گردش مالی چندهزار میلیاردی کتاب‌های کنکور

روزنامه جهان صنعت: سالانه کشور ما کنکور را با گردش پولی بیش از یک‌هزار میلیارد تومان برگزار می‌کند. تصویر تبلیغاتی انتشارات گاج به بزرگی یک ساختمان اداری ۱۰- ۱۲ طبقه، یک ضلع میدان قدیمی و پرتردد انقلاب را بلعیده است، این تنها یک تبلیغ انتشارات گاج است؛ تبلیغی که نه به هویت میدان قدیمی شهر ربط دارد و نه به نام میدان انقلاب اسلامی. این تبلیغ تنها جنبه تجاری دارد و نشان می‌دهد یک انتشارات کتاب‌های درسی و به خصوص کنکوری در کشور ما چه قدرت مالی دارد که یک ضلع میدان اصلی شهر را تصاحب کرده است.

تنها کتاب‌هایی که هر نوبت تیراژشان ۱۰ هزار عدد و در طول یک سال بیش از ۱۰ بار تجدید چاپ می‌شوند کتاب‌های کنکوری هستند، کتاب‌های انتشاراتی چون گاج، قلم‌چی، گل واژه، الگو، خیلی سبز و انتشارات دیگر. هر روز یک کتاب جدید، یک فلش کارت جدید، یک کتاب جمع‌بندی جدید، یک آموزش تست‌زنی جدید منتشر می‌کنند و هر داوطلب کنکور بیش از یک بار برای خرید جذب فروشگاه‌های اینترنتی مجهز و فروشگاه‌های بسیار بزرگ چند نبش انتشاراتی‌ها در خیابان می‌شود.

به عنوان مثال تنها یک عنوان کتاب گاج حداقل ۲۵ میلیارد فروش می‌کند. کتاب‌های چهار جلدی دور دنیا در چهار ساعت گاج را تمام داوطلبین می‌شناسند. کنکورهای عمومی و اختصاصی ۱۰ سال گذشته را همراه با پاسخنامه دارد. هر کتاب ۲۵ هزار تومان است.

اگر تنها یک چهارم داوطلبین امسال این کتاب را خریداری کرده باشند، تنها یک عنوان کتاب ۲۵ میلیارد فروش خواهد داشت. اگر تنها هزینه کتاب‌های رشته ریاضی چهارم دبیرستان انتشارات قلم‌چی را برای یک نفر حساب کنید بیش از یک میلیون می‌شود، حال اگر یک چهارم ۲۰۰ هزار داوطلب ریاضی امسال یعنی تنها ۵۰ هزار نفر این کتاب‌ها را تهیه کنند، مبلغی بالغ بر ۷۰ میلیارد تومان کتاب‌های ریاضی قلم‌چی فروش داشته است.

یکی دیگر از نشرهای معتبری که دانش‌آموزان از آن کتاب‌هایشان را تهیه می‌کنند نشر الگوست، این نشر برخلاف نشرهای دیگر سایتی با اطلاعات ناقص دارد و کتاب‌های رشته‌های انسانی و هنر خود را روی سایت نگذاشته است.

۲۴ عنوانی که روی سایت گذاشته را اگر تنها یک چهارم داوطلبین هر کدام از رشته‌ها خریداری کنند، ۳۰۰ میلیارد نشر الگو فروش کرده است. امسال تعداد داوطلبین رشته تجربی از تمام رشته‌های دیگر بیشتر است، ۵۲۲ هزار داوطلب شرکت در کنکور تجربی هستند.

حال اگر تنها یک چهارم این تعداد داوطلب یعنی ۱۳۰ هزار نفر تنها ۱۸ عنوان کتابی که گاج برای پیش دانشگاهی ارایه کرده است را خریداری کرده باشند، انتشارات گاج ۱۲۴ میلیارد تومان فروش کرده است. حداقل عنوان کتاب‌هایی که انتشارات گاج برای سال چهارم دبیرستان در سه رشته ریاضی، علوم تجربی، انسانی ارایه کرده است ۵۰ عنوان است.

تعداد تیراژهای کتاب‌های کنکور نشان‌دهنده این است که مردم کشور ما متقاضی این کتاب‌ها بوده و آنها را خریداری و مصرف می‌کنند. داوطلبین تحت تاثیر تبلیغات و عوامل دیگر احساس نیاز می‌کنند که کتاب‌های کمک آموزشی خریداری کنند و هر سال کنکور بیش از هزار میلیارد هزینه‌بر می‌شود و بازهم این تراژدی با این هزینه هنگفت تکرار می‌شود. ۱۵ میلیون هزینه یک سال زندگی دانش‌آموز ۱۷، ۱۸ ساله است.

یکی از معروف‌ترین مدارس تهران در حوالی خیابان ونک ۱۲ میلیون شهریه در مقطع چهارم دبیرستان یا پیش‌دانشگاهی سابق دریافت می‌کند. این مدرسه دخترانه تعداد دانش‌آموزان پیش‌دانشگاهی‌اش در سال تحصیلی ۹۲-۹۳، ۶۰ نفر بوده است که تنها ۷۲۰ میلیون شهریه مقطع پیش دانشگاهی این مدرسه در تهران محسوب می‌شود.

