خالق «جن‌گیر» درگذشت

 سینمادیلی: ویلیام فریدکین کارگردان شهیر آمریکایی و خالق شاهکارهایی از تاریخ سینما در دهه هفتاد مانند «جن گیر»، «ارتباط فرانسوی» و «ساحره» در سن ۸۷ سالگی در شهر لس‌آنجلس درگذشت.

فریدکین در ایران با فیلم های «جن گیر»، «ارتباط فرانسوی» و «جادوگر» شناخته می شود.

او به خاطر فیلم «ارتباط فرانسوی» جایزه اسکار بهترین کارگردانی را برد و برای «جن گیر» دوباره نامزد همین جایزه شد.

او در کنار نام‌هایی مانند پیتر باگدانوویچ، فرانسیس فرود کاپولا، هل اشبی، مایکل چیمینو و رابرت آلتمن به عنوان نسل یاغی فیلمسازان مولف و موج نو دهه هفتاد میلادی هالیوود مطرح شد. نسلی که روبروی جریان استودیویی ایستاد و آثار شخصی و یاغی گرایانه‌ای خلق کرد که رگ خواب مخاطب را هم در دستش داشت.

معروفترین اثر او «ارتباط فرانسوی» فیلمی درباره دنیای زیرزمینی مواد مخدر نیویورک، برای او و بازیگر نقش اول مردش جین هکمن، جایزه اسکار به ارمغان آورد. و ژانر پلیسی را برای دهه‌ها بعد از خود با یکی از نفسگیرترین و مشهورترین سکانس‌های تعقیب و گریز، برای همیشه تغییر داد.

بعد از موفقیت «ارتباط فرانسوی»، فریدکین در 1973 با «جن گیر» نشان داد کارگردانی چیره دست است و «جن گیر» با بیش از 500 میلیون دلار تمام رکوردهای فروش را شکست و به یکی از پرفروشترین آثار آن دهه تبدیل شد. او در 1977 با «ساحره» به سینماها آمد، اما دوران سیطره کارگردانان بر سینما رو به افول بود و او هم نتوانست همگام با سلیقه عمومی وارد دوران بلاک باسترها شود و شکست تجاری «ساحره» روی کارنامه او تاثیر منفی گذاشت. هرچند در سالهای بعد به عنوان یکی از قدرنادیده‌ترین آثار کالت توسط عاشقان سینما کشف شد.

فریدکین در ادامه به فعالیت در سینما و تلویزیون ادامه داد و آثار شاخصی مانند «گشت زنی» با آل پاچینو، «زندگی و مرگ در لس آنجلس» و مستند «هاوارد هاوکس: یک هنرمند آمریکایی» را ساخت.  او در سال 2011 فیلم تحسین شده «جو قاتل» را با بازی متیو مک کاناهی ساخت و نشان داد هنوز قدرت کارگردانی یک اثر تاثیرگذار را دارد و عملا کارنامه مک کاناهی که تا آن زمان بیشتر با کمدی رمانتیک‌ شناخته می‌شد را وارد دوران جدیدی کرد.

فریدیکن با رفتارها یاغی گرایانه و دیوانه‌وارش در تاریخ سینما شناخته می‌شود. از فیلمبرداری بخشی از تعقیب و گریز «ارتباط فرانسوی» بدون هیچگونه مجوزی در خیابانهای پر از خودرو، تا دعوا با هیچکاک بر سرکروات زدن سرصحنه (یکی از اولین کارهای او کارگردانی اپیزودی از سریال «آلفرد هیچکاک تقدیم می‌کند» بود)، دعوایی که در نهایت به شب اسکار «ارتباط فرانسوی» انجامید که فریدکین به طعنه پیش از بالارفتن برای دریافت اسکار بهترین کارگردان به هیچکاک گفت:«هی هیچ، با پاپیونم حال می‌کنی؟»