یک نماینده: مردم مهمانی نمی‌گیرند، چون پول ندارند

هم میهن: لطف‌الله سیاهکلی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، جزو آن دسته از نمایندگانی است که در حوزه اقتصادی از چالش‌هایی مانند ارز گرفته تا خودرو را در صحن علنی و مصاحبه‌های خود هدف قرار داده و برای هر کدام از این مشکلات راه‌حلی هم ارائه کرد. قیمت دلار که ۳۲هزار تومان شد این سیاهکلی بود که اعلام کرد با این سیاستگذاری دولت، نرخ ارز به ۶۰هزار تومان خواهد رسید. دولت با همان سیاست پیش رفت و بازار ارز نرخ ۶۲ هزار تومانی را هم تجربه کرد.

خلاصه‌ای از مصاحبه با این نماینده از نظرتان می‌گذرد:

‌چرا قیمت برخی از کالاهایی که وابستگی ارزی ندارند هم با قیمت ارز تغییر می‌کند؟

در واقع تمام کالاهای ما وابستگی ارزی ندارند و درصدی از کالاها وابستگی ارزی دارند. به‌عنوان مثال مواداولیه فولاد، سیمان، پتروشیمی و... در داخل کشور وجود دارد و هیچ رابطه ارزی ندارد، چرا باید این محصولات در بازار با قیمت ارزی به فروش برسد؟ بحث تحقیق و تفحص از آلومینیوم‌کاران را به همین دلیل مطرح کردیم. ادعا می‌کردند که 60درصد ارز در آلومینیوم استفاده می‌شود چون مواد اولیه‌اش وارداتی است. اما فروش آلومینیوم ارزی است درحالی‌که 60درصد آن ارزی است آن‌هم به ادعای خودشان. 40درصد آن رانتی است که باید به صورت ریالی به‌فروش برسد اما ارزی محاسبه می‌شود. 40 درصد رانت کجا می‌رود؟

‌عملکرد دولت کنونی هم مانند دولت قبل است.

دولت سیزدهم به ساخت یک میلیون مسکن اعتقاد دارد اما کاری انجام نداده است. برابر قانون زمین باید رایگان باشد. دولت زمین‌های انفال زیادی دارد. 50درصد زندگی مردم هزینه مسکن می‌شود. اگر این موضوع حل شود بقیه مسائل زندگی مانند خودرو و رفاهیات نیز تامین می‌شود. مسکن می‌تواند در کشور از تکنولوژی نوین بهره بگیرد و هزینه را کاهش دهد، اما اولین قدم این است که شرایط فولاد، سیمان و دیگر مصالح در کشور سامان بگیرد. دو سال پیش قیمت سیمان از 12-10 هزار تومان به 23-22 هزار تومان افزایش پیدا کرد. تقریباً نزدیک به نیمی از آن سود بود و تولیدکنندگان سیمان جشن گرفته بودند. با این وجود در عرض چند ماه قیمت سیمان به 120-100 هزار تومان رسید و بحران سیمان ایجاد شد. چطور می‌شود سیمانی که تا چند ماه قبل سود زیادی داشت وقتی به 120-100 که می‌رسد، می‌گویند سود نمی‌کنیم؟ مگر سیمان ارزی است که گران شده است؟ باید سیمان، فولاد و دیگر مصالح با قیمت واقعی عرضه شود نه اینکه محصولات به قیمت فوب خلیج‌فارس یا GIS به فروش برسند. با کدام مجوزی، برچه اساس و پایه عقلی مصالح را با این قیمت به فروش می‌رسانند؟