در رشته ریاضی پیش دانشگاهی گاج ۱۷ عنوان کتاب دارد. در صورتی که تنها یک چهارم ۲۲۲ هزار داوطلب ریاضی این کتاب‌ها را خریداری کنند، یعنی تنها ۵۰ هزار داوطلب نزدیک به ۵۰ میلیارد فروش از آن انتشارات گاج می‌کند. در حالی که انتشارات گاج تنها یکی از انتشاراتی است که داوطلبان کتاب‌های خود را از آنها خریداری می‌کنند.

از طرف دیگر خرید کتاب‌های لازم بیش از یک میلیون دیگر خرج برمی‌دارد و شرکت در آزمون‌های قلمچی و سنجش و گزینه دو و همایش‌ها نیز نزدیک ۵۰۰ هزار تومان و از طرف دیگر مدارس شرایط مناسبی برای درس خواندن بچه‌ها تا ۹ شب به وجود می‌آورند و به طور میانگین برای ۱۰۰ روز ماندن انها ۵۰۰ هزار تومان دریافت می‌کنند.

اگر یک دانش‌آموز کنکوری تنها پنج جلسه معلم خصوصی بگیرد که هزینه هر جلسه نزدیک ۲۰۰ هزار تومان است، حداقل هزینه سال پیش دانشگاهی او ۱۵ میلیون می‌شود. از طرف دیگر خانواده‌ها و دانش‌آموز چهارم دبیرستانی هر روز نام یک موسسه به نام، یک مشاور خبره، یک همایش جمع‌بندی و یک معلم خصوصی را می‌شنوند. شرکت کردن در این جلسه‌ها به آنها پیشنهاد می‌شود.

از زمانی که دانش‌آموزان وارد مدرسه می‌شوند کنکور به عنوان مهم‌ترین مرحله تحصیل به آنها معرفی می‌شود، اما آیا در حال حاضر که تمام دانشگاه‌ها ظرفیتی چند برابر گذشته را دارند و باز هم نیاز به برگزاری کنکور وجود دارد؟ کنکوری که در سال ۱۳۴۷ با ۴۷ هزار داوطلب در برای اولین بار برگزار شد و امسال در چهل و چهارمین نوبت برگزاری اش با یک میلیون و ۳۲ هزار داوطلب برگزار می‌شود نباید در طول ۴۴ سال اشکال‌هایش را رفع و دچار دگردیسی شود؟

در اولین دوره برگزاری کنکور داوطلبان تنها می‌توانستند در ۳۰ رشته ادامه تحصیل دهند. داوطلبانی که از طبقه‌های متفاوت بودند کسانی که در زیر نور چراغ‌های پارک با یک موکت زیر پایشان درس می‌خواندند یا کسانی که در خانواده‌های مرفه و فرهنگی از کودکی با معلم سرخانه بزرگ شده بودند.

تا سال ۱۳۴۲ معدود دانشگاه‌های ایران،صنعتی آریامهر، پلی‌تکنیک، ملی، فردوسی و جندی‌شاپورهرکدام آزمون جداگانه برای پذیرفتن برگزار می‌کردند پس از گذشت چند سال تعداد دانشگاه‌های کشور به ۱۴ عدد رسید و در سال ۱۳۵۰ افزایش تعداد داوطلبان موجب شد آموزش عالی تاسیس و قدم‌های اولیه برگزاری کنکور در ایران برداشته شود.

در سه سال انقلاب فرهنگی کنکور برگزار نشد. تعداد بسیار داوطلبان دهه شصتی موجب شد تمام دانشگاه‌ها ظرفیت خود را بالا ببرند اما تعداد داوطلبان سال‌های بعد افت کرد و کاهش یافت باز هم تراژدی چند هزار میلیاردی کنکور با وجود داوطلبانی که به نسبت سال‌های گذشته بسیار کنکور پیدا می‌کند. کنکور در حالی برگزار می‌شود که تمام دانشگاه‌ها ظرفیت دارند وقیمت کاغذ روز به روز افزایش پیدا می‌کند و موسسات کنکور هر روز قدرتمند تر و ثروتمندتر از گذشته می‌شوند.

از همان سال‌های ابتدایی ورود به دبستان به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود، کنکور آزمونی است که می‌توانند در آن توانایی‌های حقیقی‌شان را نشان دهند و تنها راهی است که می‌توانند به رویاهایشان، رسیدن به شغل دلخواه و آینده مناسب نزدیک شوند.

شاید بد نباشد که آموزش‌ها متمرکز بر یادگیری درست باشد به جای گذراندن سال با هدف شرکت در کنکور، راه حل دیگری اندیشید. فشار و استرس سال کنکور بسیاری از انگیزه‌ها و خلاقیت دانش‌آموزان را نابود می‌کند و چه‌بسا کسانی که سال‌ها پشت کنکور می‌مانند و آخر بدون ادامه تحصیل روانه سربازی می‌شوند. تنها یاد گرفتن خوب تست زدن نمی‌تواند دانش‌آموزان را کارآمد کند یا شایسته تحصیل در بهترین رشته‌های دانشگاهی کند. امروزه راه دستیابی به این دانشگاه‌ها را گروه‌های زیادی مدیریت می‌کنند.

موسسات به نام کنکور، انتشارات کتاب‌های کنکوری و مشاوران تحصیلی و مدارسی که دانش‌آموزانشان در کنکور رتبه‌های بالایی آورده‌اند، مارتن کنکور را برگزار می‌کنند و هر روز بر آمار فارغ‌التحصیل‌های بیکار افزوده می‌شود یا دانشجویانی که در رشته تخصصی شان کار نمی‌کنند یا برای درس خواندن معتاد قرص‌هایی مانند ریتالین می‌شوند.