همه شهرهای کاندیدای پایتختی ایران

مجله مهر - عطیه همتی: «انتقال پایتخت» بحثی بود که دوباره در شورای شهر تکرار شد، مهدی چمران رئیس جدید شورای اسلامی شهر تهران اولین اظهار نظر رسمی خود را روز یکشنبه پس از بازگشت دوباره، به انتقال پایتخت اختصاص داد. چمران این بار «خمین» را پیشنهاد داد.

اولین زمزمه‌های انتقال پایتخت، سال ۱۳۶۴ وهمزمان با سالروز دویستمین سالگرد پایتختی تهران مطرح شد. بعد از پایان جنگ تحمیلی نیز این موضوع دنبال شد. اما راه به جایی نبرد. در اوایل دهه ۷۰ نیز دوباره بحث انتقال پایتخت برسر زبان ها افتاد اما پی گیری ها بی نتیجه ماند.

در اواخر دولت نهم و اوایل دولت دهم نیز زمزمه های تغییر پایتخت و احتمال انتقال آن به دو شهر مرکزی کشور به گوش رسید که طبق معمول باز هم بی نتیجه ماند. بحث چند تکه کردن پایتخت و انتقال «پایتخت سیاسی» به شهر دیگر هم از جمله پیشنهادات مطرح شده بود که از این موضوع نیز استقبال نشد تا تهران همچنان پایتخت ۲۲۹ ساله کشور بماند. بحث « انتقال پایتخت» از آن بحث هایی است که هرچند وقت یکبار داغ می کند و دوباره سرد می شود. اما در هر بار گل کردن این بحث، نام چند شهر به میان می آید.

خمین

زادگاه امام خمینی(ره) جدیدترین گزینه پیشنهادی برای پایتختی ایران است. پیشنهادی که مهدی چمران رئیس شورای اسلامی شهر تهران روز یکشنبه از آن به‌عنوان محل مناسبی برای انتقال پایتخت نام برد. البته چمران در ادامه یادآور شد که انتقال پایتخت به هر شهری ملزم به ایجاد زیر ساخت هایی برای زندگی ۱۰ میلیون نفر است و انجام این کار را تقریبا دشوار و نشدنی دانست.

او منظور خود از انتقال پایتخت را انتقال فقط یک تعداد خاص و ایجاد زیرساخت های لازم برای زندگی آن ها در یک محله خوش آب و هوا و کم ترافیک دانست:«بر اساس مطالعات یک گروه از محققان استانی در مجاورت خمین این موضوع پیش بینی شده و تنها به این دلیل که وضعیت آب این منطقه نسبت به سایر نقاط دیگر شهرداری بهتر است که البته انتقال یک شهر ۱۰میلیون نفری به ‌آن نیازمند احداث چندین سد است.»

اما خمین، رقبای دیگری هم برای پایتختی ایران را هم دارد. رقبایی که البته هنوز تکلیف‌شان و حتی میزان شانس‌شان هم برای پیروزی در این رقابت مشخص نیست.

سمنان

از همان ابتدای طرح انتقال پایتخت،اهالی و مدیران استان های همجوار تهران احتمال دادند که پایتخت روانه یکی از شهرهایشان شود. استان زادگاه دو رئیس جمهور فعلی و سابق یعنی استان سمنان یکی از گزینه‌ها بود. شهر سمنان از جمله شهرهایی بود که نمایندگانش در مجلس به شدت به این موضوع رغبت نشان دادند.

در آبان ۸۹ مصطفی کواکبیان نماینده وقت مردم سمنان در مجلس با بیان اینکه دو مسیر از ۴ مسیر طراحی شده برای انتقال آب خزر از استان سمنان می گذرد، شهر سمنان را گزینه مناسبی برای انتقال پایتخت سیاسی دانست و گفت: «قرار بر این است که پس از حل مشکل آب سمنان، این موضوع حتماً پیگیری شود.»

فاصله سمنان تا تهران ۲۱۶ کیلومتر است و به راه آهن سراسری تهران - مشهد، متصل است و دو فرودگاه که یکی از آن‌ها نظامی اسدارد. جمعیت شهرستان سمنان بر اساس نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰ خورشیدی، برابر بر ۱۸۲٬۲۶۰هزار و ۲۶۰ نفر است که با این آمار، نود و پنجمین شهرستان بزرگ ایران است. همه این موارد سبب شد تا سمنان به عنوان یک کاندیدای جدید مطرح شود. مخالفین این شهر نیز دلایلی نظیر بافت سنتی و فرسوده شهر و همچنین مشکل کمبود آب سمنان را دلایلی برای نامناسب بودن این شهر به عنوان پایتخت عنوان کردند.

