نسخه عجیب تلویزیون برای افزایش مخاطبان شبانه

خراسان: دیروز مهدی نقویان رئیس سیمافیلم در جمع خبرنگاران، خبر تغییر سیاست تلویزیون برای پخش سریال‌های شبانه را اعلام کرد و درباره چرایی پخش سریال‌های تکراری در شبکه۲ نیز توضیح داد. طبق اعلام نقویان از این پس تنها شبکه های یک و سه، شنبه تا چهارشنبه سریال شبانه‌شان را روانه آنتن می‌کنند و پایان هفته یعنی پنج شنبه و جمعه نیز یک سریال هفتگی را به عنوان سریال دوم، روی آنتن خواهند برد. بنابراین شبکه۲ دیگر ماموریتی برای پخش سریال شبانه جدید ندارد، منتها در مناسبت‌های مهم مانند عید نوروز و ماه رمضان مجموعه تولیدی جدید روانه آنتن خواهد کرد و پخش مجموعه‌هایی که در قالب سیتکام تولید می‌شوند نیز برعهده این شبکه خواهد بود.

احیای یک سنت قدیمی

پخش سریال‌های تلویزیونی به صورت هفتگی، اتفاق جدیدی نیست و سنتی است که پس از سال‌ها دوباره زنده شده است. در دهه 80 سریال‌های تاریخی و الف ویژه مانند «یوسف پیامبر»، «کلاه پهلوی»، «شوق پرواز» و «مختارنامه» به صورت هفتگی، جمعه‌شب‌ها روی آنتن شبکه یک می‌رفتند. پاییز سال 1401 پخش مجموعه تاریخی «گیلدخت» به صورت هفتگی، پنج شنبه و جمعه در جدول پخش قرار گرفت و به این ترتیب تلویزیون به دوران پخش هفتگی سریال‌ها بازگشت. این روال سپس با سریال‌هایی مانند «سوران» و «عاشورا» در شبکه یک و مجموعه‌هایی مانند «عشق کوفی» و «سرزمین مادری» در شبکه3 ادامه پیدا کرد. از میان این سریال‌ها، «گیلدخت» مجموعه‌ای ناکام بود که ریتم بسیار کُند و کشدار سریال مورد انتقاد قرار گرفت و پخش هفتگی آن نیز باعث می‌شد این ضعف بیشتر به چشم بیاید، اما چهار سریال دیگر آثار موفقی بودند.

هفته‌ای ۷ قسمت سریال جدید؟

بنابر صحبت‌های مهدی نقویان قرار است شبکه های یک و سه، سریال روتین شبانه خود را از شنبه تا چهارشنبه روی آنتن ببرند. در این صورت هر هفته در مجموع شاهد پخش هفت قسمت سریال جدید خواهیم بود، اما این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که شبکه های یک و سه به صورت منظم شنبه تا چهارشنبه سریال روتین پخش کنند و آخر هفته نیز کنداکتور از سریال هفتگی خالی نباشد. مدتی پیش شبکه یک طی اقدامی عجیب، مجموعه شبانه خود یعنی «بازپرس» را تنها هفته‌ای سه‌شب از یک شنبه تا سه‌شنبه روی آنتن می‌برد. شنبه خلاصه قسمت‌های پخش شده، چهارشنبه و پنج شنبه «سوران» و جمعه خلاصه قسمت‌های «سوران» پخش می‌شد. به تازگی در همین صفحه نوشتیم که از ابتدای پاییز وضعیت سریالی شبکه یک خوب نبوده است. پخش دو سریال تکراری «عاشورا» و «انقلاب دوم» به عنوان گزیده‌ای از مجموعه «روزهای ابدی» باعث شده بود که مخاطبان تنها در شبکه سه شاهد پخش سریال جدید باشند. در حال حاضر نیز مجموعه «رعد و برق» هرشب روی آنتن می‌رود و شبکه یک سریال هفتگی خاصی را به عنوان مجموعه دوم شبکه روی آنتن ندارد. اکنون که ماموریت پخش سریال‌های جدید شبانه و هفتگی تنها به شبکه های یک و سه واگذار شده، این دو شبکه باید برنامه‌ریزی منظم و دقیقی برای پخش سریال داشته باشند.