‌استدلال‌شان برای افزایش قیمت سرسام‌آور و به دست آوردن سودهای نجومی چیست؟

زیاد داستان‌سرایی می‌کنند و می‌گویند اگر فولاد را به قیمت واقعی بفروشیم محصولات قاچاق می‌شود. اما حقیقت این است که نمی‌توانند مسئله عرضه را حل کنند، قیمت را افزایش می‌دهند. حرف ما این است که اگر قیمت فولاد و دیگر محصولات را با قیمت خلیج‌فارس تنظیم می‌کنید، باید حقوق مردم را هم بر همین اساس تنظیم کنید تا ایرانی‌ها هم مانند یک اروپایی یا شهروندان دوبی زندگی کنند. نمی‌شود قیمت‌ها را بالا ببرید اما حقوق‌ها پایین بماند. در حال حاضر بازنشستگان زیر 10میلیون تومان حقوق می‌گیرند. فکر نمی‌کنم هیچ اقتصاددانی بتواند این مسئله را حل کند که بازنشستگان چگونه زندگی خود را اداره می‌کنند. کسی که بالای 70-60 سال که عروس، نوه، داماد و حتی بیماری دارد، چگونه زندگی خود را بگذراند؟ یک بازنشسته‌ به من گفت: «چون بودجه‌مان نمی‌رسد از دست مهمان فرار می‌کنیم. از دست بیماری چطور فرار کنیم؟» این جمله آدم را نابود می‌کند. این جمله آنقدر سوزناک است که هر کسی می‌شنود گریه می‌کند. چطور برخی می‌توانند محصول‌شان را دلاری بفروشند، اما کارمند و بازنشسته باید با ریال زندگی کند؟ مسئولان باید این موضوع را حل کنند.

‌مسئولان چه کسانی هستند؟ شما جزو آنها نیستید؟

من هم جزو آنها هستم و نمی‌خواهم از زیربار مسئولیت خود شانه خالی کنم.

‌تحقیق و تفحص‌های مجلس انگار سرانجامی ندارد. مثلاً چرا بعد از تحقیق و تفحص 92 هزار میلیارد تومانی فولاد مبارکه، برخی سعی کردند این تخلفات را لاپوشانی کنند؟ درحالی‌که منابع غیررسمی اعلام کردند که مبلغ آن به بیش از 100 هزار میلیارد تومان رسیده است.

این عدد در گزارش تحقیق و تفحص مجلس نبود. دادگاه در حال رسیدگی به این پرونده است. مجلس فقط تحقیق و تفحص می‌کند و با انجام بررسی عمومی تشخیص می‌دهد جایی رانت وجود دارد یا خیر. در صورت عدم تشخیص فساد، پرونده تحقیق و تفحص در مجلس مانده و مختومه می‌شود. اما در صورت مشاهده فساد در یک پرونده به مجلس آن را به قوه‌قضائیه ارسال می‌کند. قوه قضائیه دقیق مشخص می‌کند چه اتفاقی رخ داده است.

‌با تمام این تفاسیر آینده مسکن و ارز را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟

اگر قانونی که مجلس تصویب کرده اجرا نشود، مسکن دوباره دچار بحران خواهد شد. اما اگر سالی یک میلیون مسکن ساخته شود به سرعت قیمت مسکن پایین می‌آید. چون به تقاضا در بازار مسکن پاسخ می‌دهیم. درباره ارز هم دولت باید ارز مردم را به رسمیت بشناسد. چرا ارز مردم را قاچاق فرض می‌کند؟ جمعیت قابل‌توجهی در کشور ارز در خانه‌هایشان نگه می‌دارند. چرا اجازه نمی‌دهیم این ارز به بازار بیاید؟ چرا اجازه نمی‌دهیم مردم با ارز‌های خودشان واردات را به دست بگیرند؟ دولت درحالی‌که ارز ندارد اعلام می‌کند که ثبت‌نام کنید تا ارز بگیرید. چرا این کار را می‌کند؟ باید بگوییم هر کسی در حساب ارزی خود ارز دارد هرچند خودرو که می‌خواهد وارد کشور کند. ما باید به مردم اعتماد کنیم. چرا مردم ارز در خانه نگهداری می‌کنند؟ باور کنید اگر بگوییم می‌توانند با ارزهایشان خودرو وارد کنند، واقعاً دست‌بوس ما می‌شوند. اگر دولت این سیاست را اصلاح کند قیمت دلار نیز به شدت کاهش می‌یابد، چون در کشور کمبود ارز نداریم. ما ارزها را در گاوصندوق‌ها محبوس کرده‌ایم و نگران دزد هستیم. اکثر خانواده‌ها برای رفتن به سفر نگران زندگی‌شان هستند و یکی از این نگرانی‌هایشان هم نگهداری ارز است. در این شرایط بیخ گوش ما در ترکیه، هم حساب ارزی دارند و هم حساب طلا. ایرانی‌ها برای خرید طلا باید به بازار بروند، چرا نمی‌توانند از بانک طلا بخرند؟ چرا حساب طلا و ارزی نداریم؟ یعنی ما از ترکیه و دیگر کشورها بیشتر می‎فهمیم؟ این به نفع کشور نیست که مردم طلا را در خانه نگهدارند و همیشه نگران باشند.

