گزارش گزارشگر ویژه سازمان ملل از ایران

دیده‌بان ایران: «آلنا دوهان» در پایان سفر ۱۱ روزه خود به ایران با هدف بررسی اثر تحریم‎های یکجانبه بر بهره مندی از حقوق بشر در چارچوب تحریم‎های یکجانبه اعمال شده بر کشورمان، نشست خبری با حضور خبرنگاران و نمایندگان رسانه های مختلف داخلی و خارجی برگزار کرد.

«کاظم غریب آبادی»، معاون امور بین الملل قوه قضائیه و دبیر ستاد حقوق بشر پیشتر در تشریح برنامه‌های سفر «آلنا دوهان»، گزارشگر ویژه سازمان ملل به ایران، گفته بود «سفر گزارشگر ویژه فرصتی است برای آشنایی وی با تاثیر مخرب تحریم‌ها بر مردم ایران.»

وی اظهار داشت: «پیرو درخواست گزارشگر ویژه برای سفر به ایران و پذیرش این درخواست از سوی ما، خانم دوهان از تاریخ ۱۸ اردیبهشت، سفری ۱۱ روزه به جمهوری اسلامی ایران خواهد داشت.»

معاون امور بین الملل قوه قضائیه همچنین گفته بود «ماموریت اصلی خانم دوهان، بررسی آثار منفی اقدامات قهری یکجانبه بر بهره مندی مردم از حقوق بشر است و در این راستا، دیدارهای مختلفی را با نمایندگاه دستگاه های دولتی، بخش خصوصی و سازمان های غیردولتی انجام خواهد داد؛ گزارشگر ویژه همچنین از برخی مراکز نیز بازدید به عمل خواهد آورد.»

لازم به توضیح است شورای حقوق بشر سازمان ملل در سال ۲۰۱۴ سازوکار گزارشگر ویژه بررسی آثار منفی اقدامات قهری یکجانبه بر بهره مندی افراد از حقوق بشر را طی قطعنامه به تصویب رساند؛ کشورهای غربی هر سال به این قطعنامه رای مخالفت می‎دهند.

آغاز نشست مطبوعاتی «آلنا دوهان» گزارشگر ویژه سازمان ملل

«آلنا دوهان»، در آغاز سخنانش با اشاره به اینکه آمریکا تحریم‎های یکجانبه‎ای را علیه ایران اعمال کرده، افزود: تحریم‎های یکجانبه باعث نقض حقوق بشر می‎شود.

اهداف سفر گزارشگر سازمان ملل به ایران

«دوهان»، افزود «سفر من به جمهوری اسلامی ایران از هشتم تا ۱۸ ماه می ۲۰۲۲ با هدف جمع آوری اطلاعات درباره تاثیر تحریم‎های یکجانبه بر بهره مندی این کشور از حقوق بشر انجام شد.»

گزارشگر سازمان ملل در بخش دیگری اظهار داشت که ایران در بازه زمانی طولانی مدتی هدف تحریم‎های یکجانبه بوده است و آمریکا به ویژه ایران را با هدف ایزوله کردن این کشور از عرصه های بین المللی، هدف تحریم‎های اقتصادی و مالی قرار داده است.

او گفت : در جریان این سفر ۱۲ روزه با تعدادی از نمایندگان دولت و اعضای آن، نمایندگان بخش بهداشت و سلامت، خیرین، نمایندگان نهادهای مدنی، کنش‌گران حقوق بشر، کسب و کار و.. جلساتی داشتم.

تاریخ انتشار گزارش درباره آثار تحریم‎ها بر ایران

وی ادامه داد «امروز گزارش اولیه خود را در این باره ارائه می‎دهم و گزارش نهایی به شورای حقوق بشر سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۲ ارائه می‎شود.»

قدردانی از دولت و ستاد حقوق بشر

گزارشگر سازمان ملل همچنین گفت «از دولت ایران و ستاد حقوق بشر برای تسهیل این سفر تشکر می‎کنم؛ همچنین از تمامی سازمان‎ها، اعضای دانشگاه‎ها و کسب و کارها که از این سفر حمایت کردند، تشکر می‎کنم.»

