رونق مشاغل چند روزه در ماه محرم

روزنامه شرق: در طول سال، مناسبت‌های مختلفی وجود دارد که هریک، بازار را به جنب‌وجوش می‌اندازد مثل ماه‌رمضان، عید قربان و... اما گردش مالی هیچ‌یک از این مناسبت‌ها به پای ماه‌محرم نمی‌رسد. حتی میزان قربانی‌ها در این ماه نیز به گفته دست‌اندرکاران، ۱۰برابر قربانی‌های عیدقربان است.

باورهای عمیق مذهبی مردم باعث می‌شود حتی در شرایط تورمی و رکود بازار، با فرارسیدن «محرم» گردش مالی بازار افزایش یابد و مشاغل مرتبط با عزاداری و ادای نذر رونق گیرند. برهمین‌اساس است که تحلیلگران معتقدند در ماه‌محرم بیشترین گردش‌مالی در بازار انجام می‌شود. علاوه‌بر رونق کسب‌وکارهایی مانند خواروبار‌فروشی و قصابی، کسب‌وکارهای مقطعی هم به‌ویژه در ۱۰روز نخست این‌ماه شکل می‌گیرد. این بازارهای مقطعی هم همان بازار تولید پرچم و علم و کتل است و زنجیر.

«تی‌شرت‌»های ماه محرم

محرم، رنگ سیاه را تداعی می‌کند و نخستین چیزی که با شنیدن نام این ماه در ذهن به تصویر کشیده می‌شود دسته‌های عزاداری با پیراهن‌های یکدست مشکی است. پارچه‌فروشان و پیراهن‌دوزان از چندروزمانده به محرم، بازارشان داغ می‌شود. اگر هیات‌ها هرسال برای خرید پرچم و کتل به بازار نروند و از داشته‌های سال‌های قبل استفاده کنند در مورد پیراهن چندان این امر صادق نیست. پیراهن‌ها یا کهنه می‌شوند یا کوچک و آبرفته که نیاز به جایگزین مناسب دارند.

یکی‌،دوسالی هم هست که برای بازار پیراهن‌مشکی‌ها ابداعاتی صورت گرفته که بر رونق بازار افزوده است. این ابداعات تی‌شرت‌هایی با آرم محرم است که با تبلیغات خاصی برای ترغیب مشتریان به خرید عرضه می‌شوند. می‌گویند پیراهن‌های متحدالشکل، یک نماد عزاداری برای ماه سیدالشهداست. مغازه‌ها هم ویترینشان در این ماه پر است از این تی‌شرت‌ها. قیمت تی‌شرت‌های مشکی در مغازه‌های پوشاک از ۱۷تا۲۰هزارتومان است.

البته اگر این تی‌شرت‌ها به تعداد بالا و به‌صورت عمده خریداری شود قیمت آن حدود دوهزارتومان ارزان‌تر حساب می‌شود. همچنین قیمت یک پیراهن مشکی ساده در مغازه‌های فروش پوشاک از ۱۸تا۲۵هزارتومان است. ازسوی دیگر دستفروشان یک تی‌شرت مشکی را با قیمت ۱۰هزارتومان و پیراهن‌های مشکی را با قیمت ۱۵هزارتومان به فروش می‌رسانند. شال‌های سبز و مشکی هم، یک نوع بازار مقطعی می‌سازد. انواع شال‌ها با این دو رنگ، بدون طرح یا با آرم‌ها و نوشته‌های مخصوص این ماه نیز پیراهن‌ها را تزیین می‌کند. شال‌های مشکی و سبز هم قیمتی حدود پنج‌تاهفت‌هزارتومان دارد. همچنین قیمت‌ شال‌های مشکی و سبز هم در بساط دستفروشان چیزی حدود سه‌تاپنج‌هزارتومان است.

اجرت ۲۰۰هزارتومانی برای قربانی‌کردن

نذری‌دادن و اطعام مساکین از اولویت‌های عزاداران در این ماه است و همین‌مساله قربانی‌کردن را برای تامین گوشت این نذری‌ها تا ۱۰برابر قربانیان عیدقربان نیز می‌رساند. به‌واسطه این تقاضای شکل‌گرفته در بازار و از آنجا که مردم تمایل دارند گوسفندها را مقابل دسته‌های عزاداری قربانی کنند، کار قصابان و قربانی‌کنندگان نیز سکه می‌شود.

حسین عبداللهی، یکی از فعالان این بازار که ترافیک بالای کاری در این ۱۰روز دارد به «شرق» می‌گوید: برای قربانی‌کردن گوسفند، اجرت نقدی دریافت نمی‌کنیم. همان پوست و روده گوسفند می‌شود اجرت ما. حتی هزینه حمل‌ونقل هم نمی‌گیریم. وقتی درباره نحوه قربانی‌کردن گاو می‌پرسم، توضیح می‌دهد: گاو موضوعش متفاوت است. علاوه‌بر اینکه پوست آن را برمی‌داریم اجرت ۱۰۰تا۱۵۰هزارتومانی هم دریافت می‌کنیم. کشتن گاو به راحتی گوسفند نیست و قصابان برای انجام این کار دستمزد می‌گیرند. این در مورد شتر هم صدق می‌کند. اجرت قربانی‌کردن شتر هم تا ۲۰۰هزارتومان بالغ می‌شود. در مورد شتر این تفاوت وجود دارد که پوست حیوان ارزشی برای ما ندارد.

