بانوی آهنین آمریکا، مفتخر به پرچم‌داری دموکراسی

برترین‌ها: مادلین آلبرایت، سیاستمدار سرشناس آمریکایی در سن ۸۴ سالگی درگذشت. او در دولت بیل کلینتون نخست سفیر ایالات متحده در سازمان ملل بود و سپس به عنوان نخستین زن در رأس وزارت خارجه آمریکا قرار گرفت اما مادلین آلبرایت که بود؟

مادلین آلبرایت در سال ۱۹۳۷ در پراگ، پایتخت چکسلواکی سابق، به دنیا آمد و در سال ۱۹۳۹، کمتر از دو هفته پس از حمله آلمان نازی به این کشور، همراه با خانواده‌اش به انگلستان گریخت.

در حالی که خانواده او اصالتاً یهودی بودند، اما او به عنوان یک فرد کاتولیک بزرگ شد و تنها در زمان احراز پست وزارت خارجه در سال ۱۹۹۷ متوجه شد که سه تن از پدربزرگ و مادربزرگ‌های او در هولوکاست جان باخته‌اند.

خانم آلبرایت که از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۱ در سمت وزیر خارجه خدمت کرد، برای گسترش ناتو به سمت شرق در بلوک شوروی سابق تلاش زیادی کرد و به کارزار بمباران ناتو در سال ۱۹۹۹ برای توقف پاکسازی قومی در کوزوو کمک کرد.

او پیش از تصدی سمت وزارت خارجه، از سال ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۷ به عنوان سفیر ایالات متحده در سازمان ملل خدمت کرده بود.

آلبرایت به فاصله کوتاهی بعد از آنکه بیل کلینتون رئیس جمهور شد، به عنوان سفیر آمریکا در سازمان ملل انتخاب شد که اولین پست دیپلماتیک او بود.

در آن زمان، او بالاترین رتبه سیاسی زنان در تاریخ دولت ایالات متحده را داشت. با این حال، خانم آلبرایت به‌دلیل محل تولدش که در خارج از ایالات متحده بود در صف نامزدی برای ریاست‌جمهوری قرار نگرفت.

آلبرایت که اغلب از او به عنوان "پرچم‌دار دمکراسی" یاد می شود نقش مهمی در پایان دادن به پاکسازی قومی در کوزوو داشت.

باراک اوباما، رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا، در سال ۲۰۱۲ مدال آزادی را که بالاترین افتخار غیرنظامی خانم آلبرایت بود، به او اعطا کرد و گفت که زندگی وی الهام‌بخش همه آمریکایی‌ها بود.

از مادلین آلبرایت به عنوان فردی صریح‌اللهجه یاد می‌شود. او پس از پایان دوره وزارتش، از جورج دبلیو بوش به‌دلیل استفاده از «زور» به جای تقویت دیپلماسی انتقاد کرد و گفت که بوش رهبران میانه‌رو عرب را رانده و پتانسیلی برای ایجاد شکافی خطرناک با متحدان اروپایی ایجاد کرده است.

برخی از منتقدان عملیات بمباران ناتو در آن دوران را "جنگ آلبرایت" می خواندند.

او در آن زمان گفت: "من مسئولیت کامل (این سیاست) را به عهده می گیریم... مسئولیت کامل این باور که برای ما حیاتی بود دست روی دست نگذاریم و شاهد باشیم میلوسویچ نقشه هایش را عملی می کند. ما نمی توانیم تماشاگر جنایت علیه بشریت باشیم."

کوزوو در نهایت در سال ۲۰۰۸ یعنی ۹ سال بعد از مداخله ناتو از صربستان اعلام استقلال کرد.

ویوسا عثمانی، رئیس جمهور کوزوو، گفت که کشورش یک "دوست بی‌همتا" را از دست داده و "خدمات او به آزادی و دمکراسی ما هرگز فراموش نخواهد شد."

مادلین آلبرایت همچنین بر ضرورت دستیابی به «زمینه‌های مشترک» بین ایران و آمریکا تاکید داشت و در فروردین ۸۷ جزو پنج وزیر خارجه سابق آمریکا بود که از رئیس‌جمهوری آینده این کشور خواستند تا بدون پیش‌شرط با ایران وارد مذاکره شود.

مادلین آلبرایت در سال ۲۰۰۰، به نقش آمریکا در «کودتای ۲۸ مرداد» و سرنگونی دولت محمد مصدق اشاره و از این رویداد و پیامدهای آن برای مناسبات آمریکا و ایران ابراز تاسف کرد.

او اولین مقام رسمی آمریکایی بود که ۲۶ اسفند ۱۳۷۸ به نقش ایالات متحده در سقوط دولت دکتر محمد مصدق اذعان کرد: «در سال ۱۹۵۳، آمریکا نقش بارزی در سرنگونی نخست‌وزیر مردمی ایران، یعنی دکتر محمد مصدق داشت. دولت آیزنهاور در آن زمان چنین می‌پنداشت که اعمالش به دلایل استراتژیک موجه است. اما این کودتا، آشکارا به تحول سیاسی ایران ضربه وارد کرد و اکنون می‌توان به سادگی دریافت که چرا بسیاری از ایرانیان از این دخالت آمریکا در امور داخلی‌شان خشمگین هستند.»

مادلین آلبرایت خاطرات خود را در قالب کتابی به نام «به جهنم و جاهای دیگر» منتشر کرده است که این کتاب به فارسی نیز ترجمه و چاپ شده است.

خانواده اش در بیانیه ای مرگ او در اثر سرطان را تایید کرد.

جو بایدن رئیس جمهور آمریکا و همچنین روسای جمهور سابق آمریکا بیل کلینتون، جورج بوش و باراک اوباما به او ادای احترام کرده اند.

در بیانیه بیل و هیلاری کلینتون - که بعد از خانم آلبرایت وزیر خارجه شد - آمده است: "کمتر پیش می آید که خصوصیات رهبری یک فرد این اندازه با نیازهای زمانه سازگار باشد. چون او بنا به تجربه شخصی می دانست که سیاست های آمریکا چقدر می تواند بر زندگی مردم در اطراف جهان تاثیر بگذارد. او پست وزارت خارجه را یک وظیفه و یک فرصت می دانست."

ینس استولتنبرگ دبیرکل ناتو گفت که آلبرایت یک "نیروی پیش برنده برای آزادی" و "پرچم‌دار صریح اللهجه ناتو" بود.

جورج بوش رئیس جمهور سابق آمریکا گفت که خانم آلبرایت "به شخصه اهمیت جوامع آزاد برای صلح در جهان را درک می کرد."

لیز تراس، وزیر خارجه بریتانیا، در توییتی نوشت که جهان "باید بیش از هر زمان از ارزش های آلبرایت دفاع کند."

او یک ماه قبل از مرگش در سرمقاله ای در نیویورک تایمز ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه را هدف انتقاد قرار داد.

او نوشت: "اوکراین مستحق حاکمیت ملی است، حالا همسایه اش هر که می خواهد باشد. در عصر نوین، کشورهای بزرگ این موضوع را می پذیرند، و آقای پوتین هم باید چنین کند."