بهای متوسط کتاب در ایران چقدر است؟

جام جم آنلاین: بعد از مدتی رکود در تولید کتاب به دلیل نوسانات ارزی، افزایش قیمت کاغذ و هزینه‌های چاپ و به تبع آن قیمت نهایی کتاب، در شش ماهه نخست امسال در مقایسه با مدت مشابه سال قبل شاهد رشد تعداد عناوین کتاب بودیم. با وجود این، شمارگان کتاب با وجود همه هشدارها سرانجام به زیر ۲۰۰۰ نسخه نزول کرد.

بر اساس آمار منتشر شده از سوی خانه کتاب، در شش ماهه نخست امسال مجموعا ۳۰ هزار و ۲۹۰ عنوان کتاب در کشور منتشر شده است که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته شاهد افزایش تولید ۴۳۱۹ عنوان هستیم. سال قبل در آن بازه زمانی، ۲۵ هزار و ۹۷۱ عنوان کتاب در مجموع منتشر شده بود.

البته تعداد عناوین کتاب ها در شش ماهه نخست امسال، فقط از مدت مشابه سال قبل پیشی نگرفته، بلکه این رشد چنان بوده است که توانسته از مجموع تعداد عناوین منتشر شده در سال های ۸۹، ۹۰ و ۹۱ هم که حدود ۲۷ هزار عنوان بوده، پیشی بگیرد.

در میان کتاب های منتشر شده در شش ماهه نخست امسال، کتاب های حوزه علوم عملی با ۵۱۵۶ عنوان، حوزه دین با ۴۸۰۷ عنوان و حوزه ادبیات با ۴۷۲۸ عنوان به ترتیب دارای بیشترین عناوین هستند. در این میان کتاب های حوزه کلیات کمترین عناوین را به خود اختصاص داده اند. در حالی که در مدت مشابه سال ۹۲، حوزه های علوم عملی با ۴۱۹۳ عنوان، دین با ۴۱۳۱ عنوان و حوزه کودک و نوجوان با ۳۹۲۸ عنوان در رده های اول تا سوم بودند.

این آمار نشان می دهد تعداد عناوین کتاب های ادبیات از ۳۶۸۴ عنوان پارسال به ۴۷۲۸ عنوان امسال رسیده است که رشد ۱۰۴۴ عنوانی را نشان می دهد. کتاب های کودک و نوجوان هم از ۳۹۲۸ عنوان پارسال به ۴۶۸۴ عنوان در سال ۹۳ رسیده که بیانگر رشدی محسوس است.

از میان کتاب های منتشر شده از اول فروردین تا پایان شهریور امسال، ۱۷ هزار و ۸۳۹ عنوان چاپ اولی و ۱۲ هزار و ۴۵۱ عنوان تجدید چاپی هستند. در بازه زمانی مشابه سال ۹۲، ۱۴ هزار و ۵۱۶ عنوان چاپ اول و ۱۱ هزار و ۴۵۵ عنوان تجدید چاپی بودند.

همچنین در میان کتاب های شش ماهه نخست امسال، سهم کتاب های تالیفی ۲۳ هزار و ۳۸۴ عنوان و سهم کتاب های ترجمه ۶۹۰۶ عنوان است. این در حالی است که سال قبل، ۲۰ هزار و ۵۲۴ عنوان کتاب تالیفی و ۵۴۴۷ عنوان کتاب ترجمه ای منتشر شده بود.در حالی رقم ۱۸ هزار و ۹۹۹ عنوان کتاب منتشره از سوی ناشران تهرانی در سال گذشته، امسال به ۲۱ هزار و ۸۷۱ عنوان رسیده که رقم ۶۹۷۲ عنوان کتاب منتشره از سوی ناشران شهرستانی در سال قبل، امسال به عدد ۸۴۱۹ عنوان رسیده است.

با وجود این آمار نسبتا امیدوارکننده، باید گفت که آمارها کاهش شمارگان کتاب در شش ماهه نخست امسال را در مقایسه با سال قبل نشان می دهد. شمارگان متوسط کتاب ها از ۲۲۰۲ نسخه در سال قبل، امسال به زیر ۲۰۰۰ نسخه تنزل یافته است. این نشان می دهد هشدارهای کارشناسان عرصه نشر، ناشران، نویسندگان، شاعران، مترجمان و مولفان در تمام این سال ها درباره کاهش شمارگان کتاب، کاملا بجا بوده است.در طی سال های اخیر دست اندرکاران صنعت نشر کشور، بارها نسبت به کاهش شمارگان کتاب و در نتیجه کاهش مخاطب و به تبع آن افت سرانه مطالعه هشدار داده بودند؛ امری که حالا آمارها هم آن را تائید می کنند.

سیدعباس صالحی معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز با تائید کاهش شمارگان کتاب گفته که عوامل متعددی می تواند به این امر منجر شود که باید به صورت کارشناسی مورد بررسی قرار بگیرد، اما یکی از دلیل های این امر می تواند افزایش بهای کتاب باشد.

به گفته او هر صفحه کتاب در مقایسه با سال گذشته حدود ۲۸ درصد افزایش قیمت داشته که البته در مقایسه با تورم دیگر کالاها چندان هم زیاد نیست.

با وجود این آمارها نشان می دهد بهای متوسط کتاب ها در شش ماهه نخست سال گذشته از حدود ده هزار و ۵۰۰ تومان به حدود ۱۳ هزار تومان افزایش یافته است و این یعنی قیمت کتاب طی یک سال ۲۵۰۰ تومان افزایش یافته است. چنین رقمی برای قشر کتابخوان که عمدتا متعلق به طبقه متوسط جامعه هستند و اغلب آنان را دانشجویان تشکیل می دهند، می تواند رقم قابل ملاحظه ای تلقی شود. مسلما این نیز موضوعی خواهد بود که کارشناسان درباره آن هشدار خواهند داد که وقتی فردی برای خرید یک جلد کتاب به طور متوسط باید ۲۵۰۰ تومان بیشتر از سال قبل بپردازد، به همان اندازه ممکن است این موضوع در کاهش سرانه مطالعه نیز تاثیر بگذارد.