صدا و سیما حاکم نمایش خانگی شد

خراسان: در روزهای گذشته حواشی مربوط به ممیزی سریال نمایش خانگی «زخمِ کاری» بالا گرفته و اظهارنظرهای مختلفی در این باره منتشر شده است. این اتفاقات پس از اعتراضی رخ داد که محمد حسین مهدویان کارگردان این مجموعه در صفحه اینستاگرام خود مطرح کرد و هانیه توسلی بازیگر آن، تصویری از سکانسی منتشر کرد که ممیزی شده بود.

مجوز ارشاد رسمیت ندارد

روز یک شنبه قائم ‌مقام سازمان تنظیم مقررات رسانه‌ های صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی (ساترا) که نهادی وابسته به صدا وسیما و با هدف نظارت بر وی‌اودی‌هاست، در گفت ‌وگویی با مهر، از رسمیت نداشتن مجوزهای صادرشده از سوی سازمان سینمایی (وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) درباره سریال ‌های نمایش خانگی سخن گفته است. وحید فرهمند گفته: «ما برای این که به سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و حتی تصمیمات وزارت ارشاد احترام بگذاریم، همان مجوزها را مد نظر قرار می‌دادیم ولی الان دیگر مجوز تولید یا همان پروانه ساخت صادر شده توسط وزارت ارشاد کارکرد ندارد.»

بنابراین سریال ‌های نمایش خانگی دیگر لازم نیست از سازمان سینمایی مجوز داشته باشند. این در حالی است که تا چندی پیش، سریال‌ها و برنامه ‌های نمایش خانگی از هر دو نهاد (ساترا و ارشاد) مجوز می‌گرفتند و ممیزی هردو را اعمال می‌کردند. سریال «زخم کاری» که بر سر آن حاشیه و جنجال ایجاد شده، نخستین سریالی است که دارای مجوز انتشار از وزارت ارشاد (پروانه نمایش) نیست.

مخالفت ارشاد با مجوزهای ساترا

برای پیگیری این موضوع، با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و زیرمجموعه آن سازمان سینمایی تماس گرفتیم، اما تا عصر دیروز پیگیری ‌ها به پاسخی رسمی از سوی این دو نهاد دولتی منتج نشد. با این حال اقدامی که به تازگی وزارت ارشاد انجام داده، نشان می‌دهد این وزارتخانه نیز متقابلا مجوزهای صادرشده از سوی ساترا را به رسمیت نمی‌شناسد؛ چرا که به تازگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به دادسرای فرهنگ و رسانه شکایت کرده است که این مجموعه (که از سوی ساترا مجوز دارد) منتشر شده، اما مجوز ندارد. این بدان معناست که ارشاد نیز مجوز صادرشده از سوی ساترا را قبول ندارد.

قانون چه می‌گوید؟

با وجود آن چه گفته شد، بعید است که شکایت وزارت ارشاد از مجموعه «زخم کاری» به نتیجه‌ای برسد، چرا که سازمان صدا وسیما و زیرمجموعه آن ساترا، طبق قانون مرجع صدور مجوز و نظارت بر محتوای پلتفرم‌ های اینترنتی (نمایش خانگی) هستند. بنا بر قانون بودجه سال 1400 مصوب مجلس یازدهم، «مسئولیت صدور مجوز و تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر و نظارت بر آن، منحصرا بر عهده سازمان تنظیم مقررات رسانه‌های صوت و تصویر فراگیر (ساترا) سازمان صدا وسیماست.»

علیه رقابت

این در حالی است که برخی معتقدند نظارت صدا وسیما بر پلتفرم ‌های اینترنتی، آن چنان که در قانون آمده، مفهوم «رقابت» را در عرصه تولیدات تصویری به چالش می‌کشد؛ چرا که در نگاه کلان‌ تر، سازمان صدا وسیما خود تولید کننده محتواست و به عنوان رقیبی عمل می‌کند که در حال نظارت روی عملکرد رقیب خود است!

این شرایط امکان رقابت و خلاقیت را در درازمدت به حداقل می‌رساند و مغایر اصول و قوانین رقابت است و در بلندمدت ضربه جدی به کیفیت محصولات در این حوزه می زند و عملا باعث حذف بخش خصوصی می‌شود. این منتقدان حتی معتقدند اگرچه این اختیار به وسیله قانون به ساترا داده شده است، اما می‌تواند با تجدید نظر در قانون بازنگری شود؛ چراکه آثار بلندمدت آن به نفع این عرصه نیست. کاربران فضای مجازی نیز در سال ‌های اخیر، بارها با این قانون مخالفت کرده‌اند. برخی کاربران این قوانین را حتی مغایر با قانون وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌دانند و به آن ایراد وارد کرده‌اند.