با سوختگی ناشی از حملات جنگی چه کنیم؟

همشهری‌آنلاین: برای تشخیص امکان درمان خانگی یا ضرورت مراجعه به مراکز درمانی، باید ابتدا نوع و درجه سوختگی را بشناسیم.

سوختگی، یکی از شایع‌ترین جراحت‌های ناشی از جنگ، موج انفجار و آسیب‌های غیرمستقیم آن است که می‌تواند پیامدهای جدی و گاه غیرقابل جبرانی برای افراد بر جا بگذارد.

هرچند خیلی از خانواده‌ها در این روزها به دلیل ترس از رفت و آمد در سطح شهر و یا شلوغی مراکز درمانی ترجیح می‌دهند مجروحان را در خانه درمان کنند، اما واقعیت این است که همه‌ سوختگی‌ها قابل درمان خانگی نیستند و بی‌توجهی به نشانه‌های خطر ممکن است جان فرد را تهدید کند. به خصوص اگر فرد آسیب‌دیده کودک باشد.

نوع سوختگی را بشناسید

برای تشخیص امکان درمان خانگی یا ضرورت مراجعه به مراکز درمانی، باید ابتدا نوع و درجه سوختگی را بشناسیم. سوختگی‌ها به ۳ درجه تقسیم می‌شوند:

سوختگی درجه ۱: سطحی و محدود به لایه بیرونی پوست است. علائم آن شامل قرمزی، درد خفیف و تورم ملایم (مشابه آفتاب‌سوختگی) است و معمولاً در خانه قابل درمان است.

سوختگی درجه ۲: تا لایه‌های عمیق‌تر پوست نفوذ می‌کند و معمولاً با درد شدید، قرمزی، تاول و لکه‌لکه شدن پوست همراه است. اگر سطح سوختگی کوچک باشد (کمتر از ۳ سانتی‌متر) و در ناحیه‌ای حساس نباشد، ممکن است با مراقبت در خانه کنترل شود. اما اگر در صورت، دست‌ها، پاها، ناحیه تناسلی یا مفاصل باشد، باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.

سوختگی درجه ۳: خطرناک‌ترین نوع سوختگی است که تمام لایه‌های پوست و گاهی بافت‌های زیرین را از بین می‌برد. پوست ممکن است خشک، سفید، زغالی یا سیاه به نظر برسد و به دلیل آسیب اعصاب، درد چندانی احساس نشود. این نوع سوختگی نیاز به درمان فوری و تخصصی دارد.

شایع‌ترین نوع سوختگی‌ها

شایع‌ترین نوع سوختگی‌ها در شرایط جنگ‌ها عبارتند از: سوختگی حرارتی ناشی از آتش و انفجار، سوختگی شیمیایی ناشی از گازهای سمی یا مواد منفجره، سوختگی الکتریکی بر اثر آسیب دیدن زیرساخت برق و سوختگی ناشی از استنشاق دود و حرارت (آسیب به مجاری تنفسی). درضمن سوختگی‌های ناشی از برق، مواد شیمیایی، دود و بخار همیشه اورژانسی هستند. حتی اگر پوست فرد ظاهرا سالم به نظر برسد.

اصل اول در برخورد با سوختگی

اولین و مهم‌ترین اصل در برخورد با سوختگی، ایمن‌سازی محل حادثه است. اگر فرد بر اثر آتش‌سوزی یا تماس با جریان برق دچار سوختگی شده، تا زمانی که منبع خطر از بین نرفته، نباید به او نزدیک شد.

در مرحله بعد لازم است که محل سوختگی بلافاصله با آب سرد (نه آب یخ) به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه شسته شود. این کار به کاهش شدت آسیب به بافت‌ها کمک می‌کند. بعد، ناحیه سوخته را باید با گاز استریل یا پارچه تمیز و خشک پوشاند تا از بروز عفونت جلوگیری شود. به‌هیچ‌وجه نباید از کرم، روغن، خمیر دندان یا سایر مواد خانگی روی سوختگی استفاده کرد. همچنین به هیچ عنوان نباید تاول‌ها را دستکاری کرد یا ترکاند.

در صورتی که فرد دچار سوختگی وسیع (درجه ۲ و ۳) شده، باید از بروز شوک جلوگیری کرد: خواباندن بیمار، بالا بردن پاها و گرم نگه داشتن بدن با یک پتو می‌تواند تا زمان رسیدن فرد به مرکز درمانی مفید باشد.

کدام سوختگی‌ها را جدی بگیریم؟

اما چه نوع سوختگی‌هایی را باید جدی گرفت؟ بر اساس اعلام متخصصان اورژانس، موارد زیر از جمله سوختگی‌هایی هستند که نیاز فوری به رسیدگی پزشکی و بیمارستانی دارند: سوختگی‌هایی که صورت، دست‌ها، پاها، ناحیه تناسلی یا مفاصل را درگیر کرده‌اند. سوختگی با سطح وسیع حتی اگر سطحی به نظر برسد. سوختگی‌هایی که با تاول‌های بزرگ، بی‌حسی، سفید شدن یا سیاه شدن پوست همراه هستند. سوختگی ناشی از برق یا مواد شیمیایی مثل اسید. سوختگی در کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای. وجود علائمی مانند سختی در تنفس، سوختگی اطراف دهان و بینی یا استنشاق دود که می‌تواند نشان‌دهنده آسیب به ریه باشد. بروز تب، تورم، ترشحات چرکی یا درد شدید چند روز بعد از سوختگی.

همان طور که گفته شد، سوختگی‌های درجه یک که تنها با قرمزی، سوزش و درد خفیف همراه هستند و سطح کوچکی از بدن را درگیر کرده‌اند، معمولاً در خانه قابل درمان هستند. در این موارد، استفاده از آب سرد، خشک نگه داشتن زخم، و استفاده از کرم‌های مرطوب‌کننده‌ای که پزشک توصیه کرده باشد، می‌تواند مؤثر باشد.

با این حال، در شرایطی که زخم به سرعت گسترش می‌یابد، فرد دچار ضعف یا تهوع می‌شود، یا اگر تردیدی در مورد شدت سوختگی وجود دارد، مراجعه به اورژانس یا بیمارستان ضروری است. تأخیر در درمان برخی از سوختگی‌ها می‌تواند به عفونت‌های خطرناک، نارسایی اندام‌ها یا حتی مرگ منجر شود.

این وسایل را در خانه داشته باشید

با توجه به شرایط فعلی و احتمال افزایش صدمات در جریان حملات دشمن، توصیه می‌شود که خانواده‌ها یک بسته کمک‌های اولیه حاوی گاز استریل، سرم شست‌وشو، قیچی، پماد سوختگی و دستکش پزشکی را در خانه داشته دارند. آموزش اولیه اعضای خانواده در زمینه‌ کمک‌های اولیه می‌تواند از آسیب‌های جدی‌تر جلوگیری کند.

در روزهایی که ترس و اضطراب بر زندگی شهروندان سایه انداخته، دانستن اینکه چه کارهایی را باید به موقع و درست انجام داد، خود یک ابزار نجات است. هم برای ما و هم برای عزیزان و اطرافیان‌مان.