اهل سنت و یک انتصاب در نیروی دریایی ارتش

احسان هوشمند در شرق نوشت: انتصاب دریادار شهرام ایرانی به فرماندهی نیروی دریایی ارتش بازتاب گسترده‌ای در افکار عمومی داشت. دریادار شهرام ایرانی، متولد شهر سنندج در استان کردستان است.

او در دهه ۶۰ خورشیدی خدمت در نیروی دریایی را آغاز و در مرداد ۱۴۰۰ به فرماندهی نیروی دریایی ارتش انخاب شد. انتشار اخباری مبنی بر اهل‌ سنت بودن دریادار ایرانی موجب توجه بیشتری به این انتصاب شد؛ چراکه در دوره چند‌دهه‌ای پس از انقلاب این نخستین‌باری بود که خبری دال بر به‌کارگیری یکی از نیروهای اهل‌ سنت در رده‌های بالای فرماندهی نظامی و لشکری و فرماندهی یکی از قوای نظامی کشور منتشر می‌شد.

به دنبال این انتصاب، رئیس مجمع نمایندگان استان کردستان در مجلس گفت: «انتصاب دریادار ایرانی نشانه اعتماد به اهل‌ سنت در سطح ملی است». فتحی در ادامه گفت: «گرچه در میان وزرای معرفی‌شده کابینه سیزدهم، نامی از نیروهای اهل سنت به چشم نمی‌خورد، اما امیدواریم این کم‌لطفی و بی‌توجهی با الگوبرداری عملی از مقام معظم رهبری در سطح استانداران، معاونان رئیس‌جمهور و حتی وزرا جبران شود».

امام‌جمعه سنندج نیز با استقبال از این انتصاب بیان کرد: «انتصاب دریادار «ایرانی» توسط رهبری دریچه‌ای روشن برای اهل سنت است». ماموستا فایق رستمی در خطبه‌های نماز‌جمعه سنندج گفت: «این انتصاب ارزشمند از جانب رهبری، الگویی بسیار شایسته برای دیگر مسئولان در دولت و دستگاه‌های مختلف است تا از اهل‌ سنت و نخبگان کردستان در مسئولیت‌های مهم استفاده کنند».

وی انتصاب دریادار «ایرانی» را مایه خوشحالی اهل سنت به‌ویژه مردم کردستان و سنندج عنوان کرد و افزود: «رئیس‌جمهوری و دیگر مسئولان در دستگاه‌ها، باید از رهبر معظم انقلاب تبعیت کرده و از نخبگان و افراد توانمند در میان کُردها و اهل سنت، برای مدیریت‌های کلان کشور بهره گیرند».

یکی از نمایندگان اهل سنت در مجلس نیز در پیامی نوشت: «امیدوارم این تصمیم نویدبخش اهتمام جدی دولت محترم نیز در استفاده از ظرفیت نیروی انسانی انقلابی و نخبگان اهل سنت در پست‌های مهم و حساس کشوری و لشکری باشد». فراکسیون نمایندگان اهل سنت مجلس نیز از انتصاب فرمانده نیروی دریایی تقدیر کرد.

مولوی عبدالحمید امام‌جمعه مسجد مکی زاهدان نیز در پیامی این انتصاب را اقدامی خداپسندانه خواند و تأکید کرد که این اقدام رهبری موجب امیدواری جامعه اهل سنت شده است. حسن

عابدینی از مجریان تلویزیون نیز در پیامی نوشت: «دریادار شهرام ایرانی با حکم رهبر معظم انقلاب اسلامی به فرماندهی نیروی دریایی راهبردی ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد. او که از برادران اهل سنت متولد سنندج است 36 سال پیش به ارتش پیوست».

همچنین در پیامی که از قول وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در آخرین ساعات فعالیت در مسئولیت وزارتخانه که در فضای مجازی منتشر شد، آمد: «انتصاب سردار شهرام ایرانی به سمت فرمانده نیروی دریایی توسط رهبر انقلاب معنای جدیدی در ساختار مذهبی قدرت در ایران خواهد داشت. رهبری یکی از گره‌های کور حکمرانی در کشور را گشودند. در دهه پنجم شاهد حضور اهل سنت در مدارج عالی مسئولیت‌های اجرائی خواهیم بود».