اصفهان

اصفهان پیش از این ۱۵۰ سال پایتخت صفویان بوده است و میراث های ماندگار این شهر ناشی از پایتخت بودن این شهر در زمان صفویه است. شایعه پایتخت شدن اصفهان از همان روزهای نخست بر سر زبان ها افتاد و تاکنون بحث بر سر پایتختی این شهر ادامه دارد. برخی معتقدند این شهر زیرساخت های لازم جهت پایتخت شدن را دارد.

برخی هم معضل ترافیک و آلودگی هوا در این شهر را تکرار داستان شهر تهران می دانند. خشک شدن زاینده رود در میان چشمان همگان از اتفاقات ناخوشایند این شهر است. برخی معتقدند پایتخت شدن این شهر می تواند باعث لطمه زدن به سرمایه های فرهنگی و تاریخی اصفهان شود. همچنین کم آبی در اصفهان نیز از مشکلات این شهر برای پایتخت شدن است.

همدان

در سوم دی ماه سال ۹۲ مجلس شورای اسلامی به کلیات طرح انتقال پایتخت رای داد. این اتفاق موجب برخی گمانه زنی ها بر سر انتخاب پایتخت جدید شد. در این گمانه زنی ها شهر همدان مطرح شد و قرار شد بررسی هایی در این خصوص انجام شود. این موضوع با استقبال برخی مقامات و مسئولان این شهر روبرو شد به طوری که «محمد ابراهیم الهی تبار» معاون سیاسی امنیتی استاندار همدان در گفت و گو با رسانه ها ، اظهار کرد:«در استان همدان پتانسیل‌های بی نظیری برای پایتخت سیاسی وجود دارد و ما از این طرح استقبال می کنیم. استان همدان پایتخت تاریخ و تمدن کشور محسوب می شود و گزینه مناسبی برای پایتخت سیاسی کشور است.

در صورتی‌که همدان پایتخت سیاسی کشور شود هیچ ارتباطی به تورم و گرانی ندارد و در رونق اقتصاد نیز تاثیر مثبت دارد.» امیر خجسته نماینده مردم همدان، فامنین و قهاوند در مجلس شورای اسلامی در مجلس شورای اسلامی در خصوص انتقال پایتخت گفت: « انتقال پایتخت در شرایط کنونی کشور اجتناب ناپذیر بوده و برای ساماندهی امور باید صورت بگیرد.» موقعیت جغرافیایی همدان با شهرهای اصفهان و سمنان بسیار متفاوت است. این شهر مرتفع در دامنه کوههای الوند قرار دارد و برعکس سمنان و اصفهان دارای آب و هوای کوهستانی بوده و در بیشتر زمان سال سرد است.

پردیس و پرند

دو شهر جدید و تازه تاسیس شرق و غرب تهران نیز برای پایتخت شدن نامزد شدند. اما از میان این دو شهر انتقال پایتخت سیاسی به شهر «پرند» جدی تر دنبال شد. اواخر سال ۹۱ استاندار تهران اعلام کرد که از این پس ، شهر جدید پرند به عنوان پایتخت اداری کشور فعالیت خواهد کرد و وزارتخانه ها و دستگاه‌های دولتی می توانند زمین های خود را در این شهر تحویل بگیرند و کار احداث ساختمان هایشان را آغاز کنند. انتقال پایتخت سیاسی به شهرهای مجاور تهران به خصوص شهر پرند به منظور کاهش ترافیک شهر تهران بود. اما معتقدند این انتقال فقط نقشه ترافیکی را تغییر می دهد و احتمالا ترافیک تهران در این‌صورت به سمت غرب( پرند) ویا به سمت شرق ( پردیس) متمایل خواهد شد.

با وجود همه حرف و حدیث ها در خصوص انتقال پایتخت، همچنان اقدام جدی برای این انتقال صورت نگرفته است و به نظر نمی رسد این کار تا آینده نزدیک انجام شود.