تشریح تاثیر تحریم‎های یکجانبه آمریکا و غرب

«دوهان»، با بیان اینکه با تحریم‎ها موضوع تحصیل فرزندان پناهندگان و تامین سلامت آنها نیز تحت تاثیر قرار می گیرد، اظهار داشت «وقتی درآمد دولت بر اثر تحریم‎ها کم شده و نتواند صادرات انجام بدهد، موضوع های وابسته به این درآمدها متاسفانه آسیب می بینند.»

«آلنا دوهان»، افزود «تحریم‎ها باعث می‎شوند تا بخشی از خدمات نیز آسیب ببینند؛ مثلا در بحث صنایع دستی گفته می‎شود که ۹۰ درصد تولیدات صادر می‎شدند و اکنون این موضوع مورد آسیب قرار گرفته است.»

وی ادامه داد «برخی از خدماتی که به اتباع خارجی ارائه می‎شد بر اثر تحریم‎ها دچار مشکل شده، صنعت گردشگری دچار مشکل شده و فعالیت بانک‎ها به مشکل خورده است.»

گزارشگر سازمان ملل در بخش دیگری با اشاره به اینکه تاثیر تحریم‎ها بر اقتصاد و همه مردم خواهد بود، گفت «من در گزارش کتبی، جزئیات را گفته‎ام و جزئیات بیشتر در گزارش نهایی به شورای حقوق بشر آمده است.»

واکنش به برخی فضاسازی‎ها

«دوهان»، در بخش دیگری از این نشست خبری درباره برخی فضاسازی‎ها درباره سفر وی به ایران، گفت «پیش از سفر من به ایران جریانی ایجاد شد که خواستار عدم سفر من به ایران بود؛ این جریان درصدد بود برای سفر من پیش شرط هایی تعیین کند؛ حتی دبیرکل سازمان ملل هم این موضوع را مطرح کردند که این موارد نباید بر سفر من تاثیری بگذارد.»

وی تاکید کرد «در واقع تجربه من نشان می‎دهد که کشورهای تحمیل کننده تحریم، مخالف اصلی سفرهای من هستند.»

تحریم‎ها ناقض حقوق بین الملل هستند

گزارشگر ویژه سازمان ملل در بخش دیگری افزود «تاثیر این تحریم‎ها وحشتناک بوده و آمار و ارقامی که من جمع کردم برای سفیر کشور اعمال کننده تحریم در کشور میزبان حیرت برانگیز بود؛ واقعیت این است که تاثیر این تحریم ها ناقض حقوق بین الملل است؛ من کارم را به مسائل سیاسی پیوند نمی‌‎دهم؛ من در جریان هستم که ایرانیانی که خارج از این کشور زندگی می‎کنند نیز تحت تاثیر این تحریم‎ها قرار گرفته‎اند؛ تحریم اعمال شده علیه یک دو.لت نباید تا این حد گسترش پیدا کند؛ حتی اتباع دیگر کشورهای حاضر در کشور تحت تحریم به عنوان پناهنده تحت تاثیر قرار می‎گیرند.»

تاثیر تحریم‎ها بر بیماران خاص و داروها

«آلنا دوهان»، تاکید کرد «حتی بیماران خاص و داروهای خاص تحت تاثیر این تحریم‎ها قرار می گیرند؛ چرا باید بیماران نیازمند به داروهای خاص هدف تحریم‎ها قرار بگیرند؟»

تهیه گزارش درباره وضعیت کشورهای تحت تحریم

وی در بخش دیگری گفت «می‎توان گزارش‎هایی را که درباره آثار تحریم‎ها تهیه کرده‎ام، منتشر کنم و توجه جهانی را به این موضوع های حقوق بشری جلب کنم؛ متاسفانه هنوز چارچوب مشخصی برای اعمال تحریم های سازمان ملل و شورای امنیت وجود ندارد؛ بنابراین تهیه گزارش از وضعیت کشورهای تحت تحریم در این مسیر مفید است؛ هرچند اقدام‎هایی برای تهیه چارچوب‎های مذکور انجام شده است.»

