در قزاقستان چه خبر است؟

یورونیوز: در پی شدت گرفتن اعتراض‌ها در قزاقستان که اغلب نقاط آن طی دو روز گذشته پس از اعلام افزایش قیمت سوخت دستخوش ناآرامی شده، وضعیت فوق‌العاده در این کشور برقرار شد.

بنا به گزارش خبرگزاری‌های بین المللی و رسانه‌های محلی، آلماتی، پایتخت پیشین و بزرگ‌ترین شهر قزاقستان به همراه یکی از استان‌های غربی که بیشترین ناآرامی‌ و خشونت در آن گزارش شده به فرمان «قاسم ژُمارت توکایف»، رئیس جمهوری این کشور به مدت دو هفته تحت وضعیت فوق‌العاده قرار خواهد گرفت.

بر اساس فرمان یاد شده، مقررات وضعیت اضطراری از ساعت ۱۱ شب اعمال و تا ۷ صبح بامداد روز بعد تداوم خواهد داشت و طی آن محدودیت‌های رفت و آمد و ممنوعیت برپایی هرگونه تجمع در نظر گرفته شده است.

رئیس جمهوری قزاقستان ساعاتی پیش از صدور این فرمان آنچه وی «فراخوان برای حمله به دفاتر دولتی و نظامی» خوانده بود را کاملا غیرقانونی توصیف و محکوم کرده بود.

وی در جریان یک نطق ویدیویی تاکید کرده بود که دولت سقوط نخواهد کرد و وی خواهان اعتماد متقابل و گفتگو با معترضان است.

این در حالیست که به گزارش رسانه‌های داخلی، رئیس جمهوری قراقستان سرانجام روز چهارشنبه تحت فشار اعتراضات دولت این کشور را منحل کرد.

فرمان منتشر شده در وب‌سایت ریاست جمهوری قزاقستان در روز چهارشنبه ۵ ژانویه (۱۵ دی) نشان می‌دهد که رئیس جمهور قاسم ژُمارت توکایف، استعفای دولت به ریاست نخست وزیر، عسکر مأمون را پذیرفته است. علیخان اسماعیلوف، معاون نخست وزیر تا زمان تشکیل کابینه جدید سرپرستی دولت را برعهده خواهد گرفت.

به گزارش رویترز، پلیس در آلماتی برای متفرق کردن تظاهرکنندگان از جلوگیری از هجوم صدها معترض به دفتر شهردار از گاز اشک آور و نارنجک‌های صوتی استفاده کرده است.

اشغال ساختمان شهرداری آلماتی

این در حالیست که تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی حکایت از آن دارد که صدها معترض صبح چهارشنبه با ورود به ساختمان شهرداری آلماتی، این مهم‌ترین مرکز اداری شهر را تصرف کرده اند. مقام‌های دولت قزاقستان می‌گویند دست‌کم ۲۰۰ نفر در جریان اعتراض‌های دیروز و امروز بازداشت شده اند.

واکنش روسیه به ناآرامی‌های قزاقستان؛ کرملین نسبت به مداخلات خارجی هشدار داد

وزارت امور خارجه روسیه روز چهارشنبه با انتشار بیانیه‌ای دولت و مخالفان در قزاقستان را به گفت‌وگو به جای شورش دعوت کرد. روسیه، طبیعتا بزرگ‌تری متحد این کشور آسیای میانه است.

وزارت امور خارجه روسیه در بیانیه خود آورده است: «ما طرفدار یک راه حل صلح‌آمیز در چارچوب حقوقی و قانون اساسی و بر مبنای گفت‌وگو هستیم. ما با شورش و خشونت در خیابان مخالفیم.»

از سوی دیگر دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین نیز روز چهارشنبه ضمن تاکید بر حل مسالمت آمیز اعتراض‌های جاری در قزاقستان و توانایی دولت این کشور برای مدیریت بحران، نسبت به هرگونه مدخله خارجی در این کشور هشدار داد.

«ریا نووستی»، خبرگزاری بین‌المللی روسیه با انتشار گزارشی در این خصوص به نقل از آقای پسکوف اعلام کرد که قزاقستان برای مقابله با اعتراض‌ها به افزایش قیمت سوخت که سبب استعفای دولت این کشور شد از مسکو درخواست کمک نکرده است.

