هواپیمایی‌ که سقوط کرد چه بود؟

مجله مهر- عطیه همتی: سقوط مرگبار هواپیمای تهران- طبس، امروز بیش از 50 کشته و زخمی برجای گذاشت. اما هواپیمایی که سقوط کرد از کدام نوع هواپیماها بود و آیا پیش از این هم سابقه سقوط داشته است؟

دومین سقوط در6 سال. این، کارنامه هواپیمای ایران140 در سوانح هوایی ایران است. هواپیمایی که یکشنبه 19 مرداد ساعت 9:23 دقیقه از ترمینال 4 فرودگاه مهرآباد به مقصد طبس پرواز کرده و بعد از دقایقی حوالی فرودگاه مهرآباد سقوط کرد. این سانحه، منجر به کشه شدن 48 نفر شامل 8 کودک و زخمی شدن 3 نفر شد تا اتفاق دلخراش دیگری در آسمان ایران رقم بزند.


این دومین بار است که خبر سقوط هواپیمای ایران ۱۴۰ در رسانه ها منتشر می شود. پیش از این در بهمن ۱۳۸۷ هواپیمای مسافربری ایران ۱۴۰ دیگری در حوالی فرودگاه شاهین شهر اصفهان سقوط کرد و تمامی پنج سرنشین هواپیما جان باختند. سرنشینان این هواپیما شامل یک استاد خلبان و ۴ خلبان در حال آموزش، در حال دیدن دوره آموزشی بودند که متاسفانه این سانحه رخ داد.



هرچند در دی‌ماه ۱۳۸۲ نیز یک هواپیمای دوموتوره آنتونوف ۱۴۰ هم که ایران ۱۴۰ از آن الگوبرداری شده بود، در حالی‌که از اوکراین عازم اصفهان بود تا به جشن اولین پرواز نمونه ایرانی‌اش برسد،در اصفهان سقوط کرد و باعث مرگ حدود ۴۰ کارمند و مهندس اوکراینی شد تا مسافران این پرواز، هیچ‌گاه به این جشن نرسند.

ایران ۱۴۰ اولین و تنها هواپیمای تولید داخل است که هنوز استفاده از آن در خطوط هواپیمایی جا نیفتاده است. اما هم اکنون شرکت های هواپیمایی ایران ایرتورز، هواپیمایی سفیران و هواپیمایی هسا از این نوع هواپیما استفاده می کنند.

ایران ۱۴۰ ازکجا آمد؟

در سال ۱۹۹۶ شرکت هواپیماسازی «آنتونوف» در اوکراین با شرکت هواپیماسازی «هسا» در ایران قراردادی امضا کرد. به موجب این قرارداد، ایران مجوز تولید هواپیمای «آنتونوف ۱۴۰» را با نام « ایران ۱۴۰» در داخل کشور و در استان اصفهان کسب کرد و در سال ۱۳۸۷، تولید این هواپیما را با ۱۲ فروند آغاز کرد.


ایران ۱۴۰ حدود ۵۰ نفر ظرفیت دارد و دو ملخی است. این هواپیما گونه ارتقا یافته هواپیمای آنتونوف۱۴۰ اوکراینی است. از این هواپیما برای مسیرهای طولانی استفاده نمی شود. یکی از اهداف تولید این هواپیما، استفاده از آن برای گشت زنی دریایی بود. نسل جدید این هواپیما بعدها با نام « ایران ۱۴۱» نیز ساخته شد.

اولین سقوط در اولین پرواز

«منوچهر منطقی» رئیس سازمان صنایع هوایی کشور آبان ۱۳۹۲ درباره هواپیماهای ایران ۱۴۱ به خبرگزاری مهر گفته بود: « ایران ۱۴۱» در کلاس هواپیماهای مسافربری داخل شهری طراحی شده است از این رو این هواپیما پروازهای کمتر از یک ساعت را انجام می‌دهد.» منطقی همچنین از کاربردی شدن در خطوط هواپیمایی کشور خبرداده بود و گفته بود:«این هواپیما با استقبال های خوبی مواجه شده است.»

نکته ای که البته حالا توسط یک عضو کمیسیون عمران مجلس تکذیب شده است. «مهرداد لاهوتی» عضو کمیسیون عمرانی مجلس بعد از سانحه هوایی امروز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر گفته: «اولین فروند از این هواپیما در اصفهان در پرواز آزمایشی سقوط کرده بود واعضای کمیسیون در جریان بازدید مراحل ساخت این هواپیما نگرانی خود را اعلام کرده بودند. برای سازمان هواپیمایی که اجازه پرواز به این هواپیما داد متاسفیم.»

استفاده نمی‌کنیم چون ...

با این‌حال، ایران ۱۴۰ در داخل کشور و شرکت‌های هواپیمایی هم مخالفانی داشته است. رئیس هواپیمایی هما پیش‌تر در دی ماه ۹۲ صراحتا گفته بود که از این هواپیما در پروازهای این شرکت استفاده نخواهد کرد: «در کشور فقط یک نوع هواپیما تولید می شود که همان هواپیمای ایران ۱۴۰ و به نظر من در جای خود قابل تحسین است.اگر این هواپیما به اندازه کافی در کشور تولید شود، عده ای مشغول کار خواهند شد و در صورتی که تولید خوبی داشته باشد مشتری به دنبال آن خواهد آمد، اما هواپیمای ایران ۱۴۰ برای شرایط خاصی در نظر گرفته شده است. از نظر تعداد مسافر حدود ۵۰ نفر ظرفیت دارد و توربوپراپ (ملخی) است و نمی توان از آن برای مسیرهای دور استفاده کرد. کوچک ترین هواپیمایی که الان در ناوگان هما استفاده می کنیم، هواپیمای فوکر است که ظرفیت مسافر آن به ۱۰۵ نفر می رسد و تعداد آن در شبکه پروازی ما بسیار کم است.»

به‌هرحال پس از حدود ۳ سال، یک سانحه هوایی دیگر نیز به لیست سوانح مرگبار هوایی ایران اضافه شد. سانحه‌ای که این‌بار با یک هواپیمای کوچک‌تر اتفاق افتاد و جان حدود ۵۰ نفر از هم‌وطنانمان را گرفت.