‌تا دو دهه پیش با وجود شکاف طبقاتی، قشر متوسط در کشور وجود داشت اما با همین تصمیم‌ و سیاستگذاری اشتباه که درباره آن صحبت می‌کنید، قشر متوسط از بین رفته و جامعه دوقطبی شده است. یک قطب مسئولان و اندک سرمایه‌گذاران پولدار و قطب دیگر مردم فقیر. 

نه اینطور نیست. مسئولان که خیلی حقوق نمی‌گیرند. حقوق کارکنان دولت مشخص است.

‌چطور است که ناگهان پسر، عروس یا دختر یک مسئول به ثروت عجیب و غریبی دست پیدا می‌کند؟

اجازه بدهید موضوع را تفکیک کنم. کارمند دولت داریم که حقوق آن مشخص است. بعضی از آنها با حضور در شرکت‌های خصولتی حقوق‌های بالایی دریافت می‌کنند. آنها مسئولان نیستند. به دلیل رانت‌هایی که به این صورت ایجاد شد مجلس مصوب کرد که دولت اموال غیرضرور و مولد خود را به‌فروش برساند. این یعنی حذف رانت‌ها. بالاترین مدیران دولتی رئیس‌جمهور و وزرا هستند، مگر آنها چقدر حقوق می‌گیرند؟

‌مسئولان چقدر حقوق می‌گیرند؟

ما نمایندگان 23 تا 24 میلیون تومان حقوق می‌گیریم. دولتی‌ها مانند ورزا هم حدود 30 میلیون تومان حقوق می‌گیرند. رئیس‌جمهوری هم 30 تا 35 تومان حقوق می‌گیرد. اشتباه نکنید دولتی‌ها حقوق زیادی نمی‌گیرند. اگر اینطور بود که وضع کارکنان دولت خوب بود. بین حقوق کارمند و مسئولان هم اختلاف حقوقی زیادی وجود ندارد. ولی تعدادی در شرکت‌ها حقوق‌های بالایی می‌گیرند و اگر این حقوق‌ها مربوط به دولت است، پس نگوییم مسئولان، باید بگوییم جمعیتی در کشور درآمدهای بسیار بالایی دارند و یک جمعیت در کشور اصلاً درآمد ندارند و در زندگی روزمره‌ خود مانده‌اند. قبول دارم که این شکاف در کشور وجود دارد.

‌منظور من حقوق نیست، استفاده از رانت‌هاست.

رانت‌ها در دولت نیست، بلکه در شرکت‌های شبه‌دولتی و تحت سلطه بعضی از مدیران است. پرونده‌های فساد را که بررسی کنید، متوجه می‌شوید کارمندان دولت کمتر دستگیر می‌شوند. اما یک نفر از بانک وام گرفته و وام را پس نداده یا برای دریافت وام کلان وثیقه نگذاشته است. یعنی از رانت استفاده کرده است. این موضوعات را می‌گذاریم به حساب مدیران دولتی. مدیران دولتی که فساد ندارند و ممکن است درصد کمی فساد داشته باشند. کارکنان دولت شریف هستند و با حداقل حقوق کار می‌کنند. کارمندان دولت کشور را اداره می‌کنند و حق نداریم با آنها برخورد کنیم. ولی بین قشر پایین جامعه و درصد بالای جامعه - که تعدادشان بسیار کم است - فاصله بسیار زیاد است. برخی با یارانه اندک زندگی می‌کنند و اقتصاد بیمار این شرایط را به وجود آورده که باید درمان شود.