پایان عجیب‌ترین سال تحصیلی مدارس در ایران

گزارش همشهری از فرصت ها و چالش‌های آموزش و پرورش در بحران کرونا را بخوانید.

در بخشی از این گزارش آمده:

* مهم‌ترین ویژگی سال تحصیلی که روز گذشته به پایان رسید، جایگزینی بلامنازع اینترنت به‌جای فضای فیزیکی مدرسه بود. دانش‌آموزان و والدین آنها، معلمان و مدیران وزارتخانه در جبری که کرونا باعث و بانی آن بود، تن به تغییر موقعیت داده و از ساختار و تعاریف رسمی و همیشگی مدرسه خارج شدند و فضای جدیدی را برای تدریس و تحصیل تجربه کردند.

* اگرچه کرونا باعث شد آموزش‌وپرورش بالاخره از قالب‌ها و ساختارهای رسمی و غیرمنعطف خود خارج شود و روش‌های آموزشی دیگر را هم تجربه کند اما قسمت تلخ این داستان، خارج‌شدن دانش‌آموزان زیادی از گردونه تحصیل بود. دانش‌آموزانی که به‌گفته وزیر آموزش‌وپرورش تعدادشان به 3میلیون نفر می‌رسد. «بیشتر آنها کودکان یا نوجوانانی هستند که یا به ابزار هوشمند مثل موبایل و تبلت دسترسی ندارند یا در مناطقی زندگی می‌کنند که اینترنت در آنجا نیست.»

* البته مسئولان آموزش‌وپرورش می‌گویند که در طول سال تحصیلی تلاش کرده‌اند با تهیه جزوه‌های آموزشی برای دانش‌آموزان بازمانده از تحصیل، به‌خصوص در مناطق محروم، استمرار آموزش زنده تلویزیونی و فرستادن معلم در خانه آن دسته از افراد که نتوانسته‌اند عضو سامانه شاد شوند، تا حدی این نقیصه را حل کنند اما به‌گفته مدیران آموزش‌وپرورش برخی از استان‌ها، بازهم آمار دانش‌آموزانی که ترک تحصیل کرده یا از تحصیل بازمانده‌اند، زیاد است.

* بین استان‌های کشور، خراسان رضوی بیشترین آمار ترک‌تحصیل را دارد. قاسمعلی خدابنده، مدیرکل آموزش‌وپرورش خراسان رضوی آمار ۴۰هزار دانش‌آموز بازمانده از تحصیل را داده و گفته بود بسیاری از آنها در مناطق محروم خراسان زندگی می‌کنند. مسئله بسیاری از دانش‌آموزانی که در دوره کرونا ترک تحصیل کردند، گران‌بودن ابزار هوشمند مانند تلفن همراه، تبلت، لپ‌تاپ و هزینه‌های اینترنت بود. یک گوشی ایرانی هوشمند در بازار تهران حداقل 6میلیون تومان قیمت دارد.

* مهدیه یارعلی، کارشناس آموزشی و معلم ابتدایی می‌گوید: اگر کمک پراکنده نیکوکاران و افراد دغدغه‌مند نبود‌، قطعا تعداد دانش‌آموزان ترک‌ تحصیل کرده در مناطق حاشیه‌نشین شهرهای بزرگ، روستاها و شهرستان‌های محروم تا دوبرابر آمار فعلی افزایش می‌یافت. وضعیت معلمان هم در این زمینه بهتر از دانش‌آموزان نبود. معلمان هم هزینه‌های زیادی دادند. واقعیت این است که آموزش‌وپرورش وظیفه داشت که ابزار هوشمند را برای تدریس در اختیار همه معلمان قرار دهد اما نه‌تنها این کار را نکرد، بلکه باعث شد آنها در این وضعیت اقتصادی سخت، هزینه‌های گزافی را برای تهیه موبایل یا تبلت از جیب خود بپردازند تا آموزش رسمی کشور عقب نیفتد.

* حضوری‌کردن کلاس‌های درس در برخی از بازه‌های زمانی که شیوع کرونا افت می‌کرد و برگزاری امتحانات به‌صورت حضوری از مهم‌ترین و اساسی‌ترین موضوعات مورد اختلاف دانش‌آموزان و والدین‌شان با مسئولان آموزش‌و‌پرورش در سال تحصیلی1400-1399 بود. دو موضوعی که در یکی، حرف دانش‌آموزان و والدین ‌ به کرسی نشست و در موضوع دیگر، مسئولان آموزش‌و‌پرورش موفق به اعمال نظرشان شدند. در موضوع بازگشایی مقطعی مدارس، وزیر آموزش‌وپرورش چندباری تلاش کرد که دانش‌آموزان را وادار به حضور در مدرسه کند. ابتدای سال تحصیلی و هفته پس از عید نوروز دوبازه زمانی بود که این تلاش از سوی محسن حاجی‌میرزایی صورت گرفت اما هر دو بی‌نتیجه ماند. اما او و معاونانش روی برگزاری امتحانات نهایی به شکل حضوری پافشاری کردند و آن را در ستاد ملی مبارزه با کرونا به تصویب رساندند؛ اتفاقی که موج اعتراضات دانش‌آموزی در کل کشور را رقم زد.

* در حالی تمام شد که چشم‌انداز سال تحصیلی آینده همچنان برای معلمان، دانش‌آموزان و والدین‌شان مبهم است. پرسش اساسی آنها این است که آیا سال تحصیلی بعدی هم مجازی خواهد بود؟ آیا همه مردم واکسینه شده و بچه‌ها به مدرسه بر‌می‌گردند یا آموزش تلفیقی برای همیشه جایگزین آموزش حضوری خواهد شد؟