چنگیزخان و این ۱۰ مرد، بیشترین «نوادگان» را در شرق آسیا دارند

فرادید: یک مطالعه در سال ۲۰۱۵ نشان داد ده شخصیت تاریخی دیگر مانند چنگیزخان نوادگان زیادی دارند. این مقاله تنها یکی از چندین مطالعه ژنتیکی است که اسرار تبار انسان‌های امروزی را آشکار می‌کند.

ایوِن کالاوِی از نیچر نیوز سال ۲۰۱۵ نوشت، برای شناسایی این دودمان، نسل‌شناسان کروموزوم Y بیش از ۵۰۰۰ مرد از ۱۲۷ جمعیت در شرق آسیا را تجزیه و تحلیل کردند. کروموزوم Y بخشی از ژنوم انسان است که فقط از پدر به پسر منتقل می‌شود. آن‌ها ۱۱ توالی کروموزوم Y را یافتند که هر یک در بیش از ۲۰ نفر از افراد آزمایش‌شده مشترک بود. اگر یکی از آن‌ها را نوادگان چنگیز خان در نظر بگیریم، ده مرد دیگر باقی می‌ماند که آغازگر درختان خانوادگی با عمر طولانی و گسترده بوده‌اند. 

چنگیزخان در قرن سیزدهم بر سرزمینی حکومت می‌کرد که از سواحل اقیانوسی چین تا دریای خزر را در بر می‌گرفت. مورخان دقیقاً نمی‌دانند چنگیز خان چند فرزند از خود بجای گذاشت، اما بسیاری بر این باورند که خاندان او بسیار گسترده است. سال ۱۲۶۰، عطاملک جوینی، مورخ ایرانی نوشت: «از تبار و نسب چنگیز خان، اکنون بیش از ۲۰ هزار نفر هستند که در آسایش و ثروت و فراوانی زندگی می‌کنند.» 

کریس تایلِر اِسمیت، نسل‌شناس دانشگاه آکسفورد، سال ۲۰۰۳ به نیویورک تایمز گفته که فرمانروایان مغول مانند چنگیز خان به دلیل دسترسی گسترده به زنان بسیار در مناطق تحت فرمانروایی‌شان، می‌توانستند ژن‌هایشان را گسترش دهند. 

شاید پسران چنگیز خان نیز مانند پدرشان حرمسراهای بزرگی داشتند. به نوشته نیویورک تایمز، توشی، بزرگترین پسر امپراتور، خودش ۴۰ پسر داشت. 

اما سایر پدران فوق بارور چه کسانی بودند؟ یکی از توالی‌های ژنتیکی به «جیوکانگا»، پدربزرگ بنیانگذار سلسله چینگ نسبت داده می‌شود. کروموزوم Y او در یک مطالعه در سال ۲۰۰۵ با ۱.۵ میلیون مرد در شمال چین مدرن پیوند داشت. این تعداد زیاد احتمالاً ناشی از اینست که فرزندان او نیز همسران و صیغه‌های زیادی داشتند. 

هنوز روشن نیست که نه مرد دیگر چه کسانی بودند؛ با این حال، دانشمندان با فرض اینکه آن‌ها در منطقه‌ای می‌زیستند که ژنوم آن‌ها بیشتر یافت شده و با مطالعه جهش‌ها در توالی‌های ژنتیکی، می‌گویند آن‌ها در سراسر آسیا بین سال‌های ۲۱۰۰ قبل از میلاد و ۷۰۰ پس از میلاد سرچشمه گرفته‌اند. 

به گزارش نیچر نیوز، بنیان‌گذارانی که در انتهای این حدود زندگی می‌کردند، بین سال‌های ۲۱۰۰ تا ۳۰۰ قبل از میلاد، بخشی از فرهنگ کشاورزی و عشایری بودند. آن‌ها زمان ظهور جوامع سلسله مراتبی در آسیا زندگی می‌کردند. سه دودمان مرتبط با زمانهای اخیر، از جمله آن‌هایی که به چنگیز خان و جیوکانگا مرتبط بودند، با مردم کوچ‌نشین مغولستان و شمال شرقی چین مرتبط بودند. 

اما میراث ژنتیکی بزرگ فقط به آن قسمت از کره زمین محدود نمی‌شود. طبق مطالعه‌ای در سال ۲۰۰۶ در مجله آمریکایی ژنتیک انسانی، از هر ۱۲ ایرلندی، ۱ نفر در سراسر جهان می‌تواند میراث خود را در یک فرد پیدا کند. شاید آن یک مرد یک جنگ‌سالار ایرلندی قرن پنجمی به نام «نی‌آل» باشد که در دوران مدرن می‌تواند تا سه میلیون نوادۀ مستقیم مذکر داشته باشد. 

مطالعات ژنتیکی منتشر شده در چند سال اخیر اطلاعات بیشتری در مورد دودمان مردم سراسر جهان نشان داده است. از کشف تاریخ ژنتیکی عصر وایکینگ‌ها گرفته تا تایید منشأ مردم سواحیلی و مشخص کردن ژن‌های نئاندرتال در جمعیت‌های مدرن، تکنیک‌های تجزیه و تحلیل DNA باستانی، پنجره دیگری را به روی درک چگونگی جریان ژن‌ها در گذشته باز کرده‌اند. 

برای تشخیص هویت آن نه بنیانگذار ناشناخته با دودمان ژنتیکی گسترده، تحقیقات بیشتری باید انجام شود، اما یک چیز مسلم است: چنگیز خان هیچوقت تنها فردی نبوده که یک دودمان بسیار گسترده از خود به جا گذاشته است.