فیلم‌سازی تقوایی و بیضایی جدی است؟

خبرگزاری ایسنا: معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی در جدیدترین اظهارنظرش با بیان اینکه ناصر تقوایی هیچ درخواستی برای گرفتن پروانه ساخت نداشته است، درباره پروانه ساخت بهرام بیضایی هم گفت: ایشان برای ساخت «مقصد»، موافقت اصولی می‌گیرد.

چند ماه بعد از آنکه حجت‌الله ایوبی به صندلی ریاست سازمان سینمایی کشور تکیه زد، از فیلمسازان بزرگی مانند ناصر تقوایی، عباس کیارستمی، بهمن فرمان‌آرا، خسرو سینمایی و... دعوت کرد تا فیلمنامه‌ای به وزارت ارشاد ارائه کنند تا او امکان فیلمسازی آن‌ها در دوره جدید را فراهم کند.

پس از آن، دیگر در این‌باره صحبت نشد تا اینکه اواخر سال خبر رسید که بهمن فرمان‌آرا پس از ۸ سال دوباره پشت دوربین رفته است و می‌خواهد یک فیلم سینمایی را کارگردانی کند که سرانجام فیلم «دلم می‌خواد» را ساخت و چندی بعد هم خسرو سینایی دست به کار شد و در جنوب کشور فیلم سینمایی «جزیره رنگین» را جلوی دوربین برد.

اما به هر حال نام کارگردانان پیشکسوتی که سال‌ها فیلم نساخته بودند دوباره سر زبان‌ها بیفتد و نهایتا به آن‌جا رسید که خبر ارائه فیلمنامه به شورای پروانه ساخت توسط «ناصر تقوایی» و «بهرام بیضایی» به رسانه‌ها کشیده شد.

در ابتدا خبرهایی درباره ساخت فیلم توسط ناصر تقوایی با بازی هدیه تهرانی منتشر شد و خیلی‌ها از ساخت یک فیلم توسط کارگردان «ناخدا خورشید» پس از سال‌ها، صحبت می‌کردند اما این کارگردان در شب تقدیرش در خانه هنرمندان این موضوع را تلویحا رد کرد.

اما جدیدترین خبر درباره فیلمسازی تقوایی این است که او اساسا هیچ فیلمنامه‌ای به شورای پروانه ساخت سازمان سینمایی نداده است.

البته در این میان، این پرسش هم مطرح بود که آیا فیلم ناتمام «چای تلخ» و نارضایتی تهیه‌کننده آن از به نتیجه نرسیدن این پروژه مانعی برای دریافت پروانه ساخت توسط ناصر تقوایی نیست یا خیر؟

معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی در این‌باره به خبرنگار ایسنا گفت: «مورد به مورد این موضوع فرق دارد و در این زمینه یک قاعده کلی نداریم. طبیعتا در این مورد شورای پروانه ساخت تصمیم می‌گیرد و ممکن است در موارد مشابه به یک نفر پروانه ساخت داده شود و به فرد دیگر خیر اما در مورد آقای تقوایی، ایشان مشکلی برای دریافت پروانه ساخت ندارند.»

بحث درباره ساخت یک فیلم سینمایی توسط بهرام بیضایی در ایران هم توسط رییس سازمان سینمایی کلید زده شد.

او در روزهای برگزاری جشنواره فیلم فجر، از دریافت یک طرح سینمایی با نگارش بهرام بیضایی خبر داده و ابراز امیدواری کرده بود که وی در ایران فیلم بسازد.

ماجرا وقتی جدی‌تر شد که رسانه‌ها اعلام کردند، بیضایی فیلمنامه‌ی «مقصد» را برای دریافت پروانه ساخت به سازمان سینمایی ارائه داده است؛ غافل از آنکه ماجرای ارائه «مقصد» به وزارت ارشاد ماجرای جدیدی نیست.

این فیلمنامه سال‌های قبل به وزارت ارشاد ارائه شده بود اما هر بار تغییراتی بر آن اعمال می‌شد تا جایی که بیضایی در فروردین سال ۸۹ ناامیدی‌اش از ساخته شدن این فیلم را به صراحت بیان کرده بود.

او تصریح کرده بود که «فیلمنامه‌ی «مقصد» از هنگام نوشته‌شدن یعنی سال ۱۳۷۶ تاکنون‌ چندین‌بار برای دریافت مجوز ساخت به بنیاد فارابی و ارشاد رفته و همواره بی‌پاسخ مانده بود. سال گذشته رسما پروانه ساخت گرفت اما در مراجعه‌های بعدی به‌طور شفاهی یا غیر رسمی پرونده‌های پیشین بار دیگر باز شد و فهرستی از تغییرات شرط شد که تهیه‌کننده و من‌ را به این نتیجه رساند که ساخت «مقصد» عملا غیرممکن است، این به معنی انصراف من یا تهیه‌کننده نیست. ما حاضریم «مقصد» را دقیقا به همان صورت متنی که منتشر شده و رسما بدون قید و شرط پروانه گرفته بسازیم در صورتی که هردو اطمینان داشته باشیم درست به همان صورت روی پرده خواهد رفت».

اما آیا فیلمنامه «مقصد» با ارائه مجددش به شورای پروانه ساخت سازمان سینمایی دولت جدید به نتیجه‌ای رسیده است؟

محمد احسانی در این‌باره گفت: «آقای بیضایی درخواست‌شان برای ساخت «مقصد» را به سازمان سینمایی ارائه کردند و این فیلم‌نامه در دو جلسه از شورای پروانه ساخت بررسی شده است. نهایتا در جلسه تصمیم گرفته شد که موافقت اصولی به فیلمنامه «مقصد» داده شود».

حالا سوال اینجاست که صدور موافقت اصولی چه فرقی با صدور پروانه ساخت برای یک فیلم دارد؟

موافقت اصولی به آن معناست که شورای پروانه ساخت با کلیت طرح ارائه شده به آن‌ها موافقت کرده‌اند اما یکسری اصلاحات باید بر روی فیلمنامه انجام شده تا پس از آن پروانه ساخت صادر شود.

به عبارت دیگر، موافقت اصولی تنها برای آن است که فیلمساز بتواند مقدمات ساخت فیلمش را فراهم کند و در فاصله پیش‌تولید، فیلمنامه را در موارد اعلام شده به وی، اصلاح و مجددا به سازمان سینمایی ارائه دهد تا پروانه ساختش صادر شود و بتواند فیلم را جلوی دوربین ببرد.

البته معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی هم تاکید کرد که «قرار شده بود خبر موافقت اصولی به فیلمنامه بهرام بیضایی اعلام نشود تا با وی مذاکره شود که آیا تمایل دارد در این‌باره همکاری کنند یا خیر.»

با این حساب باید دید پاسخ بهرام بیضایی به موافقت اصولی چیست؟ او فیلم می‌سازد یا مانند چهار سال قبل تاکید می‌کند که تنها حاضر است فیلمنامه «مقصد» را بدون قید و شرط خاصی جلوی دوربین ببرد؟

البته در این میان هم خبرهای منتشر شد که یک کارگردان جوان قصد دارد،«مقصد» (فیلم‌نامه بیضایی) را بسازد، به هرحال باید منتظر ماند تا در ماههای آینده کدام یک از این خبرها به واقعیت می‌پیوندند.