ارسال با پست؛ بچه‌شیر ۱۵۰ و یوزپلنگ ۲۰۰میلیون!

همشهری: فرمانده یگان سایبری حفاظت محیط‌زیست: باغ‌وحش‌ها گربه‌سان‌هایی نظیر شیر را ۱۵۰میلیون تومان به خریداران حقیقی می‌فروشند. همچنین متاسفانه این حیوانات با پست و اسنپ به اقصی نقاط کشور ارسال می‌شود.

بازاریابی برای خرید و فروش حیات وحش، اگرچه امری غیرقانونی است اما هم در فضای مجازی و هم به صورت حضوری در کشور انجام می شود. فراکسیون محیط زیست مجلس، مدت هاست که به دنبال لایحه حمایت از حیات وحش برای جلوگیری از قاچاق و آزار حیوانات است.

به گفته سمیه رفیعی، رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس، خرید و فروش حیوانات وحشی در ایران برای برخی سودجویان تبدیل به بازار جذابی شده است؛ آنقدر که حاشیه شهری مانند تهران را به بازاری ثابت برای این تجارت و ابزار درآمدزایی تبدیل کرده است.

گردش مالی بازار خرید و فروش حیات وحش بسیار بالاست. به طوری که به گفته علیرضا ساجدین، رئیس مرکز فوریت های سایبری یگان حفاظت محیط زیست، قاچاق حیات وحش دومین بازار پرسود پس از موادمخدر است. او با اشاره به این که در این بازار قیمت ها ثابت نیست، می گوید: هرکس هر قیمتی که بخواهد روی حیات وحش می گذارد و بسته به مشتری ای که پیدا کرده آن را می فروشد. یک پرنده شکاری می تواند ۲ تا ۱۰ میلیون تومان قیمت داشته باشد و اعلام قیمت می تواند برای این تخلف، خلافکار جدید جذب کند. علیرضا ساجدین در گفت وگو با همشهری می گوید: بیشترین خرید و فروش حیات وحش در فضای مجازی رخ می دهد. در مورد سایت های داخلی مانند دیوار و شیپور به همکاری های متقابل خوبی رسیده ایم، ولی بیشترین تخلف از بستر اینستاگرام و تلگرام رخ می دهد که سرورهای آن در ایران نیست.

براساس تفاهمنامه ای که در سال ۱۳۹۸ سازمان حفاظت محیط زیست با پلیس فتا منعقد کرد، اتفاقات مثبتی برای رصد قاچاق حیات وحش رخ داد ولی به گفته این مقام مسئول این نهاد هم به سختی خلافکاران را از طریق فالوئرها، آدرس محل سکونت، شماره حساب ها، شماره تلفن ها و... پیدا می کند چراکه گستره فعالیت این جرم بسیار بالاست. او معتقد است که مردم باید از قیمت جریمه های خرید و فروش حیات وحش خبر داشته باشند و بدانند که خرید و فروش آن به تنوع زیستی چه آسیب هایی می رساند. حذف هر فرد از پرنده های شکاری به عنوان رأس هرم بودن این گونه ها، آسیب بسیار زیادی به حیات وحش و اکوسیستم وارد می کند.

براساس قانون شکار و صید و قانون مصادیق مجرمانه که امسال از طریق دادستانی کل کشور تصویب شد، خرید و فروش و آگهی حیات وحش خلاف است و برای آن علاوه بر جریمه نقدی، حبس نیز درنظر گرفته شده است. مسئولان یگان حفاظت محیط زیست معتقدند شکل و میزان تقاضا، نوع حیوان و قیمت عرضه را تعیین می کند. به گفته علیرضا ساجدین، رئیس مرکز فوریت های سایبری یگان حفاظت محیط زیست قاچاق حیات وحش، قاچاقچیان به دنبال هرگونه جانوری که تصور کنید و مشتری داشته باشد، هستند؛ از گونه های پستانداران تا گربه سانان بزرگ جثه.

افراد متمول نیز به دنبال داشتن شیر و پلنگ و ببر هستند که در باغ های خصوصی خود در حومه تهران داشته باشند. او می گوید: متأسفانه این رویه در حال باب شدن است و همکاری هایی دراین خصوص در دستگاه های دولتی علی الخصوص صداوسیما و حتی سلبریتی ها وجود ندارد. استفاده از حیات وحش در سریال های تلویزیونی باعث ترویج خرید و فروش حیوانات در همه سطوح می شود؛ فرد پولدار خریدار شیر و پلنگ می شود و فرد طبقه متوسط به دنبال خرید سنجاب می رود. غیر از پستانداران بزرگ جثه، انواع خزندگان مانند مار پیتون و ایگوانا و جونده هایی مانند سنجاب خریدار دارد و طرفه اینکه این حیوانات با پست به اقصی نقاط کشور ارسال می شود. رئیس مرکز فوریت های سایبری یگان حفاظت محیط زیست می گوید: قاچاقچیان از سنجاب توله کشی می کنند و با بسته های پستی، یک روزه با اتوبوس یا پست به دست مشتری در هر جای کشور می رسانند. مکاتباتی با اداره پست و شرکت های باربری کرده ایم که محموله های پستی را چک کنند ولی هنوز به نتیجه نرسیده ایم. اکثر باربری ها پرندگان شکاری را مثل عقاب به راحتی حمل می کنند و به مشتری تحویل می دهند.

