۴ نکته درباره یک عکس جنجالی و عواقب آن

رضا غبیشاوی در عصر ایران نوشت: انتشار عکس هایی از مصاحبه وزیر ارتباطات با خبرنگار خانم شبکه روسی در مسکو، جنجالی شده است. خانم خبرنگار در کادر، حجاب کامل بر سر دارد اما در خارج از کادر، خانم دیگری بدون حجاب نشسته است. جنجال از آن جایی ناشی می شود که حجاب تنها برای داخل کادر الزامی بوده و نه خارج از کادر.

به دنبال این اتفاق، هنوز وزارت ارتباطات یا وزیر توضیحی ارائه نکرده اما ناگهان مدیر روابط عمومی وزارت ارتباطات (مهدی سالم) بدون هیچ توضیحی برکنار شد تا جایی که این برکناری به این عکس جنجالی مرتبط شده است.

۱- جای خالی اطلاع رسانی درباره برکناری رئیس مرکز اطلاع رسانی

درباره برکناری توضیح داده نشده است. تغییر مدیر "مرکز اطلاع رسانی و روابط عمومی"، نیازمند "اطلاع رسانی" است.

اینکه چرا این تغییر انجام شد؟ چرا به صورت ناگهانی انجام شد؟ چرا و چگونه یک مقام برکنار و مقام جدید منصوب شد؟ آیا این برکناری با انتقادات اخیر از عملکرد این وزارتخانه و شخص وزیر ارتباط دارد؟ آیا این انتقاد با انتشار عکس جنجالی ارتباط دارد؟

نکته اینکه مدیر برکنار شده را نمی شناسم و هیچ ارتباطی هم با او ندارم و حتی بارها با مواضع وی نیز مخالفت کرده ام اما سوال اینجاست سازمانی که مسوولیت "اطلاع رسانی" درباره عملکرد و فعالیت یک وزارتخانه و مسوولان آن و از جمله وزیر است؛ خود نیازمند اطلاع رسانی و شفاف سازی درباره سرنوشت مدیر خود است.

نمی توان در تاریکی، برکناری و انتصاب انجام داد و هیچ اطلاع رسانی به مردم نداشت. نمی توان در راس وزارت "ارتباطات" حضور داشت و رئیس مرکز "اطلاع رسانی" را برکنار کرد بدون اینکه "اطلاع رسانی" در این باره داشت و خلاف "ارتباطات" عملکرد داشت و تنها به انتشار یک متن انتصاب رسمی اکتفا کرد.

وقتی قرار نیست توضیحی ارائه شود چه نیازی به روابط عمومی و صرف این همه هزینه و پول و امکانات و انرژی است؟ وزارت ارتباطات و وزیر و مسوولان وزارتخانه به کارهای خود برسند و مردم و خبرنگاران هم سعی می کنند با حدس و گمان و شایعه از اتفاقات وزارت ارتباطات، مطلع شوند.

عکس - مصاحبه وزیر ارتباطات (عیسی زارع پور) با خبرنگار شبکه آر تی روسیه در مسکو - ابتدا عکس اول به صورت رسمی منتشر و سپس عکس دوم در شبکه های اجتماعی بازنشر شد.

2- آیا برکناری با افشای عکس مصاحبه وزیر در مسکو مرتبط است؟

اگر بله اولا چرا وزیر درباره این عکس توضیح نمی دهد؟ ثانیا ایا مدیر روابط عمومی برکنار شد چون نتوانست مخفی کاری کند یا مخفی کاری موفقیت آمیز نبود؟

اگر مرتبط است یعنی اتفاق بدی افتاده است؟ این اتفاق بد چیست؟ این است که مردم و افکار عمومی از واقعیت ها مطلع شده اند ولو در حد یک عکس و جزئیات یک مصاحبه؟ یا اینکه حضور خانم بدون حجاب در چند متری وزیر اتفاق بدی است؟ یا اینکه افشای دوگانگی در مصاحبه وزیر با خبرنگاران خارجی اتفاق بدی است؟ اینکه وزیر خواسته بود برای بینندگان خود نشان دهد خبرنگار خارجی حجاب اسلامی کامل دارد اما انتشار عکس بزرگتر و کامل تر و شفاف تر نشان داد این حجاب اسلامی ساختگی و جعلی است چرا که در خارج از کادر تلویزیونی خانم بدون حجاب قرار دارد.

در این صورت چرا وزیر درباره این اتفاق توضیح نمی دهد؟ اگر این عکس مصداق دوگانگی است چرا وزیر عذرخواهی نمی کند؟

آنچه این عکس را جنجالی و بسیای را عصبانی کرد این بود که به نظر می رسد و احتمالا درباره حجاب نوعی صحنه آرایی انجام شده تا بینندگان مصاحبه در ایران، فکر کنند خبرنگار خارجی، حجاب داشته اما انتشار عکس با کادر بزرگتر نشان داد این گونه نیست و در خارج از کادر مصاحبه، خانم بی حجاب هم حضور دارد. این تصویر نوعی صحنه سازی و صحنه آرایی را در ذهن مخاطب ایجاد می کند.