نکته جالبی که عبداللهی به آن اشاره می‌کند نحوه محاسبه قیمت شتر است. به گفته او واحد شمارش شتر نفر است بنابراین قیمت آن را سرپایی تعیین می‌کنند و نه کیلویی. هر شتر از بچه دوساله آن سه‌میلیون قیمت دارد تا ۱۰میلیون‌تومان. این قیمت براساس تخمین صاحب شتر و خریدار که هردو در این زمینه اطلاعات کافی دارند؛ تعیین می‌شود.

قیمت گاو هم کیلویی ۱۲هزارو۵۰۰ تا ۱۳هزارو۵۰۰تومان است و وزن تقریبی این حیوان بین ۱۸۰ تا۲۵۰کیلو برآورد می‌شود. غیر از گوشت، بازار سایر مواد غذایی هم رونق می‌گیرد. باتوجه به اینکه عمده‌ترین غذاهای نذری قیمه، قرمه‌سبزی و عدس‌پلو است؛ بازار حبوبات و برنج از همه پررونق‌تر می‌شوند. لپه کیلویی هفت‌هزارتومان، عدس‌ شش‌هزارتومان، لوبیا قرمز هفت‌هزارو۱۰۰تومان، برنج ایرانی هشت‌هزار و ۵۰۰تومان، روغن مایع ۸۰۰ گرمی، چهارهزار و ۹۰۰تومان و روغن جامد پنج‌کیلویی ۲۱هزارو۵۰۰تومان به طور میانگین قیمت دارد. مرغ و گوشت هم به‌ترتیب کیلویی شش‌هزار و ۲۸تا۳۰هزارتومان به فروش می‌رسد.

نذری حاضری

در این ایام، هستند خانواده‌هایی که علاقه به نذری‌دادن دارند اما امکان پخت ندارند. حال یا از خوب ازآب‌درآمدن‌ غذا با حجم زیاد نگرانی دارند یا حاضر به تحمل دردسرهای پخت چندین کیلو برنج و مخلفات نیستند. به همین دلیل کترینگ‌های غذایی (پذیرایی یا صنعت آماده‌سازی و طبخ غذا و نوشیدنی در یک محل و سرو آن در محلی دیگر)، گزینه بسیار مناسبی برای آنهاست. این کترینگ‌ها با تخفیفاتی که به مشتری می‌دهند؛ غذا را در تعداد پرس‌های سفارش‌داده‌شده تحویل می‌دهند. قیمت یک‌پرس خوش قورمه‌سبزی چهارهزارو۵۰۰تومان و یک‌پرس کوبیده یک‌سیخ پنج‌هزار و ۵۰۰تومان است. برخی از کترینگ‌ها در «سایت» خود اعلام می‌کنند که غذاهای‌شان را به مناسبت ایام محرم با ۴۵درصد تخفیف عرضه می‌کنند.

مثلا یک‌پرس قیمه هفت‌هزار تومانی را حدود چهارهزارتومان می‌فروشند. در هر حال وقتی حجم غذا بالا می‌رود؛ تخفیف‌ها هم معنی پیدا می‌کنند. با این همه، طیف افرادی که غذای نذری خود را از کترینگ‌ها می‌گیرند؛ خاص است. غالبا از مناطق شمالی شهر هستند که پخت غذاهای نذری در آن مناطق چندان مرسوم نیست. در این مناطق بارها دیده شده که عده‌ای با غذاهایی مثل ساندویچ و پیتزا نذرشان را ادا می‌کنند. مواردی که در ایام ماه مبارک رمضان نیز در مواقع افطار به دفعات دیده شده است.

یکی از بازارهایی که تکاپو و رونق در آن چشمگیر است؛ بازار مداحی‌هاست. در این ایام هر شب تکایا به مداحانی نیاز دارند که شور عزاداریشان را بیفزایند. بیشتر تکایا؛ مداحانی دارند که با انگیزه‌های مذهبی؛ داوطلبانه و بدون دریافت هیچ‌وجهی برای هیات مداحی می‌کنند. اما مواردی هم وجود دارد که برخی مداحان، برای ۱۰روز مداحی در تکایا، رقم‌هایی از ۵۰۰هزارتومان تا چندمیلیون‌تومان دستمزد می‌گیرند. موارد معدود دیگری هم وجود دارد که بعضی مداحان؛ برای دوساعت مداحی، ارقامی از یک‌میلیون‌و۵۰۰هزار تا دومیلیون و۵۰۰هزارتومان دریافت خواهند کرد.