تهران در پنج ساعت آخر حکومت پهلوی

آن‌چه می‌خوانید روایتی است از گزارش روزنامه اطلاعات منتشر شده در روزهای ۲۲ و ۲۳ بهمن از اتفاقات روز پیروزی انقلاب اسلامی در خیابان‌های تهران. عکس‌های این مجموعه از ویژه‌نامه انقلاب اسلامی روزنامه اطلاعات دهه فجر سال ۱۳۶۳ انتخاب شده‌.

در نخستین ساعات بعد از طلوع آفتاب، خبرهای مربوط به حملات مسلحانه مردم به کلانترها، دهان به دهان گشت: کلانتری‌های ۱۲، ۹، ۲، ۱۰، ۱۶، ۱۹ و... سقوط کرد و سلاح‌ها به دست مردم افتاد. از سوی دیگر مردم برای کمک‌های درمانی و رساندن خودن به بیمارستان ها هجوم می‌بردند.

ساعت ۷ صبح

سربازان وابسته به گارد جاودان که در پادگان سلطنت‌آباد مستقر بودند، سلاح‌های خود را تحویل انبار پادگان دادند، و کمربندهای خود را باز کرده، سربرهنه و بی‌اسلحه، از پادگان بیرون آمدند و در حالی که شعار «مرگ بر شاه» و «درود بر خمینی» را تکرار می‌کردند، به طرف خیابان کوروش رفتند.

ساعت ۸

در خیابان های فرح‌آباد، تهران‌نو، میدان شهدا (ژاله)، اطراف نیروی هوایی در دوشان‌تپه و مقابل بیمارستان جرجانی تظاهراتی از طرف مخالفان دولت انجام گیرد.

ساعت ۹

قرارگاه پلیس در میدان توپخانه به تصرف مردم درآمد. در حمله به این محل، چریک‌ها، پیشاپیش مردم می‌جنگیدند. در فاصله‌ای کوتاه قرارگاه به آتش کشیده شد و بسیاری از اسناد و اوراق، پروازکنان به پیاده‌رو و محوطه مقابل قرارگاه ریخت. مقداری از اسناد را نیز گروهی از افراد قرارگاه با فرار از طریق قورخانه که پشت آن واقع است با خود بردند.

ساعت ۹ و ۱۵ دقیقه

صبح در خیابان فرح‌آباد یک جیپ و یک اتوبوس نیروی هوایی که افراد آن به سلسل مسلح بودند در این خیابان به حرکت درآمد. در آن لحظه عده‌ای می‌گفتند احتمالا بین افراد نیروی زمینی و هوایی درگیری به وجود آمده و یا خواهد آمد. هر لحظه که می‌گذشت موج جمعیت فزونی می‌گرفت و تظاهرات رنگ خشونت به خود می‌گرفت. آمبولانس‌ها با چراغ‌های روشن و آژیرکشان مجروح می‌بردند و سرنشینان از مردم استمداد می‌طلبیدند که راه را برای عبور و رساندن مجروح باز کنند.

ساعت ۹ و ۳۰ دقیقه

صدای تیراندازی به‌شدت از داخل پادگان نیروی هوایی به گوش می‌رسید. تعدادی هلیکوپتر گشتی نیز از بالا داخل پادگان را زیر نظر داشتند. در این لحظه مردم خشمگین فریاد می‌زدند. هلیکوپترها همافران را از بالا زیر رگبار گرفته‌اند. ولی خبرنگار ما گزارش داد که من تیراندازی از هلکوپترها را ندیدم.

ساعت ۱۰ و ۴۵ دقیقه

سیل جمعیت از نقاط مختلف تهران که از شب قبل شروع شده بود به سوی پادگان نیروی هوایی به حرکت خود ادامه داد. گروه‌هایی از مردم در حالی که عده زیادی زن نیز در میان آن‌ها دیده می‌شد و از اقدام پادگان لویزان خشمگین بودند و گریه می‌کردند برای کمک به سربازان و افراد نیروی هوایی عازم دوشان‌تپه مرکز وقایع خونین دیشب و امروز شدند.

ساعت ۱۰ و ۱۱ دقیقه

۵ تانک که در محوطه پادگان نیروی هوایی مستقر شده بود توسط همافران و پرسنل نیروی هوای افراد آموزشگاه خلبانی از کار افتاد و چند فرمانده نیروی هوایی به پرسنل نیروی هوایی و همافران پیوستند و پس از بازکردن در اسلحه‌خانه و توزیع اسلحه بین افراد به مقابله با افراد گارد پرداختند و مقداری اسلحه را نیز بین مردم توزیع کردند.

ساعت ۱۱ و ۳۰ دقیقه

تمرکز گروه کثیری از جمعیت تهران در خیابان تهران‌نو که به حمایت از افراد نیروی هوایی برخاسته بودند افراد گارد محل قبلی خود را ترک کردند و در ایستگاه منصورآباد مستقر شدند. افراد گارد از این ایستگاه به روی افراد نیروی هوایی آتش گشودند.

ساعت ۱۲

پرسنل نیروی هوایی موفق به کنار زدن افراد گارد جاویدان شد و کنترل پادگان نیروی هوایی و خیابان‌های اطراف آن را به دست گرفت.