مجلس، مقصر شکست برجام است؟

شرق: روزهای آخر دولت‌داری حسن روحانی است و طبیعتا او می‌خواهد از مهم‌ترین دستاورد هشت‌ساله‌اش دفاع کند؛ برجام. رئیس‌جمهور اما از عدم تفکیک وظایف قوا و دخالت‌های پارلمان نیز گله دارد.

او به یکی از مصوبات مجلس اشاره کرد و آن را بر‌اساس اصل ۶۰ و همچنین اصل ۱۱۳ قانون اساسی مصداق دخالت در کار دولت دانست؛ اما روحانی معتقد است مجلس در ۱۱ آذر سال گذشته با تصویب طرح «اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها و صیانت از منافع ملت ایران» در اداره امور دولت او دخالت کرده است.

اما این طرح چیست و دولت را به چه چیزی ملزم کرده است؟ بر‌اساس مصوبه مجلس، طرح «اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها و صیانت از منافع ملت ایران» دارای 9 ماده است که دولت باید به آن عمل کند. در ماده اول آن آمده: «سازمان انرژی اتمی ایران موظف شد بلافاصله پس از تصویب این قانون، برای مصارف صلح‌آمیز نسبت به تولید اورانیوم با غنای بیست درصد (۲۰%) اقدام و سالانه به میزان حداقل 120 کیلوگرم آن را در داخل کشور ذخیره کند و همچنین سازمان مذکور موظف است نیاز کشور برای مصارف صلح‌آمیز به اورانیوم با غنای بالای ۲۰ درصد را به طور کامل و بدون تأخیر تأمین کند».

روحانی این قانون را برنتافته و آن را دخالت قوه مقننه در قوه مجریه می‌داند و آن را مخالف اصل 60 و اصل 113 قانون اساسی می‌داند و همچنان به دنبال تفکیک قواست. او معتقد است مجلس با این مصوبه در کار دولت دخالت کرده؛ وگرنه در اسفند سال گذشته تحریم‌ها برداشته شده بود. روحانی گفته بود: «ای کاش به اصل ۱۱۳ احترام می‌گذاشتیم. اگر اصل ۶۰ قانون اساسی مورد احترام بود و در اوایل آذر لطمه نمی‌خورد و اگر ۱۱ آذر را نداشتیم، در اسفند ماه تحریم مردم برداشته شده بود و امروز مردم می‌دیدند چه شرایطی بر کشور حاکم بود و فروردین، اردیبهشت، خرداد و تیر دیگری را می‌دیدیم»

مجلس هول شده بود؟

شخص رئیس‌جمهور نیز از همان ابتدای تصویب طرح مجلس با آن مخالف بود. روحانی، دو روز بعد از آن اعتراض خود را این‌گونه بیان کرد: «هیچ عجله نکنیم و هول نشویم که کاری انجام دهیم. اشکالی ندارد اگر دولت موفقیتی به‌ دست آورد، آن موفقیت را تقدیم شما می‌کند. غصه نخورید که دولت مسائل را حل کرده و تمام می‌کند. بگذاریم کسانی که تجربه بیست‌و‌چند‌ساله دارند و در دیپلماسی موفق بوده و آمریکا را در این سه سال بارها و بارها شکست داده‌اند، کار را با تأنی و دقت به پیش ببرند. شما هم کمک کنید». او قبل از تصویب این طرح نیز بارها با آن مخالفت کرده و آن را برای فعالیت‌های دیپلماتیک ایران مضر می‌دانست.

دبیرخانه نقش داشت؟

پیش و به جز رئیس مجلس، سخنگوی دبیرخانه شورای‌ عالی امنیت ملی هم عنوان کرده بود که این طرح از سوی مجلس به آنها ارائه شده و دبیرخانه نیز ملاحظات مدنظر خود را به مجلس اعلام کرده است. با این حال رئیس دفتر رئیس‌جمهور به این رفتار اعتراض کرده و گفته بود رئیس شورای‌ عالی امنیت ملی آقای رئیس‌جمهور است و مجلس هیچ‌گونه هماهنگی با این شورا نکرده است.

سخنانی که نشان می‌دهد دولت و رئیس‌جمهور در جریان این طرح نبوده و برای آنها تصمیم‌گیری شده است. محمود واعظی گفته بود: «می‌گویند که با دبیرخانه هماهنگی کرده‌اند، دبیرخانه که به‌تنهایی جایگاهی ندارد، دبیرخانه باید مقدمات کار را آماده کند؛ برای اینکه طرح در جلسه شورای‌ عالی مطرح شود. اعتبار دبیرخانه به این است که مطالبش در شورای‌ عالی مطرح شود؛ وگرنه دبیرخانه چند کارمند هستند و هیچ شأنی ندارند». او همچنین گفته بود: «دبیرخانه ممکن است هماهنگی‌هایی را به‌ صورت یواشکی انجام داده باشد؛ ولی اجازه از رئیس‌جمهور نگرفتند و از خود شورا نیز اجازه نگرفته‌اند».

برجام؛ شرّی برای دولت بعد!

رئیس‌جمهور این روزها نگران سرنوشت برجام است؛ ولی بیشتر از آن از عدم تفکیک قوا و دخالت‌ها در امور دولتش ابراز نگرانی می‌کند. روحانی نیمه تیر ماه لب به گلایه گشوده و با انتقاد از ناهماهنگی میان قوای سه‌گانه گفته بود لغو تحریم‌ها دست خودمان است و می‌توانیم همین هفته تصمیم بگیریم که آن را تمام کنیم؛ اما انگار همه چیز دست به دست داده تا روحانی نتواند ثمره برجام خود را حداقل در دولتش ببیند. برجامی که به قول آیت‌الله علم‌الهدی که دیروز در نمازجمعه مشهد آن را شرّی دانست که مجلس با قانون مصوب خود آن را کَند تا مسئولان فعلی نتوانند مسئولان بعدی را مجبور کنند به آن به‌عنوان یک ارزش عمل کنند.