شبکه سه و چالش پخش مسابقات ورزشی

تا به حال بارها این اتفاق افتاده است که شبکه سه به دلیل پخش مسابقات ورزشی یا فوتبال، سریال شبانه خود را پخش نکرده است. به عنوان مثال، آخرین سریال شبکه سه یعنی مجموعه «محرمانه» شنبه تا سه‌شنبه روی آنتن می‌رفت و چهارشنبه‌شب‌ها به خلاصه قسمت‌های پخش شده اختصاص داشت. در حالی که احتمالا یک قسمت تا پایان این مجموعه باقی مانده است، شبکه سه هفته گذشته طبق روال خود، چهارشنبه خلاصه قسمت «محرمانه» را روانه آنتن کرد و شنبه‌شب نیز مسابقه فوتبال، پخش قسمت پایانی سریال را به تعویق انداخت. پیش از این هم مجموعه تاریخی «رحیل» به کارگردانی مسعود آب‌پرور و رامین عباسی‌زاده که از شنبه 28 مرداد روی آنتن شبکه سه رفت، در هفته اول پخش چندبار با وقفه مواجه شد تا جایی که از شنبه تا چهارشنبه تنها شاهد دو قسمت از این سریال بودیم. استقبال مخاطبان از «رحیل»، مسابقه والیبال و مسابقه فوتبال دلایلی بودند که وقفه‌هایی را در پخش این سریال ایجاد کردند، در نتیجه گاهی اتفاق می‌افتد که لزوما هر هفته پنج قسمت سریال جدید روتین روی آنتن نمی‌رود. ضمن این که با تغییرات جدید، انتظار مخاطبان برای پخش سریال‌های جذاب و باکیفیت بیشتر و کار شبکه یک و سه برای جذب مخاطب سخت‌تر   خواهد شد.

وضعیت بحرانی شبکه۲

مدتی بود که شبکه دو با پخش مجموعه‌های تکراری و قدیمی و همچنین سریال‌های جدید ناموفق و ضعیف، اعتبار سابق و همچنین مخاطبان خود را از دست داده بود. این شبکه نه تنها امسال بلکه تابستان 1401 نیز آنتن خود را با سریال‌های تکراری پُر کرده بود. محرم سال گذشته، تله‌تئاتر قدیمی «پیر وفا»، سریال «وفا» و «پریدخت» که حال و هوایی متناسب با ایام عزاداری داشتند، در جدول پخش قرار گرفتند. نوروز و رمضان امسال نیز آنتن این شبکه از سریال جدید خالی بود و «تب و تاب» از ساخته‌های قبلی شبکه تنها مجموعه جدید آن بوده است. با توجه به وضعیت بحرانی شبکه دو، حالا مسئولیت پخش سریال روتین از روی دوش این شبکه برداشته شده است تا رسما دیگری توقعی از شبکه دو وجود نداشته باشد. باید دید سریال‌های مناسبتی و سیتکام با چه کیفیتی از این شبکه پخش می شوند.

برنامه جای سریال را می‌گیرد؟

مهدی نقویان در بخشی از توضیحات خود گفته است: «پخش سه سریال در روز کنداکتور بالایی برای مخاطب است و خوب نیست که کنداکتور تلویزیون از ساعت 8شب تا پایان شب صرفا در اختیار سریال‌ها باشد و در اختیار برنامه‌های تلویزیونی نباشد.» به طور کلی معمولا سریال‌های تلویزیون نسبت به برنامه‌ها، بیننده و طرفداران بیشتری دارند، بنابراین در شرایط فعلی که افت مخاطبان رسانه ملی تبدیل به نگرانی مهمی شده است، نمی‌توان برای جذب مخاطب چندان روی برنامه‌های تلویزیونی حساب باز کرد. به همین دلیل مقایسه برنامه و سریال از اساس نادرست است و برنامه‌ تلویزیونی جای مجموعه نمایشی را پُر نخواهد کرد. فارع از این موضوع، در حال حاضر کیفیت اکثر برنامه‌های سرگرم‌کننده و مفرح تلویزیون مورد انتقاد است، با این شرایط میدان دادن به چنین برنامه‌هایی تا چه اندازه می‌تواند در افزایش مخاطبان تلویزیون و رضایت آن‌ها موثر باشد؟

مخاطب در انتظار اعمال تغییرات

هرچند که شبکه های یک و سه تابستان امسال، مجموعه‌های نمایشی خود را طبق سیاست جدید تلویزیون روی آنتن فرستادند و شبکه سه همچنان نیز طبق قاعده جدید پیش می‌رود، اما رئیس سیمافیلم اشاره کرده است که تغییرات مربوط به پخش مجموعه‌ها یعنی هفته‌ای دو سریال روتین شبانه و هفتگی از شبکه های یک و سه، از یک یا دو ماه آینده منظم می‌شود. با توجه به این که چنین سیاستی در دستور کار رسانه ملی قرار داشت، لازم بود که تلویزیون برای مدت زمانی که تا عملی شدن تغییرات باقی مانده، برنامه‌ریزی دقیق و منظمی انجام می‌داد تا باکس سریالی بیش از این ضربه نخورد و مخاطبان منتظر اعمال تغییرات نمانند. همان طور که اشاره کردیم، شبکه یک در حال حاضر تنها سریال «رعد و برق» را روی آنتن دارد که یک شنبه تا جمعه پخش می‌شود و شنبه‌ها نیز خلاصه قسمت‌های آن روانه آنتن می‌شود.