به جز مرزهای جنوبی برای قاچاق پرنده های شکاری به دلیل وجود مشتری در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، کریدور اصلی ورود حیات وحش قاچاق، مرزهای پاکستان و افغانستان در استان سیستان و بلوچستان است و خروجی آن مرزهای کردستان. ورود حیات وحش از مبادی رسمی گمرک فقط با مجوزهای رسمی سازمان حفاظت محیط زیست رخ می دهد و آخرین آن سرنوشت همان گورخرهایی بود که یکی شان در گمرک تلف شد و دیگری در باغ وحش صفادشت.

اما به گفته این مقام مسئول، باغ وحش ها یکی از مبادی فروش حیات وحش به طبقه متمول کشور است. او می گوید: یکی از معضلات اصلی ما باغ وحش ها هستند. این مراکز مگر با فروش بلیت ۴۰ الی ۵۰ هزار تومانی چقدر می توانند درآمد داشته باشند که کفاف نگهداری روزمره حیوانات اعم از غذا و واکسن و... را بدهد؟ برخی از این باغ وحش ها با توله کشی، هر گربه سان نظیر توله شیر را ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان به افراد پولدار می فروشند.

او معتقد است که بسیاری از باغ وحش ها حداقل یک خلاف را در پرونده هایشان دارند. بسیاری از تخلفاتشان هم قابل رصد نیست و بارداری گونه هایشان را هم به سازمان حفاظت محیط زیست اطلاع نمی دهند.

بستر قاچاق حیات وحش بسیار گسترده است و تا زمانی که مشتری هایی برای خرید وجود دارند، عرضه کننده هایی نیز برای ارائه وجود خواهند داشت. علیرضا ساجدین در گفت وگو با همشهری از شهروندان خواسته است درصورت مشاهده هرگونه تخلف در این زمینه، ضمن گزارش به یگان حفاظت محیط زیست، صفحات مجازی خرید و فروش حیات وحش را نیز ریپورت کنند. به گفته او، مردم به خصوص رانندگان تاکسی های اینترنتی باید بدانند که حمل ونقل حیات وحش می تواند برای آنها تبعات حقوقی داشته باشد، چراکه جرم قاچاق حیات وحش مثل قاچاق موادمخدر است.

بازاریابی برای حیات وحش در پت شاپ

بازار خرید و فروش آنلاین حیات وحش پیچیده و فراگیر است و با بلاک یا متوقف شدن یک صفحه در اینستاگرام، چندین صفحه دیگر شروع به کار می کند. بازارهای حضوری نیز به مراکزی برای بازاریابی حیات وحش قاچاق تبدیل شده است. کافی است سری به بازار خلیج فارس در اتوبان آزادگان تهران بزنید تا با کمی پرس وجو به فروشنده واقعی شیر و ببر برسید.

رئیس مرکز فوریت های سایبری یگان حفاظت محیط زیست می گوید که با شهرداری تهران برای جمع آوری این مرکز به توافق نرسیده است چراکه در این مکان غرفه داران در ظاهر پرنده های زینتی می فروشند که فروششان منع قانونی ندارد. او می گوید: نیروهای سازمان حفاظت محیط زیست گاهی به این مکان سرکشی کرده اند و با قشری مواجه شده اند که به دنبال درگیری و مجادله هستند. در آنجا شاید با غرفه های خالی مواجه شوید که در ظاهر چیزی برای فروش ندارند. ولی عملا سفارش گیری برای قاچاق حیات وحش از آنجا شروع می شود. عکس را نشان می دهید و جنس را در هر جا که بخواهید تحویل می گیرید.

علاوه بر بازار خلیج فارس، بازاریابی برای حیات وحش به مغازه های پت شاپ نیز سرایت کرده است. علیرضا ساجدین می گوید: در چند سال اخیر پت شاپ ها زیرنظر اتحادیه پرنده فروش ها توسعه یافته اند ولی این صنف نظارتی بر قاچاق حیات وحشی که در آنجا رخ می دهد، ندارد. رصدهای ما نشان داده است که برخی از این پت شاپ ها که در اینستاگرام هم صفحه دارند و از اتحادیه مجوز گرفته اند، به قاچاق حیات وحش هم مشغولند و مشتری یابی می کنند.