمال تحریم‌ها علیه 7 نفر، 4 شرکت و یک کشتی به اتهام ارتباط با نیروی قدس سپاه و جنبش انصار الله یمن است. البته در میان تحریم شدگان جدید افراد یا شرکت‌های ایرانی نیستند.

* وزارت خارجه آمریکا در توجیه خارج ساختن آن چند نفر و شرکت از لیست تحریم‌ها، دلیل آن را به تغییر رفتار و وضعیت آن‌ها اعلام کرده است. توجیه درستی به نظر می‌رسد، اولا آن سه مقام نفتی ایران که از لیست تحریم خارج شده‌اند، از مقامات سابق هستند و دیگر پستی در این شرکت‌ها ندارند. این سه نفر عبارتند از احمد قلعه بانی مدیر عامل سابق شرکت ملی نفت ایران، محمد معینی از مدیران سابق شرکت نفتیران (نیکو) (با تابعیت دوگانه) و فرزاد بازرگان، از مدیران سابق شرکت هنگ‌کنگ اینترترید از شعبه‌های شرکت بازرگانی نفت ایران.

* شرکت کشتی رانی سی چارمینگ‎ (هنگ کنگ) و شرکت آوکسیینگ (شانگهای) دو شرکت خارج شده از لیست تحریم هستند که هر دو مستقر در چین بوده و به نظر می‌رسد آمریکا از تغییر رفتار آن‌ها نسبت به دور زدن تحریم‌ها اطمینان حاصل کرده و به همین دلیل تحریم‌ها علیه آن‌ها را لغو کرده است.

* به هر حال، فعلا لغو این چند تحریم کوچک‌ترین اثر عملی بر کاهش فشارهای اقتصادی بر ایران ندارد؛ اما شاید آثار روانی موقتی در جهت کاهش قیمت ارز طی فردا و روزهای پیشرو داشته باشد. بله! اگر فرضا در کنار خارج ساختن سه مقام سابق، یکی از شرکت‌های تحت مسئولیت پیشین آن‌ها هم از تحریم خارج شده بود، قضیه فرق می‌کرد و در آن هنگام می‌شد این لغو تحریم‌ را دارای تبعاتی مهم در جهت کاهش فشارها دانست. اما چیز خاصی بر خارج ساختن سه مقام پیشین و دو شرکت چینی مترتب نیست.

* اما در عین حال و فارغ از دلایلی که وزارت خارجه آمریکا برای لغو تحریم این افراد و دو شرکت و وضع تحریم‌های جدید بیان کرده است، خود این اقدامات در این بازه زمانی و در هنگامه مذاکرات وین و قبل از شروع دور ششم که بسیار حساس و مهم است، با این مذاکرات مرتبط است و به نظر می‌رسد سازگار با روندی است که آمریکا در مذاکرات وین در پیش گرفته است؛ چه رفع آن چند تحریم و چه وضع آن چند تحریم جدید.

* اما قرار دادن افراد و شرکت‌های جدید در لیست تحریم‌ها به اتهام ارتباط با نیروی قدس کاشف از دیگر پالس متفاوت آمریکاست که آن هم متناسب با رفتار این کشور در مذاکرات است. به هر حال باید منتظر ماند و دید آیا دو طرف در دور ششم می‌توانند بر سر این مساله و دیگر اختلافات مهم باقی مانده فائق آیند یا خیر؟