عکس مشهور از جسد هویدا در سردخانه

عصر ایران: امروز ۱۸ فروردین ۱۳۵۸ چهل و پنجمین سال روز اعدام امیر عباس هویداست که در پی ۱۳ سال نخست‌وزیری در دهه های ۴۰ و ۵۰ خورشیدی در تابستان ۱۳۵۶ جای خود را به دکتر جمشید آموزگار داد و وزیر دربار شد. در آبان ۱۳۵۷ و بعد از پیام مشهور شاه (صدای انقلاب تان را شنیدم) اما هویدا همچون نصیری دستگیر شد تا همه کاسه کوزه ها را بر سر او بشکنند و در واقع زندانی رژیم پهلوی بود که ۲۲ بهمن نتوانست یا نخواست از زندان بگریزد چون همه او را می شناختند یا خود تصور می‌کرد به خاطر اشتهار بین‌المللی با حکم سنگین مواجه نمی‌شود و تسلیم شد. محاکمه امیر عباس هویدا در اسفند ۱۳۵۷ شروع شد و شیخ صادق خلخالی در دادگاه به صراحت گفت: ما در واقع خود شاه را محاکمه می کنیم نه نخست وزیر او را چون مطیع بی چون و چرای شاه بوده است. به خاطر عید و همه‌پرسی ۱۰ و ۱۱ فروردین دادگاه موقتا تعطیل و ادامه محاکمه به بعد از رفراندوم موکول شد. همه پرسی‌یی که خود هویدا هم در آن شرکت کرد اگرچه مشخص نشد رأی آری انداخته یا نه.

او در ۱۸ فروردین ۱۳۵۸ در حالی اعدام شد که مهندس بازرگان و ابوالحسن بنی‌صدر پی گیر لغو حکم دادگاه بودند و برخی معتقدند اگرچه حکم اعدام برای او صادر شد اما حکم را باید فردا صبح یعنی ۱۹ فروردین اجرا می کردند در حالی که غروب ۱۸ فروردین با عنوان اجرای حکم کشته شد چون اعدام آیین دارد. نقل می کنند خلخالی موقع خروج با این پرسش نگهبان مواجه می شود که با هویدا تا فردا چه کنیم و او پاسخ می دهد دیگر هویدایی در این دنیا وجود ندارد.

این خاطره را به نقل از حاج ابوالفضل توکلی بینا بخوانید:

«مهندس بازرگان از امام نامه گرفته بود  فعلاً هویدا را نکشند. قبل از اینکه بازرگان وارد شود به خلخالی خبر رسید و هویدا را تیرباران کرد. بازرگان با چند نفر دیگر که وارد شدند، خلخالی گفت: دیر آمدید!  از امام امضا گرفته بودند  هویدا  را فعلاً نکشید تا اطلاعات بگیریم، چون جایی به درد ما می‌خورد.  حاج شیخ حسین کرمانی پدر خانم آقای محمدعلی انصاری که دوست صمیمی آقای جنتی است، نقل می‌کرد: «خدمت امام نشسته بودم که آقای جنتی که دادستان اهواز بود آمد و می‌خواست اجازه اعدام یک نفر را بگیرد. امام فرمود: اگر قتلی انجام داده می‌توانید وی را بکشید. آقای جنتی خیلی اصرار کرد، امام فرمود: همین که گفتم. آقای جنتی گفت: پس چطور هویدا را کشتید؟ امام برافروخت و عبا را به طرف وی پرت کرد و فرمود: من هویدا را کشتم؟! اصلاً من خبر داشتم که هویدا کشته شده؟ آقای جنتی پابرهنه جلسه را ترک کرد و کفش‌های وی را بعداً بردند.» لذا امام نقشی در قتل هویدا نداشت. (‌داخل گیومه خاطرۀ حاج شیخ حسین کرمانی است که گوینده نقل کرده) 

عباس عطار عکاس مشهور ایرانی از جسد امیر عباس هویدا در سردخانه تصاویری ثبت کرده که یکی از آنها از همه مشهورتر و قابل تأمل‌تر است و بیش از خود جسد، حس و نگاه حاضران. همین عکس: