حکم زاکانی؛ خشت کج از شورا تا وزارت کشور

شرق: «قانون یعنی کشک!»#زاکانی، «قانون کیلویی چند؟» #شورای ششم،#زاکانی.

این جملات واکنش برخی چهره‌های سیاسی به انتصاب زاکانی به‌عنوان شهردار تهران است. به‌جز عبدالله رمضان‌زاده و آذر منصوری، بسیاری از فعالان سیاسی و اجتماعی، متخصصان شهری و حقوقی به حکم وزیر کشور برای زاکانی واکنش نشان دادند.

در صفحه رسمی علیرضا زاکانی در توییتر که تصویری از وی در معراج شهدا با جمله‌ای به نام خدا و یاد دوستانم... برای اعلام آغاز کار رسمی وی در شهرداری تهران منتشر شده، بسیاری از مردم بی‌واسطه انتقادات خود را بیان کردند. تأکید بسیاری بر غیرقانونی‌بودن انتخاب وی به‌عنوان شهردار تهران است؛ اینکه اگر آغاز این کار با خلاف قانون شده، ادامه داستان چه خواهد شد.

اشاره منتقدان به آیین‌نامه اجرائی شرایط احراز تصدی سمت شهرداران است که زاکانی نه رشته تحصیلی اشاره‌شده در این آیین‌نامه را داشت و نه سوابق اجرائی و مدیریتی‌ای که در این آیین‌نامه به آن اشاره شده بود. موضوعی که در استفساریه احمد وحیدی، ‌وزیر کشور به معاون اول رئیس‌جمهور نیز به آن اشاره شده بود.

بر اساس نامه وحیدی به مخبر آمده است: «همان‌گونه که مستحضرید، آیین‌نامه اجرایئی شرایط احراز تصدی سمت شهردار اصلاح و ابلاغ شده و بر اساس بند چ ماده 3 مدرک تحصیلی کارشناسی مرتبط و سابقه اجرائی و مدیریتی برای احراز شرایط و تصدی سمت شهردار لازم و ضروری است».

در این نامه اشاره شده برخی از شوراهای شهرهای کشور نسبت به انتخاب افراد با سابقه مدیریتی مطلوب و دارای شایستگی احراز تصدی سمت شهردار اقدام می‌کنند، اما به دلیل محدودیت سوابق اجرائی و مدیریتی و مدرک تحصیلی در آیین‌نامه جاری امکان استفاده از خدمات و توانمندی‌های ایشان میسر نیست.

وحیدی در این نامه اصلاح تبصره 3 بند چ ماده 3 آیین‌نامه را درخواست می‌کند که به گفته مهدی جمالی‌نژاد، رئیس سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، سازمان امور اداری استخدامی کشور صراحتا در پاسخ به استعلام وزارت کشور در نامه‌ای رسمی شرایط زاکانی برای تصدی سمت شهردار تهران را کافی و وی را واجد شرایط قانونی لازم برای این جایگاه دانسته است.

به گفته جمالی‌نژاد، هیئت‌وزیران نیز در جلسه خود تصدی پست شهرداری تهران توسط زاکانی را با توجه به هم‌ترازی شهردار کلان‌شهرها با مقامات توسط هیئت وزیران بلااشکال دانسته؛ بنابراین نیازی به تغییر آیین‌نامه نیست و صدور حکم کلان‌شهرهای بالای یک میلیون نفر به پشتوانه قانون و تأیید و مجوز هیئت‌ وزیران انجام شده است.

این در حالی است که پیش از این پرویز سروری، نایب‌رئیس شورای شهر تهران اعلام کرده بود موضوع سلامت موضوع مهمی برای شهروندان است و پزشکی هسته‌ای هم به سلامت شهروندان مربوط می‌شود و اشتباه وزارت کشور بوده که به این رشته توجه نکرده و در حال مذاکره با مجلس و دولت هستیم تا مدرک پزشکی را هم جزء رشته‌های مرتبط با مدیریت شهری قرار دهیم. به این ترتیب مشکل قانونی شهردار منتخب حل می‌شود.

بندی که سازمان امور استخدامی به آن اشاره و اعلام کرده است برای امضای حکم زاکانی نیاز به تغییر این دستورالعمل نیست، ماده 71 قانون مدیریت خدمات کشوری است که بر اساس آن نمایندگان مجلس شورای اسلامی در زمره مدیران سیاسی اطلاق شده و بدیهی است با توجه به حوزه فعالیت و نقش سیاست‌گذاری، این سمت بالاتر از سطح مدیریت ارشد موضوع دستورالعمل اجرائی نحوه انتخاب و انتصابات مدیران حرفه‌ای است؛ موضوعی که علی دشتی، حقوق‌دان، آن را از لحاظ حقوقی درست نمی‌داند.

به اعتقاد او، ماده 71 قانون خدمات کشوری سمت‌های مدیریت سیاسی را تعریف کرده و هیچ ربطی به شرایط احراز شهرداران ندارد و اصولا شرایط احراز سمت شهرداران در یک قانون خاص آمده و خاص مقدم است و باید رعایت شود. اینکه استناد به ماده 71 که در آن اجازه داده شده شهردار تهران هم‌تراز با این مقامات باشد، دلیل خوبی برای اینکه شهردار معاف از شرایط احراز باشد، نیست.

او این چرخش عجیب و ناگهانی را خطرناک دانسته و به نظر او نامه سازمان امور اداری و استخدامی غیرقانونی است. دشتی تنها حقوق‌دان منتقد به طی‌شدن روند غیرقانونی برای صدور حکم زاکانی به‌عنوان شهردار تهران نیست؛ علی مجتهدزاده، وکیل دادگستری گفته است با تصمیمی که در مورد آقای زاکانی گرفته شده است، باید در آینده منتظر نقض فاحش قانون در سطوح بالاتر باشیم.

بسیاری حکم علیرضا زاکانی به‌عنوان شهردار تهران را مردود‌شدن رئیسی در اولین آزمون جدی پایبندی به قانون می‌دانند؛ اینکه مسئله اصلی در انتخاب زاکانی نداشتن رشته مرتبط با شهرداری تهران نیست، زیرا بسیاری از شهرداران تهران تخصص مرتبط با امور شهری را نداشتند. مشکل اصلی قانون‌گریزی است و این رویه قانون‌گریزی و بی‌توجهی به نظرات نخبگان و افکار عمومی است که باعث نگرانی جامعه و کارشناسان، فعالان سیاسی و اجتماعی شده است.