افزایش ۶۴درصدی قیمت کارخانه‌ای خودرو

روزنامه همشهری: آمار‌ها نشان می‌دهد تولید خودرو در ۸‌ماه سال‌جاری ۵درصد رشد کرده و همزمان با آن نرخ فروش خودروی کارخانه‌ای ۶۴.۵درصد افزایش یافته است، این موضوع به رشد ۱۰۸درصدی درآمد شرکت‌های خودرو‌سازی‌ منجر شده است با این حال این افزایش درآمد به‌معنای افزایش سود این شرکت‌ها نیست و شرکت‌های خودرو‌ساز همچنان زیان‌ده‌ترین صنعت در اقتصاد ایران هستند.

بازار خودرو، روز‌های خوبی را سپری نمی‌کند، قیمت‌ها به‌طور مداوم رشد می‌کند، برخی کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند رشد قیمت‌ها در ماه‌های آینده هم ادامه یابد. برآورد‌ها نشان می‌دهد حجم تقاضا برای خرید خودرو در ایران سالانه بین یک تا ۱.۵میلیون دستگاه خودرو است با این حال حسن کریمی‌سنجری، کارشناس بازار خودرو پیش از این برآورد کرده بود: ظرفیت تقاضای خودرو در بازار ایران در شرایط مطلوب بین یک میلیون تا یک‌میلیون‌و۴۰۰هزار خودرو است، نه در وضعیت کنونی که قدرت خرید کاهش یافته است.

استناد او به تولید یک‌میلیون‌و۴۰۰هزار دستگاه خودرو در سال۱۳۹۶ است که شرکت‌های خودرو‌ساز برای فروش تولیداتشان به پرداخت ۲۵میلیون تومان وام به مشتریان مجبور شدند. با این حال علیرضا رزم‌حسینی، وزیر پیشین صنعت، بهمن پارسال، نیاز سالانه ایران به ‌خودرو را ۲میلیون دستگاه اعلام کرده و گفته بود: اگر بخواهیم خودروهای فرسوده را از رده خارج کنیم به این رقم اضافه خواهد شد.این ارقام نشان می‌دهد کف تقاضا برای خرید خودرو در ایران سالانه حداقل یک میلیون دستگاه است. اما آیا میزان تولید فعلی کفاف تقاضا را در بازار خودرو می‌دهد؟

فاصله تولید و تقاضا

آمار‌ها نشان می‌دهد خودروسازان در ۸‌ماه سال‌جاری ۶۰۷هزارو۶۸۷دستگاه خودرو تولیدکرده‌اند که این میزان نسبت به سال قبل ۴.۹درصد رشد نشان می‌دهد. شرکت‌های خودرو‌ساز ماهانه به‌طور متوسط ۷۶هزار دستگاه خودرو تولید کرده‌اند چنانچه روند تولید با سرعت کنونی ادامه داشته باشد، می‌توان امیدوار بود تا پایان سال ۳۰۵هزار خودروی جدید تولید شود و جمع کل تولید صنعت خودرو در سال۱۴۰۰ به ۹۰۰ تا ۹۵۰هزار دستگاه برسد. با این حال با توجه به نوسان‌های تولید در ماه‌های جاری به‌نظر نمی‌رسد شرکت‌های خودرو‌ساز به این هدف دست یابند، هنوز بین تولید و تقاضا شکاف زیادی وجود دارد و به‌نظر می‌رسد بخشی از دلایل رشد قیمت خودرو به غیراز افزایش قیمت نهاده‌های تولید همین شکاف بین تولید و تقاضا باشد.

اطلاعات جزئی‌تر از میزان تولید شرکت‌های خودروساز نشان می‌دهد میزان تولید شرکت ایران خودرو در ۸‌ماه سال‌جاری فقط نیم درصد و سایپا ۶درصد نسبت به‌مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است.

رشد 8درصدی فروش

آمار‌ها نشان می‌دهد جمع کل خودرو‌های فروخته شده در سال‌جاری ۸درصد بیشتر از پارسال است. سال قبل شرکت‌های خودرو‌ساز ۵۲۸هزارو۳۱۸دستگاه خودرو فروخته بودند که این میزان امسال با ۴۲هزار دستگاه افزایش به ۵۷۰هزار دستگاه رسیده است. با این حال مقایسه آمار میزان تولید و فروش نشان می‌دهد جمع کل خودرو‌های فروخته شده ۳۷هزارو۲۲۹دستگاه کمتر از میزان خودرو‌های تولید شده بوده است که احتمالا این موضوع ناشی از کاهش تجاری‌سازی‌ محصولات شرکت‌های خودرو‌سازی‌ است.
با این میزان فروش، جمع کل درآمد شرکت‌های خودروساز، در 8‌ماه سال‌جاری، با 108درصد افزایش، به 66هزارو691هزار میلیارد تومان رسیده است. ارزش خودرو‌هایی که خودروسازان در سال‌جاری فروخته‌اند 35هزار میلیارد تومان بیشتر از پارسال بوده است. البته بخشی از دلایل رشد درآمد این شرکت‌ها ناشی از افزایش نرخ فروش محصولات این شرکت‌ها در کارخانه است.

نکته حائز اهمیت این است که با وجود این افزایش درآمد، روند سودآوری شرکت‌های خودروساز، به‌دلیل قیمت‌گذاری دستوری، همچنان مطلوب نیست و شرکت‌های خودرو‌ساز با 83هزار میلیارد تومان زیان انباشته، بد‌ترین عملکرد را در کل اقتصاد ایران دارند.

افزایش نرخ فروش کارخانه

مقایسه میانگین قیمت محصولات شرکت‌های خودرو‌سازی‌ در 8‌ماه امسال نسبت به 8‌ماه پارسال روند روبه رشد را نشان می‌دهد. بخشی از دلایل رشد 108درصدی درآمد این شرکت‌ها ناشی از افزایش نرخ فروش محصولاتشان بوده است زیرا طبق مستندات موجود قیمت محصولات شرکت‌های ایران‌خودرو، سایپا، پارس‌خودرو و زامیاد در 8‌ماه امسال به‌طور میانگین 64.5درصد رشد کرده است.

بیشترین رشد قیمت در 8‌ماه امسال مربوط به ‌خودروهای تولیدی در شرکت‌های زامیاد و ایران خودرو بوده است. میانگین قیمت محصولات زامیاد در 8‌ماه امسال نسبت به پارسال 91درصد و نرخ محصولات ایران خودرو 76درصد افزایش یافته است. میانگین سبد محصولات زامیاد در سال گذشته 148میلیون‌و500هزار تومان بود که این میزان امسال با 135میلیون تومان افزایش به 283میلیون‌و500هزار تومان رسیده است.

میانگین قیمت سبد محصولات ایران خودرو هم درسال‌جاری 107میلیون تومان افزایش یافته است. یعنی اینکه برای خرید یک سبد از محصولات ایران خودرو در سال‌جاری به قیمت کارخانه باید 247میلیون تومان بیشتر از پارسال پرداخت شود. همچنین نرخ فروش محصولات سایپا نیز در 8‌ماه سال‌جاری 43درصد نسبت به پارسال افزایش یافته است.