معماری «شبه‌مدرن» کندوهای هزارساله در عربستان

فرادید: کندوهای باستانی استان میسان واقع در رشته‌کوه باشکوه سروات در غرب عربستان سعودی، یک مکان تاریخی خیره‌کننده و یک شگفتی طبیعی هستند. این منطقه دارای مناظر باستان‌شناسی خیره‌کننده‌ از مهم‌ترین و چشمگیرترین سازه‌های مهندسی باشکوه زیست‌محیطی است که شامل حدود ۱۲۰۰ کندوی زنبور عسل می‌شود که منبع اصلی رزق و روزی ساکنان اولیه آن بودند. روستای متروکه‌ی خرفی، واقع در استان میسان در جنوب طائف، چشمگیرترین کندوهای تاریخی کل منطقه را دارد.

زنبورهای عسل استان میسان منبع اصلی تولید و فروش عسل عربستان شده‌اند. افزون بر این، قدمت این مکان‌ها به تاریخ باستان بازمی‌گردد و گواه علاقه دیرینه‌ی جامعه به عسل در میسان است.

طی چندین نسل، جوامع انسانی آبراه، انبارهای برج‌مانند و کندوهای سنگی عظیمی ساختند که آثارشان در منطقه به جا مانده است و همچنین سیستم چشمگیری از کرت‌های کشاورزی ایجاد کردند که به گیاهان باغ‌ها اجازه رشد کردن روی قله‌های کوه و دره‌های شیب‌دار را میداد.

نویسندگان دوران باستان از صنعت زنبورداری منطقه شگفت‌زده شده بودند. استرابون، جغرافی‌دان، فیلسوف و مورخ مشهور یونانی، عسل را یکی از برجسته‌ترین محصولات عربستان جنوبی می‌دانست.

چشم‌انداز فرهنگی حفظ‌شده‌ی اطراف زنبورستان‌های باستانی شامل کرت‌های کشاورزی، محوطه‌های دامداری، خصیصه‌های دفاعی (قلعه سنگی ۲۰ متری مشرف به زنبورستان‌ها و نگهبان آن) و خرابه‌های روستای خرفی می‌شود. 

این زنبورستان‌ها که احتمالاً ۱۰۰۰ سال قدمت دارند، در یک خانواده از نسلی به نسل دیگر ساخته، نگهداری و منتقل شده‌اند. این مجموعه کندوهای باستانی که در امتداد کرت‌های منحنی بریده‌شده در دامنه یک کوه شیب‌دار قرار دارند، طراحی چشمگیرشان را هنوز حفظ کرده‌اند و شبیه نمای ساختمان‌های بلند هستند و معماری مدرن را تداعی می‌کنند. 

عبدالوهاب الخدیدی، علاقه‌مند به تاریخ، تأکید می‌کند که مکان زنبورداری الخرفی یک شگفتی معماری است که بین السارا و تیهاما قرار دارد و قدمت آن به بیش از هزار سال می‌رسد. 

این زنبورستان‌ها مهندسی بی‌نظیر و مشخصات طراحی شگفت‌انگیزی برای تولید عسل دارند. این سازه‌ها با سنگ‌هایی با الگوهای هندسی پیچیده، تا چهار سطح رویه‌گذاری شدند. 

این لانه‌های زنبوری با سنگ‌ها و ستون‌های جامد برای پشتیبانی از کف‌ها تقویت شدند. کف‌ها از سنگ‌های بزرگ و نزدیک به هم در اشکال متعادل ساخته شدند. پیمایش مسیر تعیین‌شده در این محوطه کار هر کسی نیست و عبور از آن به مهارت نیاز دارد!

این کندوها با قدمت بیش از ۱۰ قرن، گواه اصالت و تاریخ ریشه‌دار این مکان هستند. کوه‌های معروف اینجا یک استراحتگاه تابستانی برای بازدیدکنندگان و یک میراث تاریخی هستند که در اشعار محلی نیز ثبت شدند. 

نخستین مهاجران، این مکان را به دلیل تنوع غنی آن که شامل بیش از ۵۰ گیاه معطر می‌شد، انتخاب کردند. 

مناظر و کندوهای تاریخی خرفی در فهرست آزمایشی یونسکو قرار دارند.