ساعاتی از این ابراز خوشحالی نگذشته بود که شایعاتی در فضای رسانه‌ای منتشر شد که حکایت از تغییر مذهب امیر ایرانی داشت. محمدمهدی یزدی از یکی از فعالان رسانه‌ای یک جریان خاص در پیامی توییتری در واکنش به بیانیه فراکسیون نمایندگان اهل سنت نوشت: «حداقل یک سؤالی بکنید و بر اساس چهارتا توییت بیانیه غلط صادر نکنید. امیر ایرانی چند سال پیش شیعه شده و اسم فرزندانش هم امیرعلی و امیرعباس است».

به دنبال انتشار این دست از نوشته‌ها و شایعات وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز پیام خود را اصلاح و با حذف سنی‌بودن امیر ایرانی نوشت: «انتصاب سردار شهرام ایرانی به سمت فرمانده نیروی دریایی توسط رهبر انقلاب افق مطمئن‌تری را در حکمرانی کشور خواهد گشود. در دهه پنجم شاهد حضور اقوام ایرانی در مدارج عالی مسئولیت‌های اجرائی خواهیم بود».

جدای از اینکه مذهب امیر ایرانی چیست این نکته حائز اهمیت است که محدودیت به‌کارگیری اهل سنت در مناصب حاکمیتی کشوری و لشكری موجب بروز نارضایتی‌ها و گلایه‌هایی در میان اهل سنت کشور شده است. درحالی‌که در دوره‌های طولانی پیش از انقلاب به‌کارگیری نیروهای اهل سنت در مناصب اداری و لشکری و کشوری محدودیت داشت و از میان سُنی‌ها در امرای لشكری و کشوری استفاده می‌شد. پس از پیروزی انقلاب کمتر مجالی برای به‌کارگیری اهل سنت در میان وزرا و فرماندهان عالی‌رتبه کشوری و لشكری وجود داشته است و به‌تدریج در دو دهه ابتدایی انقلاب این محدودیت حتی به فرمانداران و مدیران کل در استان‌های غربی و شرقی کشور نیز رسید به شکلی که در میانه دهه70 خورشیدی حتی یک فرماندار سُنی‌مذهب نیز در کشور فعالیت نداشت.

با آغاز‌‌به‌کار دولت اصلاحات در سال 1376 به‌تدریج این محدودیت‌ها رفع شد و شماری از نیروهای اهل سنت به مسئولیت‌هایی مانند فرمانداران شهرهای مرزی و مدیران کل رسیدند. این روند در دولت‌های آقای احمدی‌نژاد و آقای دکتر روحانی تشدید شد به شکلی که اینک ده‌ها مدیر سنی‌مذهب در استان کردستان، آذربایجان غربی و کرمانشاه و نیز سیستان‌وبلوچستان به خدمت اشتغال دارند.

فرمانداران، مدیران کل آموز‌ش و پرورش، ارشاد اسلامی، جهاد کشاورزی، رؤسای دانشگاه و دانشگاه علوم پزشکی و... از جمله این مسئولیت‌هاست که به اهل سنت سپرده شده است. اینک در برخی از شهرهای مرزی بیش از 90 درصد از مدیران شهرستان سنی‌مذهب هستند.

استمرار این رویه می‌طلبد تا به‌جای تراکم بیشتر مدیران محلی در استان‌ها و شهرستان‌های مختلف کشور با رویکردی ملی‌اندیشانه راه برای فعالیت مدیران سنی‌مذهب در سطوح ملی و دیگر استان‌ها گشوده شود و از میان شخصیت‌ها و نخبگان و نیروهای سنی‌مذهب، استانداران، وزرا، معاونین وزرا، سفرا، مقامات لشکری و دیگر نهادها از جمله شورای نگهبان و مقامات قضائی برگزیده شوند.

این رویکرد نیازمند تغییر نگرش مسئولان کشوری و اصلاحات اساسی در ساختار سیاسی کشور است تا راه برای استفاده از نخبگان اهل سنت در ساختار مدیریتی کشوری گشوده‌تر شود.