روسیه به شدت نسبت به ناآرامی در جمهوری‌های شوروی سابق که آنها را بخشی از حوزه نفوذ خود می داند، حساس است و در گذشته غرب را به دامن زدن به ناآرامی و انقلاب در کشورهایی مانند گرجستان و اوکراین متهم کرده بود.

وزارت خارجه روسیه اعلام کرده که این کشور از نزدیک وضعیت همسایه جنوبی خود را زیر نظر گرفته و بر «عادی‌سازی اوضاع در سریع‌ترین شکل ممکن» تاکید دارد.

در بیانیه وزارت خارجه روسیه از ادبیات محتاطانه تری نسبت به سخنان توکایف استفاده شده بود، رئیس جمهوری قزاقستان پیش‌تر به صراحت عامل ناآرامی و خشونت‌ها در کشورش را تحریک کنندگان داخلی و خارجی معرفی کرده بود.

قاسم ژُمارت توکایف جانشین رهبر پیشین قزاقستان، نورسلطان نظربایف ۸۱ ساله است که از سال ۱۹۸۹ به مدت ۳۰ سال بر قزاقستان حکومت کرده و تا پایان دوره صدارت خود قدرت و نفوذش را حفظ کرده بود.

اعتراض‌ گسترده در قزاقستان ناشی از چیست؟

جنبش اخیر به دنبال اعتراض مردم خشمگین به افزایش بهای بنزین و پس از آن بهای گاز مورد نیاز خودروها پدیدار شد و از روز یکشنبه در چندین شهر بالا گرفت. تظاهرات در کشور استبدادی قزاقستان قانونا ممنوع بوده و این گونه تجمعات نادر است.

قزاقستان، این بزرگ‌ترین اقتصاد آسیای مرکزی در گذشته به نرخ‌های رشد دو رقمی عادت کرده بود، اما اخیرا از کاهش قیمت نفت و بحران اقتصادی در روسیه رنج می‌برد، دو عاملی که منجر به کاهش ارزش واحد پولش «تنگه» و تورم شدید شده است.

دو خبرنگار خبرگزاری فرانسه که روز سه‌شنبه شاهد تیراندازی پلیس برای متفرق کردن جمعیت در آلماتی بودند، شمار معترضان را حداقل ۵ هزار براورد کرده‌اند. آنها گفته‌اند که در آن شب پیام‌رسان‌های واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال در قزاقستان قطع شده‌اند.

نقطه آغاز اعتراضات روز یکشنبه پس از اعلام افزایش قیمت گاز مایع طبیعی، ال‌ان‌جی در شهر «ژانا ئوزَن» واقع در منطقه‌ای سرشار از منابع طبیعی در غرب کشور آغاز شد و سپس به شهر بزرگ دیگر منطقه یعنی آق‌داغ در ساحل دریای خزر گسترش یافت.

عصر روز سه‌شنبه، مقامات تلاش کردند ضمن موافقت با کاهش قیمت ال‌ان‌جی، وضعیت را آرام کنند و نرخ آن را در منطقه بحران‌زده ۵۰ تنگه (۰.۱ یورو) در هر لیتر اعلام کردند. بهای افزایش یافته قبلی که از ابتدای سال میلادی جاری اعمال شده بود، ۱۲۰ تنگه بود. اما این وعده کارساز نبود و معترضان خواستار گفتگو با رئیس جمهور شدند.

شهر «ژانا ئوزَن» در گذشته یک بار دیگر نیز صحنه مرگبارترین ناآرامی‌هایی بود که قزاقستان از زمان استقلال از اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ به خود دیده بود. در سال ۲۰۱۱ دست کم ۱۴ تن از کارگرانی که به شرایط کار و پایین بودن دستمزدشان در یک سایت نفتی در این منطقه راهپیمایی کرده بودند، در جریان سرکوب دولتی به دست نیروهای پلیس کشته شدند.

استان مین‌قشلاق که شهر «ژانا ئوزَن» در آن واقع شده است، به ال‌ان‌جی به عنوان منبع اصلی سوخت خودروها وابسته است. هر گونه افزایش قیمت این کالا منجر به افزایش قیمت محصولات غذایی می‌شود خود که از زمان شروع همه‌گیری ویروس کرونا در حال افزایش بوده است.