دو چهره‌ی مرموز کابینه طالبان

همشهری آنلاین: سران و رهبران گروه طالبان کابینه خود را ۷ روز پس از خروج آمریکا و ضمن تبریک پایان اشغال این کشور اعلام کردند اما در این میان ملا محمد حسن آخوند به عنوان نخست وزیر دولت طالبان و رئیس شورای رهبری طالبان توجه رسانه‌های جهان را خود جلب کرده است؛

اعلام کابینه جدید طالبان به دلیل اختلاف نظر بین جناح‌های مختلف این گروه با تاخیر انجام شد و ژنرال حامد، مدیر آژانس جاسوسی پاکستان (ISI) نیز هفته گذشته مجبور شد در یک سفر غیرمترقبه به کابل برود.

با این حال و با وجود فشارهای بین‌المللی بر طالبان جهت اعلام کابینه‌ای فراگیر، در فهرست جدید، تقریباً تمام پست‌های برتر، به آن دسته از شخصیت‌های طالبان داده شده که در نبرد ۲۰ ساله علیه ائتلاف غربی به رهبری آمریکا فعال بودند و اکثر این افراد، ملا و مولوی، به معنای افرادی که آموزش‌های دینی دیده‌اند، هستند.

ملا آخوند، که در فهرست تحریم‌های سازمان ملل قرار دارد، وزیر خارجه دولت قبلی طالبان در دهه ۱۹۹۰ بود. او برای مدتی طولانی ریاست شورای رهبری، مشهور به کویته که نهاد قدرتمند تصمیم‌گیری طالبان است، را بر عهده داشته است.

وی بعد از وزارت خارجه، معاونت نخست وزیری طالبان را در آخرین دوره حکومت این گروه بر افغانستان از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ بر عهده داشت. اکنون و بر اساس گفته‌های سخنگوی این گروه، عبدالغنی برادر، بنیانگذار طالبان، معاون ملا آخوند خواهد بود.

مانند بسیاری از رهبران طالبان، ملا آخوند بیشتر اعتبار خود را از نزدیکی به اولین رهبر این گروه یعنی ملا محمد عمر کسب کرده است. او اهل قندهار، زادگاه طالبان و دارای نسب پشتون است که «همکار نزدیک و مشاور سیاسی ملا عمر» بوده است. وی همچنین نویسنده چندین اثر درباره اسلام است.

یک عضو طالبان به خبرگزاری رویترز گفت، آخوند در درون گروه بسیار مورد احترام است، به ویژه از سوی رهبر عالی آن، هبت الله آخوندزاده. تصور می‌شود آخوند که در اواسط ۶۰ سالگی و احتمالا کمی بزرگتر باشد، بیشتر یک شخصیت سیاسی و نه مذهبی باشد، زیرا ریاست او بر شورای رهبری، دست او را در امور نظامی نیز باز گذاشته است با این حال او را مسئول صدور برخی احکام این گروه می‌دانند.

علی علومی، مورخ خاورمیانه و اسلام در دانشگاه پن استیت، ملا آخوند را یک شخصیت جذاب اما نسبتاً معمایی در طالبان توصیف کرد و گفت او بر خلاف ملا عمر و گروهی که تشکیل داده بود، در جنگ شوروی و افغانستان در دهه ۱۹۸۰ شرکت نداشته است.

آخوند احتمالاً بیشتر به عنوان یکی از معماران طرح تخریب بوداهای بامیان، مجسمه های غول پیکر صخره ای مربوط به قرن ششم که توسط طالبان در سال ۲۰۰۱ تخریب شد، شناخته می‌شود. تخصیص بودجه از طرف یونسکو به این میراث جهانی آن هم در حالیکه مردم این کشور نیازمند کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد بودند خشم این گروه را برانگیخته بود.

به نظر می‌رسد انتصاب آخوند نشانه‌ای از چالش قدرت در این گروه است، کما اینکه اعلام فهرست کابینه نیز به همین دلیل با تاخیر صورت گرفت. ملا عبدالغنی برادر، که در سال‌های اولیه طالبان به عنوان معاون ملا عمر خدمت می‌کرد گزینه اصلی رهبری پس از مرگ وی بود و توسط بسیاری از کارشناسان در مورد افغانستان به عنوان رئیس احتمالی دولت شناخته می‌شد.

برادر که اکنون معاونت ملا آخوند را بر عهده گرفته است، در رسانه‌های بین‌المللی به عنوان رهبر در سایه، شخصی که در عمل و نه به صورت رسمی قدرت را در اختیار دارد، نامیده می‌شود و با اعلام فهرست وزرای منصوب طالبان باید دید وضعیت اداره امور این کشور به شکلی پیش خواهد رفت.