ضمن اینکه همزمانی این عکس با شدت گرفتن گشت ارشاد و گیر دادن به لباس و روسری دختران و زنان در ایران از یک سو و  اعمال قفل کودک بر جستجوی گوگل برای کاربران ایرانی از سوی دیگر، بر جنجالیت عکس، افزود.

عکس - حکم انتصاب سرپرست برای مدیریت روابط عمومی وزارت ارتباطات و اعلام برکناری مدیر قبلی

 اگر وزیر نسبت به حجاب زنان در دیدارهای دوجانبه یا هنگام مصاحبه حساسیت دارد چگونه است که دو زن با حجاب و بی حجاب درمحل مصاحبه حضور دارند؟ اگر این حساسیت وجود دارد چرا وزیر به خارج از کشور سفر می کند؟ آیا در سفرهای خارجی و در دیدار با مقامات خارجی، همه خانم ها را موظف می کنند روسری به سر و شلوار به پا کنند؟

عکس جنجالی مصاحبه وزیر ارتباطات با خبرنگار روسی، مرا به یاد خاطره ای از سفر به مسکو در شهریور 93 انداخت. بعد از نشست خبری ظریف و لاوروف وزیران خارجه ایران و روسیه، خبرنگار خانم شبکه پرس تی وی صداوسیما که مانند بقیه خبرنگاران روس و خارجی، بدون حجاب بود؛ برای ارائه گزارش مقابل دوربین رفت اما قبل از آن، روسری کوچکی به سر کرد؛ دو ساق بند مشکی به دست کرد و ساق دستان خود را تا مچ کاملا پوشاند.

سپس مقابل دوربین قرار گرفت و گزارش ارائه کرد. بعد از گزارش هم روسری را برداشت و ساق های مشکی را هم از دستانش کند و تمام.

گزارشگران زن شبکه پرس تی وی و العالم (دو شبکه خبری انگلیسی زبان و عربی زبان صداوسیما) با حجاب مقابل دوربین حاضر می شوند اما بخشی از آنها واقعا محجبه هستند و برخی دیگر محجبه نیستند بلکه تنها مقابل دوربین و هنگام تهیه گزارش، حجاب بر سر می کنند یعنی تنها برای مدیران شبکه حجاب به سر می کنند نه به دلیل اعتقاد واقعی ذهنی به حجاب اسلامی و نوعی صحنه آرایی برقرار است.

3- جایگاه روابط عمومی کجاست؟

این اتفاق جایگاه واقعی روابط عمومی را در سازمان های دولتی نشان داد. آیا قرار است روابط عمومی با پنهان کاری، واقعیت ها را مخفی کند یا اینکه واقعیت های خوب و بد، مثبت و منفی را برای مخاطبان اطلاع رسانی کند؟

4- اصول حرفه ای در مصاحبه

 - آیا خبرنگار خارجی خانم در گفتگو با مقام مسوول ایران باید حجاب داشته باشد؟ خیر. هیچ الزامی برای این موضوع نیست. وقتی خبرنگاران خارجی خانم به ایران سفر می کنند آنها و اعضای خانم کادر پشتیبانی، به دلیل شرایط ایران، حجاب دارند.

از جمله می توان به مصاحبه های پرشمار خبرنگاران خارجی خانم با مقامات ایرانی در تهران اشاره کرد که شاید مصاحبه کریستین امان پور خبرنگار ایرانی – امریکایی سی ان ان با سیدمحمد خاتمی رئیس جمهوری در سال 76 اشاره کرد که بیش از همه در ذهن ها باقی مانده است.

عکس - مصاحبه کریستین امانپور خبرنگار ایرانی - امریکایی شبکه سی ان ان با سه رئیس جمهور ایران در نیویورک 

روسای جمهوری و وزیران خارجه ایران هم در سفرهای سه دهه اخیر به نیویورک آمریکا برای حضور در نشست سازمان ملل متحد، مشتری دائمی خبرنگاران و رسانه های امریکایی بودند. در این مواقع هم معمولا خبرنگاران خانم با اینکه در هتل محل اقامت مسوولان ایرانی حاضر می شوند اما حجاب و روسری ندارند.

همین خانم امان پور با سیدمحمد خاتمی، احمدی نژاد و روحانی در مقام رئیس جمهوری و به هنگام سفر آنها به نیویورک مصاحبه داشته و در هیچ کدام هم حجاب یا روسری به سر نداشت.

 – مصاحبه کننده و مصاحبه شونده براساس شرایط، می توانند برای یکدیگر شرط تعیین کنند یا درخواستی را مطرح کند و طرف مقابل مخیر به پذیرش یا رد شرط یا خواسته است. مثلا مصاحبه شونده می تواند انجام مصاحبه را به داشتن حجاب یا روسری مصاحبه کننده خانم منوط کند و طرف مقابل هم مخیر به قبول یا رد آن است.