کودکانِ آدم‌کش!

فرارو: نشریه "فارین پالیسی" در جریان یک گزارش میدانی، به مساله وخیم و بحرانیِ افزایش تعداد سرباز-کودکان در کلمبیا، در بحبوحه پاندمی ویروس کرونا پرداخته و نبودِ امکانات آموزشی و همچنین مشکلات اقتصادی فراوان در این کشور را، از جمله محرک‌های اصلی دانسته که گروه‌های شورشی و مسلح را قادر ساخته اند تا به راحتی، کودکان خردسال را به عنوان نیرو‌های شبه نظامی به استخدام خود درآورند و عملا از آن‌ها سواستفاده کنند.

نشریه فارین پالیسی در این رابطه می‌نویسد: «در یکی از خیابان‌های ناهموار و خاکیِ شهر "توماکو" در کشورِ کلمبیا، کودکانی که لباس‌های فُرم آبی و سفیدِ مرتبی را به تن دارند، در یکی از مدارس مدارس خانگی (با نامِ خیابان‌ها را آموزش دهید/ Educate the Streets) حضور دارند و در حالِ ورود به یکی از دو کلاسِ این مدرسه هستند. اغلبِ مدارس در این شهر کلمبیایی که در منطقه ساحلی اقیانوس آرام واقع شده و همچنین در دیگر بخش‌های کلمبیا، در ماه سپتامبر سال جاری میلادی بازگشایی شده اند.

بازگشایی که پس از ۱۸ ماه تعطیلیِ کاملِ آن‌ها به دلیل بحران شیوع ویروس کرونا اتفاق افتاده است. با این حال، مدرسه خانگیِ ذکر شده، هیچگاه تعطیل نشده است. ظاهرا برای متولیان این مدرسه کوچک، تهدیدِ بیکاری کودکان و خطرات ناشی از آن، به مراتب بزرگتر و شدیدتر از خطر ویروس کرونا بوده است.

هنگامی که مقررات مرتبط با اجرای قرنطینه در کلمبیا اجرایی شد، مسوولان این مدرسه خانگی که داوطلبانه آن را مدیریت و اداره می‌کنند، جلسه‌ای تشکیل دادند تا گزینه‌های مختلف پیشِ روی خود را بررسی کنند. در این میان آن‌ها تنها یک انتخاب داشتند. آن‌ها تصمیم گرفتند تا کلاس‌ها همچنان دایر باشند و امید داشند که مقام‌های مسوول نیز خلاف آنچه آن‌ها در پیش گرفته اند را از آن‌ها نخواهند.

در این رابطه، "لوئیز داری" که در این مدرسه معلمِ کودکانِ ۵ تا ۹ ساله است می‌گوید: "زمانی که ما آموزش دادن به بچه‌ها را متوقف کنیم، فرآیند بکارگیری و استخدام آن‌ها در گروه‌های مسلح و شورشی آغاز می‌شود. معلم‌ها به هیچ عنوان روند آموزش را در بحبوحه شیوع ویروس کرونا متوقف نکردند و والدین نیز همچنان فرزندان خود را به مدرسه می‌فرستادند. شاید به ظاهر، اینجا یک مدرسه باشد، اما در عمل، امن‌ترین و بهترین فضایی است که کودکان می‌توانند آن را تجربه کنند".

در مناطق شهری و روستایی کلمبیا، مساله بکارگیری کودکان در گروه‌های مسلح به یک دغدغه تمام عیارِ ملی تبدیل شده است. افزایش سطح تنش‌ها و منازعات مسلحانه در کلمبیا، به همراهِ تعطیلی مدارس و رکود اقتصادی حاکم بر این کشور، همه و همه موجب شده تا کلمبیا تا حد زیادی شاهد افزایش شمار کودکان و جوانانی باشد که به گروه‌های جنایتکار و مسلحانه می‌پیوندند.

دولت کلمبیا در موضع گیری اعلام کرده که در بازه زمانی میان سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰، دست کم ۴۶۵ کودک به استخدام گروه‌های شورشی و مسلح درآمده اند. اگرچه که این ارزیابی ها، با هر ملاکی هم که انجام شده باشند، تا حد زیادی خوش بینانه است. بسیاری از خانواده‌ها از ترسِ انتقام گیری گروه‌های شورشی و همچنین اقدامات تقابلی نیرو‌های دولتی علیه خود، از گزارش کردنِ پیوستن کودکانشان به گروه‌های مسلح خودداری می‌کنند.

بر اساس برخی گزارش‌های مستند، گروه‌های شورشی در کلمبیا در بساری از مناطق این کشور اقدام به استخدامِ بچه‌های ۱۱ یا ۱۲ ساله می‌کنند و از بچه‌های کوچکتر نیز در راستای مقاصدی نظیر رساندن پیام‌ها و یا حتی جاسوسی بهره می‌برند. این گروه‌های شورشی به این کودکان در ازای اقداماتشان، پیشنهاد پاداش از طریق ارائه غذا و یا شکلات و شیرینی را می‌دهند. روند عضو گیری گروه‌های مسلح از کودکان، تا حد زیادی نامرئی، نادرست و در همه جا (در هر نقطه ای) برقرار است.

