چند میلیون جوان بلاتکلیف داریم؟

یکی از مواردی که در میان بررسی‌ها باید بدان توجه داشت جمعیت موسوم به NEETها و شاخص آن است که اتفاقا در سخنان رهبر انقلاب و در دیدار با کارگران نیز بدان اشاره شد و از لزوم برنامه‌ریزی و توجه به نظرات کارشناسان و کمک به دولت جهت مرتفع ساختن آن یاد شد. این شاخص که مختصر واژگان «Not in Employment, Education or Training» بوده، روایتگر وضعیت جوانان در سن ۱۵ تا ۲۴‌ساله‌ای است که نه درحال تحصیلند (ترک تحصیل کرده‌اند) نه مشغول مهارت‌آموزی و نه در جایی مشغول به‌کار هستند. براساس مطالعات مختلف در کشورهای جهان، این جوانان بیشتر در معرض بزهکاری، اعتیاد به مواد مخدر و ارتکاب اعمال مجرمانه بوده و بر همین اساس سیاستگذاران و برنامه‌ریزان در سطح دنیا بیشترین توجه را برای فراهم‌کردن امکان اشتغال و مهارت‌آموزی برای این ‌دسته از جمعیت معطوف می‌دارند.

بررسی آمار این جمعیت در گزارش مرکز آمار ایران نشان می‌دهد طی سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ نرخ NEETها در کشور را ۲۷.۴ درصد برای سال ۱۴۰۰ و ۲۹.۴ درصد برای سال ۱۳۹۹ ذکر کرده است. مرکز آمار ایران این رقم را برای مردان ۱۸.۲ درصد و برای زنان ۳۹ درصد ذکر می‌کند. در گزارش مرکز آمار تعداد جوانان در شرایط‌ NEETها طی سال گذشته نزدیک به سه‌ میلیون نفر ذکر شده که ۹۴۱ هزار نفر از آنان را مردان و یک ‌میلیون و ۹۸۵ نفر از آن را نیز زنان تشکیل می‌دهند. در باب اهمیت این موضوع و اثرات مختلف فرهنگی و اجتماعی بالا بودن این شاخص می‌توان گفت که نرخ NEET‌ درحالی در کشورهای توسعه‌یافته حدود ۲ تا ۱۰ درصد بوده که این میزان طی سال ۹۷ در ایران نزدیک به ۳۰ درصد (جمعیتی برابر ۳.۱ میلیون نفر جوان ۱۵ تا ۲۴‌ساله) بوده است. اینکه ۳۰ درصد از جوانان ۱۵ تا ۲۴ساله مشغول هیچ فعالیتی، هیچ مهارت‌آموزی و هیچ شغلی نیستند، خود علاوه‌بر اینکه از طریق نرخ سرباری و نرخ وابستگی می‌تواند فشار سنگینی را بر خانوارها تحمیل کرده، زمینه بزهکاری و آسیب‌های اجتماعی را نیز فراهم سازد، در مرتبه بعدی در سطح ملی نیز می‌تواند به‌عنوان یک تهدید امنیتی محسوب شود. برای مثال اگر نگاهی به سن افراد شرکت‌کننده در تجمعات دی‌ماه ۹۶، آبان ۹۸ و شهریور و مهرماه ۱۴۰۱ داشته باشیم، ترکیب سنی به‌نفع جوانانی است که در سن ‌NEETها (سن ۱۵ تا ۲۴ سال) قرار دارند.