دخل و خرج یک کارگر در عصر کریم خان زند

خبرفوری: کارگر ساده عصر کریم خان، یعنی کسی که کمترین دستمزد را می گرفت و روزانه حدود ۳۰۰ دینار درآمد داشت، می‌توانست از پس تامین هزینه زندگی خود در صورت کار کردن بر آید.

آیا تا کنون به این فکر کرده اید که یک کارگر در زمان قدیم مثلا در عصر ناصر الدین شاه یا آقا محمد خان یا پیش از آن چگونه زندگی می‌کرده است؟ آیا به این اندیشیده اید که قیمت مرغ و گوشت و میوه و برنج و ملک در اعصار گذشته چگونه بوده است؟

در اسناد تاریخی رومی معمولا جزئیات زندگی در اعصار گوناگون ذکر شده است اما اسناد تاریخی فارسی معمولا از این جزئیات خالی است. با این حال، برخی مورخان به این جزئیات پرداخته اند. رستم الحکما در کتاب خود رستم التواریخ قیمت اجناس گوناگون و حقوق کارگران در عصر زندیه و قاجاریه را ذکر کرده است.

بد نیست در این گزارش مروری بر وضع زندگی اقشار متوسط و کارگر جامعه در عصر کریم خان زند داشته باشیم.

به‌خوبی می‌توان دریافت که حاکم زند توانست ایران را پس از یک دوره آشوب نظم داده و مجددا آن را به ثبات برساند.

بسیاری عصر کریم خان را دوره ثبات سیاسی ایران می دانند. مع الوصف، باید به این توجه کرد که وضعیت اقتصادی در این دوره نیز بسیار رونق داشته است. رستم الحکما جزئیات خوبی را در این زمینه ذکر کرده است.

در کتاب رستم التواریخ دستمزد روزانه یک کارگر ساده در ابتدای عصر قاجار و عصر کریم خان زند برابر با ۳۰۰ دینار یعنی یک سوم قران بوده است.

در آن دوره، درآمد یک فرماندار یا حاکم، سالانه ۱۰۰ تومان بود. هر تومان برابر با ۱۰قران بود و هر تومان طلا نیز برابر با ۱۰هزار دینار می شد. اما نباید فراموش کرد که کارگر ساده آن روز، یعنی کسی که کمترین دستمزد را می گرفت و روزانه حدود ۳۰۰دینار درآمد داشت، می‌توانست از پس تامین هزینه زندگی خود در صورت کار کردن بر آید.

در جدول زیر قیمت کالاهای اصلی در دوره کریم خان زند ذکر شده است. اگر حقوق یک کارگر در آن عصر را روزانه ۳۰۰ دینار بدانیم و هر تومان را هم ۱۰هزار دینار بدانیم، خود مقایسه کنید که وضعیت زندگی یک کارگر ساده در آن عصر چگونه بوده است.