تنها زمانی روند عضو گیری گروه‌های مسلح از کودکانِ بیگناه عیان می‌شود که به یک تراژدی تمام عیار تبدیل شده است. حداقل در جریان سه بمباران نیرو‌های دولتی علیه پایگاه‌های گروه‌های شورشی از سال ۲۰۱۹ تاکنون، شمار قابل توجهی از کودکان و نوجوانان که به طور غیرقانونی به عضویت گروه‌های مسلح درآمده اند، جان خود را از دست داده اند.

در این راستا، گروه شورشی موسوم به "فارک/FARC" که سال‌ها در خاک کلمبیا علیه دولت مرکزی این کشور جنگیده و در سال ۲۰۱۶ نیز با این دولت توافق صلح امضا کرده، حضوری فعال در استخدام "کودک-سربازان" دارد. شماری از افسران فارک در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸، از توافق صلح این گروه با دولت کلمبیا خارج و بار دیگر رویه‌های غیرقانونی خود نظیر تجارت مواد مخدر و قاچاق را از سرگرفتند. این گروه بار دیگر به نحو فعالی در مناطقی که به ط، ر سنتی در کنترل فارک بوده، فعال شده اند و در حال عضو گیری هستند.

بر اساس آمارها، در فاصله سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۶ (۲۰ سال)، ۱۸.۶۷۷ کودک به عضویت گروه فارک درآمده‌اند. فارک یک گروه متحد و منظم نیست و تبدلی به گروه‌های مختلف و بی نظمی شده که هرکدام دستورکار‌های خاص خود را دنبال می‌کنند.

بسیاری از شاهدان و افراد مطلع می‌گویند که شورشیان فارک، کودکان را بدون هرگونه آموزشی به میدان‌های جنگ می‌فرستند و عملا از آن‌ها به عنوان گوشتِ قربانی در راستای اهداف خود بهره کشی می‌کنند. برخی خانواده‌ها تنها در صورتی می‌فهمند که فرزندانشان توسط فارک به چه مناطقی اعزام شده اند که جسد آن‌ها را تحویل می‌گیرند. با توجه به شرایط اقتصادی خاص کودکانی که این گروه‌های شورشی استخدام می‌کنند، ارائه وعده‌هایی ساده نظیرِ: دادن غذا، حقوق و یا موتورسیکلت، کافی است تا آن‌ها فریب بخورند و خیلی راحت خطر عضویت در این گروه‌ها را نادیده بگیرند.

درست به همین دلیل است که یکی از معلمان کلمبیایی می‌گوید: وقتی شما از بچه‌ها می‌پرسید می‌خواهید چه کاره شوید، بخش قابل توجهی از آن‌ها می‌گویند که می‌خواهیم "شبه نظامی" شویم.

در این راستا، مسوولان مدرسه خانگیِ Educate the Streets می‌گویند که در طول سال، با دقت، کوچه و خیابان‌های اطراف خود را رصد می‌کنند و سعی می‌کنند تا جای ممکن بچه‌ها را وارد مدرسه خود کنند تا به جای به عضویت درآمدن آن‌ها توسط گروه‌های شورشی و مسلح، به آن‌ها آموزش دهند و این کودکان را در محیط آموزشی قرار دهند. این تنها شانس این کودکان است تا از این سرنوشت شوم دور شوند.

دولت کلمبیا به خوبی از روند وخیم سربازگیری گروه‌های مسلح از میان کودکان اطلاع دارد و اعلام کرده که قصد دارد فعالانه با این روند مقابله کرده و بجنگد. دولت کلمبیا تاکید داشته که روند عضویتِ سرباز-کودکان در گروه‌های مسلح شبه نظامی در بحبوحه پاندمی ویروس کرونا، افزایش قابل توجهی نیز داشته است. در این راستا، در فوریه سال جاری میلادی، "سازمان حراست از نهاد خانواده" و همچنین "دادستانی کلِ کلمبیا" اعلام کرده‌اند که تحقیقات گسترده‌ای را در دست انجام دارند تا دلایل اصلی این مساله را مورد بررسی و شناسایی قرار دهند.

با این همه، بسیاری بر این باورند که بسیاری از مقام‌های مسوول کلمبیایی یا به این موضوع بی تفاوتند و یا تعهد کافی به مخاطب قرار دادن آن را ندارند. کما اینکه اخیرا پس از بمباران یکی از پایگاه‌های گروه‌های شورشی در کلمبیا، وزیر دفاع این کشور "دیگو مُلانا آپونته" اینگونه استدلال کرد که "به محض اینکه کودکان در گروه‌های شورشی استخدام شوند، عملا درگیر ماشین جنگی شده اند و اهدافی مشروع تصور می‌شوند".

با این همه، برخی ناظران و تحلیلگران بر این باورند که دولت کلمبیا در بحبوحه پاندمی ویروس کرونا، بایستی دلایل زیربناییِ گرایش کودکان به سمت گروه‌های شبه نظامی را مخاطب قرار دهد و با بهبود وضعیت اقتصادی و فراهم کردن نیاز‌های اولیه زندگی و همچنین تامین فضای آموزشی مناسب برای آن‌ها و خانواده هایشان، موضوع را به صورت دقیق و عمیق مخاطب قرار دهد. در غیر اینصورت، نه تنها کلمبیا، بلکه بسیاری از کشور‌های دیگر جهان نیز با چالشِ افزایش عضویت سرباز-کودکان در گروه‌های مسلح، در بحبوحه پاندمی ویروس کرونا رو به رو خواهند شد».