دلالان برنج با کدام رانت و رابطه خون مردم را در شیشه می‌کنند؟

دنیای اقتصاد: درحالیکه هنوز مردم در شوک فساد در ارز ترجیحی چای دبش بودند، سه هفته پیش خبر جدیدی از یک فساد ارزی دیگر منتشر شد؛ چند اکانت در توئیتر به‌طور همزمان خبری مبنی بر دریافت ارز ترجیحی ازسوی یک شرکت تامین و واردکننده برنج منتشر کردند که با رانت، ارز دولتی گرفته‌ است. 

در متن این توئیت‌ها به موضوع فساد در چای دبش اشاره و عنوان شده بود، فسادی مانند چای دبش در شرکت طبیعت رخ داده است. در این مطالب گفته شده بود که این شرکت با معامله صوری خرید 100 هزار تن برنج از کشاورزان داخلی، مجوز واردات 200 هزار تن برنج از دولت دریافت کرده و 700 میلیون دلار ارز دولتی برای این واردات گرفته است. همچنین ادعا شده بود که این شرکت 700 میلیارد تومان برای واردات تجهیزات دریافت کرده، اما 140 میلیارد تومان واردات انجام داده است. اما با توجه به اینکه مستنداتی برای این مطلب ارائه نشده بود، شایعه از دایره اکنت‌های توئیتری خارح نشد. 

بازنشر یک شایعه توئیتری در رسانه داخلی

درحالیکه سه هفته از انتشار این شایعه می‌گذشت، یک رسانه داخلی مطلب منتشر شده در این اکانت‌های توئیتری را همراه با مصاحبه با دو نماینده مجلس منتشر کرد. انتشار این مطلب در یک رسانه رسمی بازخوردهای زیادی در سایر رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی داشت. 

اما آیا واقعا فسادی مانند فساد چای دبش رخ داده بود؟ پرونده چای دبش از سوی دولت اعلام شد و طبق اعلام سازمان بازرسی «از سال 98 تا 1401 بالغ بر 2.7 میلیارد دلار ارز با نرخ نیمایی برای واردات ماشین‌آلات و واردات چای دریافت و بخش بزرگی از آن را در جای دیگری هزینه کرده است.» 

برای بررسی صحت و سقم فساد در پرونده برنج طبیعت به سراغ مدیران این شرکت رفتیم. محمد مختاریانی، مدیرعامل برند طبیعت در گفت‌و‌گویی کوتاه گفت: «طبیعت مانند ده‌ها شرکت فعال در این حوزه ارز دولتی برای واردات دریافت کرده و نه‌تنها پیش از واردات برنج ارز دریافت نکرده، بلکه بابت برنج‌هایی که با منابع مالی خود هفت ماه پیش تا کنون وارد کشور و در بازار عرضه کرده است نیز ارز دریافت نکرده و همچنان در فهرست تخصیص ارز بانک مرکزی قراردارد. ما برنج را از کشاورزان بالاتر از قیمت روز خریداری کردیم و کوتاه کردن دست دلالان که سال گذشته قیمت برنج را حتی تا کیلویی 150 هزار تومان هم بالا بردند، باعث شکل‌گیری این کمپین‌های تخریبی علیه طبیعت شده است.»

او اظهار کرد: «پشت پرده انتشار این شاعیات برخی باج‌خواهی‌ها است.» 

کمپین تخریبی از خارج به داخل 

آیا واقعا کمپینی تخریبی در این پرونده وجود دارد؟ بررسی توئیت‌هایی که سه هفته پیش در خارج از کشور به این موضوع پرداختند، حکایت از این داشت که موضوع برنامه‍ریزی شده و هدفمند پیش می‌رود اما به دلیل نبود مدارک کافی، مورد توجه افکار عمومی و رسانه‌های داخلی و خارجی قرار نگرفته است. 

اما سه هفته پس از آن، یک رسانه داخلی، عینا مطالب توئیت‌ها را به عنوان تیتر یک خود منتشر کرد که باعث واکنش‌های زیادی شد و با این اتفاق، همان اکانت‌های قبلی به همراه برخی رسانه‌ها اقدام به بازنشر گزارش این رسانه داخلی کردند. 

با توجه به اینکه به نظر می‌رسد این پروژه پشت پرده‌هایی دارد، انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج ایران نیر اعلام کرده است: «یک رسانه داخلی بدون داشتن هیچ سند و مدرکی، از توئیت یک فرد پروژه‌بگیر و تحت تعقیب کپی‌برداری و به عنوان تیتر نخست روزنامه استفاده کرده است، قطعا اتفاقی و سهوی نبوده و ریشه در فساد سیاسی یا مالی دارد.» 

اینکه آیا واقعا این شرکت 700 میلیون دلار ارز دولتی دریافت کرده، سئوالی است که انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج ایران درباره‌اش توضیح داده است: «با استناد به آمار ثبت سفارش و ترخیص برنج سال جاری، سهم شرکت‌های عضو انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج ایران از کل واردات برنج کشور حدود 32 درصد است و ارزش کل واردات برنج اعضای این انجمن از ابتدای سال تا ابتدای دی ماه حدود 300 میلیون دلار بوده، چگونه ممکن است فقط یک شرکت عضو این انجمن 700 میلیون دلار ارز دریافت کرده، آنهم پس از واردات از ابتدای سال تا تیرماه امسال.» 

کاهش قیمت برنج 

قیمت برنج در سال گذشته تا حدود 150 هزار تومان هم پیش رفت اما پس از اجرای طرح خرید برنج توسط بخش خصوصی، قیمت‌ها نزدیک به 50 درصد کاهش پیدا کرد. 

انجمن برنج می‌گوید دلیل این کاهش قیمت برنج کاهش قیمت برنج ا زکشاورزان نیست بلکه با حذف واسطه‌ها و دلالان، شرکت‌های مشارکت‌کننده در این طرح نیز حاشیه سودشان را کاهش دادند و قیمت برنج کاهش یافت. 

موضوع دیگر اینکه خانی، سرپرست معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی دیروز اعلام کرد که این وزارتخانه از سال گذشته در حوزه واردات برنج ارز ترجیحی نداشته و واردات برنج با ارز نیمایی انجام شده است. به گفته او، «درحوزه واردات برنج انحصاری نبوده و شرکت‎های زیادی اقدام به واردات برنج با ارز نیمایی کرده‌اند و با توجه به مستندات ثبت سفارش و واردات صورت‌گرفته، شاهد فسادی در این زمینه نبوده‌ایم.»

با توجه به اینکه بررسی‌های خبرنگار ما برای رسیدن به اسنادی مبنی بر فساد در ارز واردات برنج به نتیجه نرسید، به نظر می‌رسد پشت پرده این کمپین فسادنمایی، همان مافیای برنج باشند که از سال گذشته از دایره دلالی خارج شده‌اند؛ خروجی که باعث کاهش 35 تا 50 درصدی قیمت برنج از سال گذشته تا کنون شد.