بررسی تحریم‎های یکجانبه و ثانویه

گزارشگر سازمان ملل همچنین در بخش دیگری اظهار داشت «در مورد تاثیر احتمالی گزارش، باید بگویم که متاسفانه نمی‎توانم تاثیری مستقیم در موضوع تحریم‎های یکجانبه داشته باشم؛ من وظیفه دارم با ارائه مستندات و صحبت درباره این موضوع، آن را روشن کنم؛ اگر بتوانیم تحریم‎ها را وارد چارچوب قوانین بین الملل کنیم، کار مهمی انجام داده‎ایم؛ ما باید چارچوبی برای رسیدگی به تحریم های ثانویه ایجاد کنیم؛ به خاطر تحریم های ثانویه شرکت ها از تجارت با کشورهای هدف منصرف می‎شوند؛ در واقع مسئولیت من این است که این موضوع ها را مطرح و آگاهی ایجاد کنم.»

میزان خسارات ناشی از تحریم‎ها

«دوهان»، در بخش دیگری از این نشست خبری گفت «تعیین میزان خسارات وارد شده از تحریم‎ها یک کار فنی است؛ خود دولت‎ها بهترین منبع برای چنین برآوردی هستند؛ رویکرد من این است که دولت‎ها این آمار را جمع آوری و به جامعه بین المللی ارائه کنند.»

تاثیر تحریم‎ها بر کودکان

«آلنا دوهان»، همچنین با اشاره به اینکه مشاهده کودکان بیماری که رنج می‎برند یا والدینی که امکان تامین داروی آن‎ها را نداشتند برای من بسیار ناراحت کننده و تاثیر گذار بود، افزود «این قسمت از سفر من را بیشتر تحت تاثیر قرار داد.»

واکنش به خط خبری بنگاه‎ خبرپراکنی بی بی سی و رویترز

وی تاکید کرد «وظیفه من این است که غیرقانونی بودن تحریم‎های یکجانبه را بررسی کنم و ماموریت من محدود به همین امر است؛ نگاه به تحریم‎های یکجانبه سیاسی است؛ رسانه هایی مانند بی بی سی و رویترز می‎گویند که این تحریم‎ها آسیبی به حقوق بشر نمی‎زنند اما متاسفانه آسیب‎ های مذکور مورد چشم پوشی قرار می گیرند.»

تاثیر تحریم‎ها بر بیماران پروانه‎ای

گزارشگر ویژه سازمان ملل در بخش دیگری ضمن اشاره به پیامدهای تحریم‎های یکجانبه مانند تاثیر آن بر بیماران پروانه‎ای، ابراز امیدواری کرد که گزارش‎های وی و همکارانش و تلاش کشورهای هدف تحریم‎های یکجانبه به تغییر شرایط در این باره منجر شود.

انتقاد از تاثیر تحریم‎ها بر موضوعات دانشگاهی

«آلنا دوهان»، در بخش دیگری با بیان اینکه در مورد تاثیر تحریم‎ها بر دانشگاهیان گزارش‎هایی به دستم رسیده، گفت «ژورنال‎های بین المللی به دلیل تحریم‎ها مقالات ایران را رد می‎کنند.»

وی همچنین درباره تحریم‎های ثانویه باید به جامعیت و اجرای آنها اشاره کرد.

«آلنا دوهان»، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امر بررسی آثار منفی اقدامات قهری یک‌جانبه در پاسخ به سوال خبرگزاری میزان مبنی بر اینکه چه سازوکار بین المللی می‎توان یافت تا وضع کنندگان تحریم ها را مورد تعقیب قضایی قرار داد و به نظر شما این گونه تحریم‎ها چه تاثیری بر صلح بین المللی دارند، گفت: در مورد مکانیسم بین المللی علیه وضع کنندگان تحریم های بین المللی می توان به نهادهای حقوقی اشاره کرد؛ به عنوان مثال ایران پرونده‎ای در دیوان بین المللی دادگستری مطرح کرده است؛ در مورد تاثیر تحریم ها بر صلح بین المللی نیز باید بگویم که تحریم های یکجانبه تاثیر زیادی بر بحث صلح بین المللی داشتند؛ من از ایران نمونه نمی آورم بلکه به صورت کلی تر می‎گویم به دلیل مسائل اقتصادی مهاجرت افزایش می یابد، فقر در میان افراد گسترش می یابد و تهدیدهای امنیتی افزایش می یابند؛ در برخی موارد سازمان های تروریستی نیز از این شرایط استفاده می کنند؛ ابزارهای اصلی برای پیشگیری از تروریسم بین المللی به دلیل تحریم های یکجانبه در دسترس نخواهند بود.»